Το χάος στη Θέουτα και οι νέες ευρωπαϊκές αναταράξεις στο πεδίο του μεταναστευτικού

Οι σκηνές χάους που εκτυλίσσονται στην Θέουτα της Ισπανίας τα τελευταία εικοσιτετράωρα προκαλούν έντονη ανησυχία για την επόμενη μέρα. Οι χιλιάδες μετανάστες από το Μαρόκο που πέρασαν παρανόμως τα σύνορα, ενεργοποίησαν τα αντανακλαστικά της Κυβέρνησης της χώρας, η ηγεσία της οποίας αποφάσισε να βγάλει το στρατό στους δρόμους για να ελέγξει την κατάσταση. Παρ’ όλη την άμεση αντίδραση του Πρωθυπουργού Σάντσεθ, οι σκληροί επικριτές του υπενθυμίζουν πως το προηγούμενο διάστημα είχε στείλει με τις πολιτικές του επιλογές λανθασμένα σήματα σε ολόκληρη την Ευρώπη. Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν προκαλέσει αναταράξεις στο εσωτερικό της Ισπανίας, ενώ φαινόμενα κοινωνικού αυτοματισμού προκαλούν προβληματισμό για το τι μέλλει γενέσθαι. Πέραν της πολιτικής διάστασης του θέματος, υπάρχει και ο ανθρώπινος παράγοντας που πρεπει οπωσδήποτε να συνυπολογιστεί, αφου στο πεδίο χάνονται ακόμα και ανθρώπινες ζωές.

Η Θέουτα αποτελεί μία βασική πύλη εισόδου της Ε.Ε από την Αφρική. Συνεπώς, τα όσα διαδραματίζονται στην ευρύτερη περιοχή έχουν αντίστοιχα και ευρωπαϊκό αντίκτυπο. Έχουν περάσει παρά μόνο λίγες εβδομάδες από την ενεργοποίηση του Ευρωπαϊκού Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου και η συζήτηση για τη λήψη μέτρων και την καλύτερη φύλαξη των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε λαμβάνει άλλες διαστάσεις. Η κάθε χώρα ενδέχεται να έχει τη δική της προσέγγιση πάνω στο θέμα. Συνιστά όμως επιτακτική ανάγκη η ανάληψη περαιτέρω πρωτοβουλιών με κοινό παρονομαστή τη διασφάλιση της ισορροπίας σε ένα φάκελο με έντονες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές προεκτάσεις. Το θέμα αυτό απαιτεί πνεύμα συνεργασίας και αλληλεγγύης από όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε και όχι ιδεολογικές αγκυλώσεις και μονομερείς ενέργειες που μπορεί να στοιχίσουν στο μέλλον. Στην ηγεσία των ευρωπαϊκών θεσμών οφείλουν να διαβάσουν το πρόβλημα σε όλη του τη διάσταση, να κάνουν τις απαραίτητες προσαρμογές, όπου είναι αναγκαίο, αλλά και να δημιουργήσουν τις ασφαλιστικές δικλείδες, ώστε το ευρωπαϊκό κεκτημένο να μην τεθεί σε περαιτέρω κίνδυνο. Για παράδειγμα, η απόφαση χωρών-μελών για αυστηρό έλεγχο των εσωτερικών συνόρων, όπως συνέβη στην Ουγγαρία, στην Πολωνία, στη Σλοβακία και αλλού, μπορεί να είχε μία λογική βάση, αλλά πλήττει στον πυρήνα της τη Συνθήκη Σένγκεν, μία βασική κατάκτηση για την Ευρώπη μετά το Β Παγκόσμιο πόλεμο. Οι τρέχουσες εξελίξεις στην Ισπανία ενεργοποίησαν εκ νέου τους δείκτες αυτοσυντήρησης ευρωπαικών κρατών. Για παράδειγμα στην Ιταλία, η Τζόρτζια Μελόνι που αντιμετωπίζει ανάλογα φαινόμενα στην επικράτεια της, απειλεί με την επιβολή διακρατικών ελέγχων των συνόρων απέναντι στην Ισπανία.

Είναι γεγονός πως πολλές χώρες σήκωσαν δυσανάλογο βάρος στη διαχείριση ενός από τα κορυφαία ζητήματα στην ενωμένη Ευρώπη. Δεν είναι μόνο οι μεσογειακές περιπτώσεις (Ελλάδα, Ιταλία Ισπανία) που δέχθηκαν έντονη πίεση από το 2015 και έπειτα. Κανείς δεν πρέπει να λησμονεί πως υπάρχουν και άλλα παραδείγματα, όπως εκείνο της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας. Εκεί, η εικόνα που έχει διαμορφωθεί είναι άσχημη, με την ακροδεξιά να καλπάζει στις μετρήσεις και να βρίσκεται ένα βήμα προ των πυλών της εξουσίας. Όσο νωρίτερα αντιληφθούν στις Βρυξέλλες την αδήριτη ανάγκη της ολιστικής προσέγγισης, τόσο καλύτερα για την Ευρώπη. Εξάλλου, τα δύσκολα είναι ακόμα μπροστά....