Του ανταποκριτή μας στην Κύπρο, Γιάννη Σεϊτανίδη

Η επάρκεια των συντάξεων στην Κύπρο βρίσκεται στο επίκεντρο της νέας μελέτης της Aon Κύπρου, με τίτλο «Συνταξιοδοτική Επάρκεια 2025», η οποία αποκαλύπτει σημαντικά κενά στην προετοιμασία των εργαζομένων για τη συνταξιοδότηση και καλεί εργοδότες και εργαζομένους να επανεξετάσουν τις στρατηγικές τους.

Σύμφωνα με τη μελέτη, η πλειοψηφία των εργαζομένων δεν γνωρίζει πόσα πρέπει να αποταμιεύσει για να διατηρήσει ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης μετά τη συνταξιοδότηση. Παράλληλα, οι εργοδότες σπάνια αξιολογούν τη συνταξιοδοτική ετοιμότητα του ανθρώπινου δυναμικού τους, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει αρνητικά την παραγωγικότητα και την ευεξία στον χώρο εργασίας.

Η Aon προσδιορίζει τρία επίπεδα συνταξιοδοτικής επάρκειας –Ελάχιστο, Μέτριο και Άνετο– και επισημαίνει ότι η κρατική σύνταξη μέσω του Ταμείου Κοινωνικών Ασφαλίσεων (ΤΚΑ) καλύπτει πλήρως μόνο το ελάχιστο επίπεδο. Ακόμα και με τη συμμετοχή σε Ταμεία Προνοίας του 2ου Πυλώνα Ασφάλισης, η πλήρης κάλυψη παραμένει περιορισμένη, καθώς μόνο το 30% των εργαζομένων συμμετέχει σε τέτοια σχέδια.

Η μελέτη υπογραμμίζει την ανάγκη για στοχευμένες ενέργειες από τους εργοδότες, όπως:

-Ανάπτυξη στρατηγικών ενίσχυσης της αποταμίευσης.

-Χρήση εργαλείων προβολής ωφελημάτων και μοντέλων αξιολόγησης επάρκειας.

-Ενίσχυση της επικοινωνίας με τους εργαζομένους για την κατανόηση των στόχων αποταμίευσης.

Η Aon προτρέπει τις κυπριακές επιχειρήσεις να επενδύσουν σε μια πιο βιώσιμη και προνοητική προσέγγιση, προκειμένου να διασφαλίσουν την οικονομική ασφάλεια των εργαζομένων τους και να ενισχύσουν τη χρηματοοικονομική ανθεκτικότητα του ανθρώπινου δυναμικού.

Ένα πανευρωπαϊκό πρόβλημα

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο (ΕΕΣ) σε ειδική έκθεσή του για την ανάπτυξη των επικουρικών συντάξεων στην Ε.Ε .διαπιστώνει ότι η Ένωση δεν είναι αποτελεσματική στην υποστήριξη της ανάπτυξης των συμπληρωματικών συντάξεων (επαγγελματικών και ιδιωτικών), οι οποίες θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την επάρκεια του εισοδήματος στη συνταξιοδότηση και τη βιωσιμότητα των συστημάτων, ιδιαίτερα εν όψει της γήρανσης του πληθυσμού και των δημοσιονομικών πιέσεων.

Το ΕΕΣ εκτιμά ότι οι δράσεις της Επιτροπής και της Ευρωπαϊκής Αρχής Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (ΕΙΟPA) ήταν μέχρι στιγμής αναποτελεσματικές όσον αφορά την ενίσχυση του ρόλου των επαγγελματικών συντάξεων και τη δημιουργία ενός πανευρωπαϊκού ατομικού συνταξιοδοτικού προϊόντος.

Το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι χωρίς ουσιαστική πρόοδο στην ανάπτυξη και διαφάνεια των συμπληρωματικών συντάξεων, η επάρκεια των συντάξεων στην Ε.Ε. παραμένει ευάλωτη, ιδίως για τις επόμενες γενιές συνταξιούχων.

Το ΕΕΣ βλέπει περιορισμένη διάδοση και διαφάνεια. Η αγορά συμπληρωματικών συντάξεων εξυπηρετεί περίπου 50 εκατομμύρια πολίτες, αλλά είναι συγκεντρωμένη σε λίγες χώρες της Ε.Ε., υπάρχει έλλειψη διαφάνειας ως προς το κόστος και τις αποδόσεις των συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών προϊόντων, γεγονός που δυσχεραίνει την ενημέρωση και προστασία των ασφαλισμένων και το πανευρωπαϊκό ατομικό συνταξιοδοτικό προϊόν (PEPP) δεν έχει καταστεί ακόμα ελκυστική ή βιώσιμη επιλογή αποταμίευσης για τη συνταξιοδότηση.

Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφαλίσεων και Επαγγελματικών Συντάξεων (EIOPA) έχει λάβει μέτρα για τη βελτίωση της πληροφόρησης, αλλά δεν μπορεί να διασφαλίσει ομοιόμορφες πρακτικές εποπτείας σε όλα τα κράτη-μέλη, λόγω του περιορισμένου βαθμού εναρμόνισης και της χαμηλής αποδοχής των πρωτοβουλιών της από τις εθνικές αρχές.

Οι εθνικές κυβερνήσεις έχουν την κύρια ευθύνη για τα συνταξιοδοτικά συστήματα, ενώ η Ε.Ε. περιορίζεται σε ρυθμιστικές παρεμβάσεις για τη διασυνοριακή κινητικότητα, την προστασία του καταναλωτή και την εσωτερική αγορά.

Το ΕΕΣ προειδοποιεί ότι, εάν δεν ενισχυθούν οι συμπληρωματικές συντάξεις και δεν βελτιωθoύν η διαφάνεια και η εποπτεία, η επάρκεια του εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση θα τεθεί σε κίνδυνο, ειδικά καθώς τα δημόσια συστήματα συντάξεων πιέζονται από τη δημογραφική γήρανση και τις δημοσιονομικές προκλήσεις.

Το ΕΕΣ συστήνει:

-Λήψη περαιτέρω μέτρων για τη στήριξη της αγοράς συμπληρωματικών συντάξεων.

-Βελτίωση του κανονιστικού πλαισίου και της πληροφόρησης, κυρίως σχετικά με το κόστος και τις αποδόσεις των προϊόντων.

-Ενίσχυση της διαφάνειας για τους πολίτες ως προς το εισόδημα που θα λαμβάνουν μετά τη συνταξιοδότηση.