ΤτΕ: Πώς θα αυξηθούν οι καταθέσεις και οι επενδύσεις των νοικοκυριών στην Ευρώπη;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση προωθεί τη δημιουργία της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων (SIU) με στόχο να κατευθύνει περισσότερες αποταμιεύσεις προς παραγωγικές επενδύσεις και να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας, σύμφωνα με την Έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος για τη Νομισματική Πολιτική 2025-2026. Για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση απαιτούνται επενδύσεις ύψους 750-800 δισ. ευρώ ετησίως έως το 2030, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 4,5% του ΑΕΠ της ΕΕ.

Παρά το υψηλό ποσοστό αποταμίευσης των ευρωπαϊκών νοικοκυριών, τα κεφάλαια τοποθετούνται κυρίως σε τραπεζικές καταθέσεις και όχι σε μετοχές ή επενδυτικά κεφάλαια. Το 2024 οι καταθέσεις στην ΕΕ αυξήθηκαν κατά 450 δισ. ευρώ, ενώ τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά διατηρούν σημαντικά μικρότερο ποσοστό του πλούτου τους σε χρηματοοικονομικά προϊόντα σε σχέση με τα νοικοκυριά των ΗΠΑ. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μικρότερη ανάπτυξη των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών και των επενδυτικών κεφαλαίων σε σύγκριση με τις ΗΠΑ.

Η περιορισμένη ανάπτυξη των κεφαλαιαγορών δυσχεραίνει τη χρηματοδότηση καινοτόμων επιχειρήσεων και επενδύσεων σε έρευνα και ανάπτυξη. Οι τράπεζες τείνουν να χρηματοδοτούν πιο συντηρητικά επιχειρηματικά σχέδια, ενώ οι κεφαλαιαγορές και τα επενδυτικά κεφάλαια είναι περισσότερο πρόθυμα να αναλάβουν κινδύνους και να στηρίξουν τεχνολογικές καινοτομίες. Αυτό εξηγεί εν μέρει τη χαμηλότερη παραγωγικότητα και αναπτυξιακή δυναμική της ευρωπαϊκής οικονομίας έναντι των ΗΠΑ.

Για την αντιμετώπιση αυτών των αδυναμιών, η SIU προβλέπει την ολοκλήρωση και ενοποίηση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών μέσω της δέσμης μέτρων Market Integration and Supervision Package (MISP). Οι προτάσεις περιλαμβάνουν απλούστευση του ρυθμιστικού πλαισίου, ενίσχυση των διασυνοριακών συναλλαγών, μεγαλύτερο εποπτικό ρόλο της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών (ESMA) και προώθηση της καινοτομίας μέσω τεχνολογιών όπως η Distributed Ledger Technology (DLT).

Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προωθεί μέτρα για την κινητοποίηση μακροπρόθεσμων κεφαλαίων, όπως η ενίσχυση της συμπληρωματικής συνταξιοδότησης, η αναβάθμιση του Πανευρωπαϊκού Ατομικού Συνταξιοδοτικού Προϊόντος (PEPP), η δημιουργία λογαριασμών αποταμίευσης και επενδύσεων με φορολογικά κίνητρα και η βελτίωση του χρηματοοικονομικού εγγραμματισμού των πολιτών. Εξετάζονται επίσης πρωτοβουλίες για τη στήριξη των επιχειρηματικών κεφαλαίων και της καινοτομίας μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Συνολικά, η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελεί στρατηγική πρωτοβουλία της ΕΕ για την καλύτερη αξιοποίηση των αποταμιεύσεων, τη χρηματοδότηση παραγωγικών επενδύσεων, την ενίσχυση της καινοτομίας και την ολοκλήρωση των ευρωπαϊκών κεφαλαιαγορών. Σκοπός της είναι να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στις προκλήσεις της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης και του μεταβαλλόμενου γεωπολιτικού περιβάλλοντος.