Η εύθραυστη συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν και οι αστάθμητοι παράγοντες για την ειρήνη στην περιοχή

Μετά από ένα μεγάλο χρονικό διάστημα οικονομικών αναταράξεων και γεωπολιτικών προκλήσεων που έφερε η κοινή απόφαση ΗΠΑ-Ισραήλ για επίθεση στο Ιράν, η παγκόσμια κοινή γνώμη μπορεί πλέον να ελπίζει ότι η ομαλότητα και η σταθερότητα μπορούν να επιστρέψουν στο διεθνές status quo. Αιτία είναι η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης η οποία δημιουργεί νέα δεδομένα σε μία πολύ ευαίσθητη περιοχή του πλανήτη. Αν και ο πλανητάρχης Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται απόλυτα δικαιολογημένα χαρουμενος για τις πρόσφατες εξελίξεις, ανημερα μάλιστα των ογδοηκοστών γενεθλίων του, εντούτοις πολιτικοί αναλυτές στρέφουν την προσοχή τους στις λεπτομέρειες της συμφωνίας, οι οποίες ενδέχεται στο άμεσο μέλλον να την καταστήσουν εύθραυστη ή ακόμη και να την ισχυροποιήσουν. Για παράδειγμα, περαιτέρω διευκρινήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ή τη στήριξη που εκείνο θα παρέχει ή δεν θα παρέχει στις προστατευόμενες στρατιωτικές ομάδες, όπως είναι οι Χούθι στην Υεμένη ή η Χεζμπολάχ στο Λίβανο είναι απόλυτα επιβεβλημένες.

Εξάλλου, το παρελθόν έχει αποδείξει τις ιδιαιτερότητες της Μέσης Ανατολής, μιας περιοχής που για πολλά χρόνια οι λέξεις «ειρηνη», «ομαλότητα», «συνεργασία» είναι μάλλον απαγορευμένες. Στην εξίσωση χρειάζεται να ληφθούν υπόψη και άλλοι παράγοντες, όπως είναι η στάση που θα τηρήσει το Ισραήλ. Αν και η πρόσφατη συμφωνία φέρει την υπογραφή της αμερικανικής ηγεσίας, εντούτοις η σκληρή Κυβέρνηση του Τελ Αβίβ σε συνεργασία με τους ακραίους κύκλους της χώρας δεν φαίνονται διατεθειμένοι να κάνουν βήμα πίσω από το σχέδιο τους για απόλυτη επικράτηση στα εδάφη γύρω από τα σύνορα της χώρας. Η στρατηγική αυτή, όπως διαμορφώθηκε μετά την απρόκλητη επίθεση της Χαμάς σε ξένο έδαφος το 2023, αποτελεί για ένα σημαντικό κομμάτι της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του Ισραήλ το «Ευαγγέλιο» για την επόμενη δεκαετία.

Γίνεται αντιληπτό ότι η συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ενδέχεται να δοκιμάσει ακόμη και τις σχέσεις μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου. Αν ρίξει κανείς μια ενδελεχή ματιά στη μεγάλη εικόνα μπορεί να αντιληφθεί τα εξής: από τη μία πλευρά οι Αμερικανοί και όχι μόνο, πονταρουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και στην αποκατάσταση του παγκόσμιου εμπορίου. Στην αντίπερα όχθη, η ισραηλινή ηγεσία φαίνεται διατεθειμένη να κλείσει εκκρεμότητες του παρελθόντος με την τρομοκρατία, διασφαλίζοντας τη θωράκιση της δικής του επικράτειας με κάθε τρόπο ακόμη και με μεθόδους που τυγχάνουν σκληρής κριτικής από τη διεθνή κοινότητα.

Η ισορροπία στο σημείο αυτό του παγκόσμιου χάρτη παραμένει εύθραυστη, τα περιθώρια για προσέγγιση όλων των εμπλεκόμενων πλευρών είναι περιορισμένα, η κατάσταση όπως έχει διαμορφωθεί ευνοεί τις ακραίες φωνές ένθεν κακείθεν και ουδείς δύναται να κάνει ασφαλείς προβλέψεις για το τι μέλλει γενέσθαι.