Ε.Ε και παράνομη μετανάστευση: προτάσεις και δράσεις με παρονομαστή το κοινό συμφέρον

Το μεταναστευτικό αποτελεί ένα από τα κυρίαρχα θέματα στην ευρωπαϊκή ατζέντα, αν όχι το σημαντικότερο. Την τελευταία δεκαετία έχει προκαλέσει ισχυρές αναταράξεις στις ευρωπαικές κοινωνίες, ενώ έχει γίνει ταυτόχρονα και αντικείμενο εργαλειοποίησης από ακραία και λαϊκίστικα κόμματα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Τα συγκεκριμένα σχήματα έχουν αποκομίσει μέσα από την πασίδηλη δημαγωγία τους και την επένδυση στο φόβο τεράστια εκλογικά ή δημοσκοπικά οφέλη. Παρόλα αυτά, η εξέταση όλων των παραμέτρων ενός τόσο σοβαρού φακέλου οδηγεί σε κάποια συμπεράσματα, για τα οποία δεν υπάρχει χώρος για αμφισβήτηση, ανεξάρτητα από ποια ιδεολογική σκοπιά βλέπει κανείς τις τρέχουσες εξελίξεις. Πρώτον, στην Ευρώπη δεν μπορεί να μετακομίσει όλος ο κόσμος. Χρειάζεται ένας απόλυτος έλεγχος απέναντι στην παράνομη μετανάστευση και θέσπιση κανόνων για εκείνους που εισέρχονται σε ένα κράτος-μέλος και επιθυμούν να ξεκινήσουν μια νέα ζωή. Δεύτερον, η αντιμετώπιση κρουσμάτων τύπου Θέουτα (2026), Πολωνολευκορωσικών συνόρων (2021) και Έβρου (2020), επιβάλλουν μία κοινή στρατηγική, εμβάθυνση της συνεργασίας σε πολιτικό και επιχειρησιακό επίπεδο, ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε, κατά κύριο λόγω στις μεσογειακές χώρες και δευτερευόντως στην ανατολική Ευρώπη, ολιστική διαχείριση και ταυτόχρονα διαρκή προσαρμογή στα νέα δεδομένα από την πλευρά της Ε.Ε. Στόχος είναι να αντιμετωπιστεί με επιτυχία το πρόβλημα, να περιοριστούν οι αρρυθμίες και στο τέλος του δρόμου να παραμείνει ένας τέτοιος πολιτικός οργανισμός ανθεκτικός και βιώσιμος. Σε κάθε περίπτωση, η αντιμετώπιση του μεταναστευτικού συνιστά μια δύσκολη εξίσωση για δυνατούς λύτες. Η εφαρμογή του νέου Συμφώνου Ασύλου και Μετανάστευσης δεν μπορεί να αξιολογηθεί ακόμα, καθώς μετράει μόνο λίγες εβδομάδες υλοποίησης. Ωστόσο, οι ηγέτες των κρατών-μελών της Ε.Ε οφείλουν να συμφωνήσουν σε ένα κοινό παρονομαστή που να αφορά στη γενική κατεύθυνση επίλυσης του προβλήματος. Οι διαφορετικές ή εκ διαμέτρου αντίθετες προσεγγίσεις δεν συμβάλλουν στην αποτελεσματικότητα. Για παράδειγμα, πολλοί Ευρωπαίοι ηγέτες επέκριναν τη στάση του Ισπανού Πρωθυπουργού Σάντσεθ. Ο τελευταίος έστειλε- πολύ πριν ξεσπάσουν τα γεγονοτα της Θέουτα- λανθασμένα μηνύματα προς τους επίδοξους «εισβολείς» από τις ακτές της Αφρικής. Οι υπερβολικά ανεκτικές τοποθετήσεις σχετικά με το πρόβλημα, αλλά και οι διακηρύξεις περί νομιμοποίησης μεταναστών αποτέλεσαν αντικείμενο κριτικής τόσο στο εσωτερικό της Ισπανίας, όσο και στους διαδρόμους των κτιρίων των ευρωπαϊκών θεσμών. Κάθε χώρα ή κάθε ηγέτης μπορούν να εκφράζουν ελεύθερα τις απόψεις τους σχετικά με ένα τόσο σοβαρό ζήτημα που χτυπά και στο μαλακο υπογάστριο των βασικών αξιών της Ενωμένης Ευρώπης. Κανείς δεν πρέπει να λησμονεί, πόσω μάλλον μια χώρα που αποτελεί και πύλη εισόδου στην Ε.Ε, ότι κάθε σχετική απόφαση χρειάζεται να εντάσσεται σε ένα υπερεθνικό πλαίσιο, αφού επηρεάζει και τη λειτουργία των υπολοίπων εταίρων. Εξάλλου, οι έκτακτες καταστάσεις επιβάλλουν πολλες φορές και τις αντίστοιχες αποφάσεις. Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης γράφει σημερα στο Politico σχετικά με το πλαίσιο διαχείρισης του μεταναστευτικού: «Η Ευρώπη πρέπει να είναι ειλικρινής σχετικά με τα όρια των ταχέων διαδικασιών ασύλου της. Σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές καταστάσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης — είτε στα χερσαία σύνορα είτε μετά από μαζικές αφίξεις δια θαλάσσης — οι χώρες μέλη θα πρέπει να έχουν την επιλογή, στο πλαίσιο ενός ειδικού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης της ΕΕ, να αναστείλουν προσωρινά τις αιτήσεις ασύλου για τα νεοαφιχθέντα άτομα, ενώ παράλληλα θα προχωρούν στην ταχεία επιστροφή όσων δεν έχουν δικαίωμα παραμονής, σε πλήρη συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις της ΕΕ».

