Το θέμα της παράνομης μετανάστευσης έχει προκαλέσει εδώ και χρόνια ισχυρές αναταράξεις στην Ευρώπη, εντός και εκτός της Ε.Ε. Συνιστά έναν από τους κορυφαίους φακέλους που διαχειρίζονται τα ανώτερα κλιμάκια των ευρωπαϊκών θεσμών, αλλα και οι περισσότερες, αν όχι όλες, εθνικές κυβερνήσεις. Το μεταναστευτικό έχει αδιαμφισβήτητα πολιτικές και κοινωνικές προεκτάσεις. Σε μία περίοδο έντονων μεταβολών στο διεθνές status quo, που έχουν ως συνέπεια την αύξηση της πίεσης σε οικονομικό επίπεδο στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, η μετανάστευση αποτελεί πλέον αντικείμενο πολιτικής εκμετάλλευσης και εργαλειοποίησης κυρίως από τα ακροδεξιά και υπερσυντηρητικά κόμματα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Δεν είναι τυχαία εξάλλου η άνοδος τους στις τελευταίες ευρωεκλογές του 2024, αλλα ανά περίπτωση και σε εθνικές εκλογικές αναμετρήσεις.

Τα παραδείγματα είναι πολλά. Γερμανία, Ολλανδία, Αυστρία, Γαλλία, Ουγγαρία, Πολωνία κλπ. Σε κάποιες άλλες περιπτώσεις, η κατάσταση τείνει να βγει εκτός ελέγχου. Χαρακτηριστικά είναι τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία εικοσιτετράωρα στο Μπέλφαστ της Β. Ιρλανδίας. Το περιστατικό της επίθεσης του Σουδανού μετανάστη κατά ενός άλλου ημεδαπού άναψε το φυτίλι των διαδηλώσεων από ακραία στοιχεία, τα οποία στράφηκαν κατά των κοινοτήτων μεταναστών. Είναι σαφές ότι σε κοινωνίες που έχουν συσσωρευτεί πολλά προβλήματα, οι μετανάστες συνιστούν πάντα έναν εύκολο στόχο για να ξεσπάσει κανείς. Ωστόσο, τα αίτια είναι βαθύτερα. Στην περίπτωση της Μεγάλης Βρετανίας η ατυχής επιλογή της εξόδου από την Ενωμένη Ευρώπη προκάλεσε σημαντικά ζητήματα για ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού, το οποίο βλέπει ένα αδιέξοδο, όσον αφορά στην προοπτική του για το μέλλον.  

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η ηγεσία των Βρυξελλών αναζητά διαρκώς κοινές λύσεις μέσα από το Σύμφωνο Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο όμως αμφισβητείται από πολλές πλευρές. Είναι γεγονός ότι η Ε.Ε έχει αποτύχει έως σήμερα να αντιμετωπίσει ολιστικά το θέμα, με αποτέλεσμα αφενός κάθε κράτος να λειτουργεί αυτόνομα για την επίλυση του, αφετέρου οι διαφορετικές προσεγγίσεις να έχουν οδηγήσει ακόμη και σε καταπάτηση συνθηκών όπως εκείνης της Σένγκεν, αφού σε πολλά κράτη-μέλη δεν υπάρχει πλέον ελεύθερη διέλευση.

Από όλα τα παραπάνω δεδομένα, γίνεται σαφές ότι το μεταναστευτικό επιβάλλει μια ολιστική, ρεαλιστική και αποτελεσματική προσέγγιση από όλους τους stakeholders. Οι προκλήσεις παραμένουν πολλές. Η σωστή διαχείριση ενός τόσο σύνθετου προβλήματος θα επιδράσει ευεργετικά και σε άλλα πεδία, ενώ θα αφαιρέσει επιχειρήματα από τις πολιτικές εκείνες ομάδες που επενδύουν στην τοξικότητα, τη μισαλλοδοξία και το διχασμό. Η Ενωμένη Ευρώπη οφείλει να μην τους το επιτρέψει ή τουλάχιστον να λάβει έστω και με καθυστέρηση εκείνες τις πρωτοβουλίες που θα αποτελέσουν ανάχωμα στον εξτρεμισμό και τα άκρα.