Του Σπύρου Καπράλου

Τους τελευταίους μήνες, που συνέπεσαν χρονικά με την αλλαγή διοίκησης στην Ουάσιγκτον, καταγράφονται διαρκείς μεταβολές στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Η νέα πραγματικότητα περιλαμβάνει την ενδυνάμωση της Τουρκίας ως περιφερειακή δύναμη που έχει καταφέρει να παρεισφρήσει σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα στην ευρύτερη περιοχή,  ενισχύοντας δραστικά το διπλωματικό της στίγμα. Από τη μία πλευρά, διαδραματίζει ρόλο μεσάζοντα στις διαπραγματεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, με τις ευλογίες των ΗΠΑ. Την ίδια ώρα, επηρεάζει σε ένα μεγάλο βαθμό τις εξελίξεις στη Συρία, μετά την πτώση Άσαντ και την εγκαθίδρυση του νέου καθεστώτος. Επιπλέον επεκτείνει την επιρροή της και στην ανατολική Λιβύη, με τον Στρατηγό Χαφτάρ, μέχρι πρότινος προνομιακό συνομιλητή της Αθήνας και της ελληνικής Κυβέρνησης, να αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναγνώρισης του παράνομου τουρκολιβυκού μνημονίου, έχοντας στο πίσω μέρος του μυαλού του την ενίσχυση των τουρκολιβυκών σχέσεων και σε άλλα πεδία, όπως η ενέργεια.

Μέσα σ’ αυτό τον ορυμαγδό εξελίξεων, η Τουρκία πέτυχε να αποκτήσει μία περίοπτη θέση στη νέα στρατηγική άμυνας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με τις ευλογίες φίλων και εταίρων. Όλα τα παραπάνω έρχονται να επηρεάσουν τη θέση της Ελλάδας στο γεωπολιτικό status quo της Ανατολικής Μεσογείου, σε μια συγκυρία που η Αθήνα επιδιώκει να διατηρήσει συμμαχίες και να αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις που είδαν πρόσφατα το φως της δημοσιότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι τα όσα συμβαίνουν στην Αίγυπτο μετά τη δικαστική απόφαση του Εφετείου για κρατικοποίηση της περιουσίας της Ιεράς Μονής της Αγίας Αικατερινής στο Σινά,  ένα παγκόσμιο σύμβολο για την ορθοδοξία και τον ελληνισμό. Στην παρούσα φάση, η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια διελκυστίνδα μεταξύ των αναγκαίων ισορροπιών με μια παραδοσιακή σύμμαχο-χώρα (Αίγυπτος) και της ιστορικής ευθύνης για τη συνέχιση λειτουργίας της Μονής με τον προηγούμενο καθεστώς. Όπως αναμενόταν, στην Αθήνα έχει σημάνει συναγερμός για όλα τα κορυφαία ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Το θέμα της Λιβύης μπαίνει σε πρώτο πλάνο, με τον υπουργό κ. Γεραπετρίτη να προγραμματίζει επίσκεψη στην Τρίπολη, με καθυστέρηση, ενώ αναμένεται στην Αθήνα τη Δευτέρα και ο γιος του κ. Χαφτάρ. Από την ελληνική πλευρά, οι συνομιλίες αποκτούν μεγαλύτερο ενδιαφέρον, καθώς εκτός από το μείζον θέμα του παράνομου τουρκολυβικού μνημονίου, υπάρχει ανησυχία και για τις συνεχείς μεταναστευτικές ροές από τα παράλια της Λιβύης.

Το συμπέρασμα είναι πως η ελληνική εξωτερική πολιτική θα δοκιμαστεί έντονα στο επόμενο διάστημα. Παρά το γεγονός ότι υπάρχουν σημαντικές και σε πολλές περιπτώσεις δικαιολογημένες αντιδράσεις για τους χειρισμούς του ΥΠΕΞ, εντούτοις η χάραξη μιας κοινής γραμμής με τη συνδρομή των άλλων πολιτικών δυνάμεων και προσωπικοτήτων αποτελεί για τη χώρα αδήριτη ανάγκη. Οι καιροί είναι πολύ δύσκολοι…