Σε μία πολύ ευαίσθητη περίοδο σε πολιτικό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο, όλοι οι Ευρωπαϊκοί stakeholders οφείλουν αφενός να συνεργαστούν αρμονικά προτάσσοντας το κοινό συμφέρον, αφετέρου να αποφεύγουν επιλογές που πλήττουν το ευρωπαϊκό κεκτημένο. Να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, να δημιουργούν ατζέντα και όχι να τρέχουν πίσω από την άκρα δεξιά. Να αφήσουν στην άκρη ιδεοληψίες και να συνεργαστούν ακόμα πιο εντατικά για το κοινό καλό. Σε καμία περίπτωση, η καταστρατήγηση της Συνθήκης Σένγκεν ή ακόμα και η περιθωριοποίηση μίας χώρας μέλους δεν αποτελούν λύσεις για μία Ευρώπη που στο πέρασμα των χρόνων πάλεψε τόσο σκληρά για να πετύχει αυτά που πέτυχε και να βάλει στο χρονοντούλαπο της ιστορίας όσα την διαίρεσαν τον προηγούμενο αιώνα.                                                                                                     

Κοντολογίς, η Ε.Ε καλείται για μία ακόμη φορά να διαχειριστεί μία δύσκολη κρίση με σημαντικές πτυχές που την επηρεάζουν πολυεπίπεδα. Το πρόβλημα είναι σύνθετο. Επιβάλλει δε τόλμη και αποφασιστικότητα,διορατικότητα και ισορροπία, προσήλωση από όλα τα μέρη στις κοινές αρχές και αξίες. Το ρητό «η Ισχύς εν τη ενώσει» ταιριάζει απόλυτα στην περίσταση και πρέπει να αποτελεί το βασικό αφήγημα για έναν πολιτικό οργανισμό που παρά τα λάθη και τις παραλείψεις, έχει αποδείξει πως μπορεί, όταν οι καταστάσεις το επιβάλλουν, να «βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά».


---------------------------


Διευκρίνιση: Η εικόνα που συνοδεύει το άρθρο έχει δημιουργηθεί με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI) και αποτελεί εικονογράφηση του θέματος. Δεν απεικονίζει πραγματικά πρόσωπα, γεγονότα, τοποθεσίες ή περιστατικά και δεν συνιστά φωτογραφικό ντοκουμέντο.