Η πολιτική χαρτογράφηση στην Ευρώπη: Ανθεκτικότητα των άκρων, υπερσυντηρητική στροφή και αβέβαιο μέλλον

Η Ευρώπη διανύει ένα καλοκαίρι με υψηλές θερμοκρασίες τόσο στο περιβάλλον, όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Οι συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί τα τελευταία χρόνια άνοιξαν το δρόμο σε υπερσυντηρητικές ή ακραίες δυνάμεις να εκμεταλλευτούν τη συγκυρία και να αναρριχηθούν ψηλά στους πίνακες των δημοσκοπήσεων. Οι πολίτες αναζητούν λύσεις στα προβλήματα τους και τη σκληρή καθημερινότητα, κοιτώντας προς νέα πολιτικά σχήματα με αντισυμβατικές απόψεις, κάποιες εκ των οποίων βρίσκονται εκτός ευρωπαϊκού τόξου. Η στροφή προς τα άκρα και το λαϊκισμό κατέγραψε επιπτώσεις και στην ευρωπαϊκή θεσμική πραγματικότητα. Για παράδειγμα, η σκληρή εθνική γραμμή στο μεταναστευτικό, η οποία έως ένα σημείο μπορεί να είναι και δικαιολογημένη για κάποιες περιπτώσεις είχε ως αποτέλεσμα ακόμη και την περιθωριοποίηση κρίσιμων υπερεθνικών δεδομένων, όπως είναι η Συνθήκη Σένγκεν. Από τη στιγμή που στα σύνορα των κρατών--μελών υπάρχουν συνοριακοί έλεγχοι, με στόχο την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης, αυτή ουσιαστικά έχει καταργηθεί, όπως και η ελεύθερη διέλευση των Ευρωπαίων πολιτών από το ένα κράτος στο άλλο. Την ίδια ώρα, εμφανίζονται ανίερες συμμαχίες μεταξύ ακραίων κομμάτων και χωρών εκτός Ε.Ε που παραδοσιακά αντιμετωπίζουν την Ευρώπη ως αντίπαλο. Το οξύμωρο είναι ότι και η παραδοσιακή ακροδεξιά στη Γερμανία αποφάσισε να αφήσει στην άκρη βαθιές πληγές του ιστορικού παρελθόντος για να ανοίξει διαύλους επικοινωνίας με τη Ρωσία του Βλαντιμίρ Πούτιν.. Στην αντίπερα όχθη, οι πολιτικές δυνάμεις που έχουν έναν ευρωπαϊκό προσανατολισμό βρίσκονται ενώπιον των ιστορικών τους ευθυνών, δηλαδή να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα και να φτιάξουν με τις πολιτικές και τις δράσεις τους ένα ανάχωμα απέναντι στα άκρα..
 

Οι αριθμοί και τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των μετρήσεων προκαλούν ανησυχία σε όλες τις περιφέρειες της Ευρώπης Σε χώρες-κλειδιά, τα ακροδεξιά κόμματα φιγουράρουν στις πρώτες θέσεις των μετρήσεων και εμφανίζονται ως ρυθμιστές της πολιτικής ζωής για την επόμενη μέρα. Χαρακτηριστική είναι η εικόνα στο γερμανόφωνο κόσμο. Στην Αυστρία, το Κόμμα της Ελευθερίας FPÖ βρίσκεται σταθερά στην πρώτη θέση όλων των μετρήσεων με ποσοστά που φτάνουν στο 37% (Poll of the Polls). Αν επιβεβαιωθεί εκλογικά η συγκειμένη τάση, τότε το κόμμα έχει πολλές πιθανότητες να καταγράψει αυτοδύναμο αποτέλεσμα στην επόμενη Βουλή των 181 βουλευτών. Στη Γερμανία, το AfD βρίσκεται πλέον στην πρώτη θέση των μετρήσεων, αυξάνοντας την επιρροή του ακόμη και σε περιοχές της πρώην δυτικής Γερμανίας που στο παρελθόν κυριαρχούσαν σοσιαλδημοκράτες. Στην Ουγγαρία, μια χώρα στην οποία τον περασμένο Απρίλιο καταγράφηκε μια μεγάλη πολιτική αλλαγή με την ήττα του Βίκτορ Όρμπαν, ο πολιτικός χάρτης εμφανίζει το κυβερνών κεντροδεξιό κόμμα Tisza ως εκείνο που βρίσκεται πιο αριστερα στη σχετική κλίμακα. Με άλλα λόγια δεν υπάρχει ούτε Αριστερά, ούτε κέντρο, ούτε σοσιαλδημοκρατία. Στη Γαλλία, το RN με την Μαρί Λεπέν και τον Ζορντάν Μπαρντελά προελαύνει σε όλες τις δημοσκοπήσεις και εμφανίζεται έτοιμο για τα Ηλύσια Πεδία, ενώ στην Ισπανία το ανατρεπτικό VOX με το 17% που συγκεντρώνει (Poll of the Polls), μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο την επόμενη μέρα στην πολιτική ζωή της χώρας. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το σκηνικό στη Μεγάλη Βρετανία. Αν και η πλειοψηφία της κοινής γνώμης δείχνει μετανιωμένη για το Brexit και το σχετικο δημοψήφισμα το 2016, εντούτοις η βρετανική κοινωνία φέρνει στην πρώτη θέση το κόμμα Reform του Nigel Farage, του οποίου η ατζέντα απέχει κατά πολύ από την ευρωπαϊκή κατεύθυνση.
 

Ολα τα παραπάνω στοιχεία συνθέτουν μία εικόνα που μπορεί δυνητικά να οδηγήσει στην κατάληψη της εξουσίας από πολιτικές δυνάμεις με έντονα αντισυμβατικές ή ακραίες προσεγγίσεις. Μία τέτοια εξέλιξη θα προκαλούσε αναταράξεις στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα και αβεβαιότητα για το επέκεινα. Σε κάθε περίπτωση, τα άκρα δεν αντιμετωπίζονται με ευχολόγια και αφορισμούς, αλλά με στοχευμένες πολιτικές επιλογές που θα βελτιώνουν την καθημερινότητα του μέσου Ευρωπαίου πολίτη, θα βάζουν στο επίκεντρο τις πραγματικές του ανάγκες, θα ενισχύουν το αίσθημα ασφάλειας θα προάγουν την απευθείας επικοινωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών και των τοπικών κοινωνιών και θα αφαιρούν επιχειρήματα από εκείνες τις δυνάμεις που στοχεύουν στο να γράψουν στο μέλλον νέα αμφιλεγόμενα κεφάλαια στην ευρωπαϊκή ιστορία.