Η τελευταία μεγάλη νίκη των λαών των Πεδιάδων που δημιούργησε τη μεγάλη Αμερική

Πριν από 150 χρόνια, στο Little Bighorn (Λιτλ Μπίγκχορν), οι Λακότα, οι Τσεγιέν και οι Αραπάχο συνέτριψαν το 7ο Σύνταγμα Ιππικού του Τζορτζ Άρμστρονγκ Κάστερ. Ήταν η μεγαλύτερη νίκη των αυτόχθονων λαών της Βόρειας Αμερικής, αλλά και η αφορμή για την οριστική επικράτηση των Ηνωμένων Πολιτειών στη Δύση και την ολοκλήρωση της κατάκτησης μιας ολόκληρης ηπείρου.

Στις 25 και 26 Ιουνίου 1876, στις πεδιάδες της σημερινής Μοντάνα, γράφτηκε ένα από τα πιο εμβληματικά κεφάλαια της ιστορίας της Βόρειας Αμερικής. Στον τόπο που οι Λακότα ονομάζουν Greasy Grass (Γκρίζι Γκρας, «Λιπαρό Χορτάρι») και η αμερικανική ιστοριογραφία καθιέρωσε ως Little Bighorn (Λιτλ Μπίγκχορν), πολεμιστές των Λακότα, των Βόρειων Τσεγιέν και των Αραπάχο περικύκλωσαν και κατέστρεψαν το απόσπασμα του αντισυνταγματάρχη Τζορτζ Άρμστρονγκ Κάστερ και του 7ου Συντάγματος Ιππικού (7th Cavalry).

Για τους αυτόχθονες λαούς των Μεγάλων Πεδιάδων δεν επρόκειτο για μια μάχη κατάκτησης, αλλά για έναν αγώνα υπεράσπισης της γης τους. Η αμερικανική κυβέρνηση παραβίαζε ήδη τις συνθήκες που είχε υπογράψει μαζί τους, ενώ η ανακάλυψη χρυσού στους Black Hills (Μαύρους Λόφους), ιερό τόπο των Λακότα, είχε πυροδοτήσει νέο κύμα εποίκων και στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η αντίσταση ήταν πλέον ζήτημα επιβίωσης.

Με πνευματικό ηγέτη τον Sitting Bull (Καθιστό Ταύρο) και κορυφαίο πολεμικό αρχηγό τον Crazy Horse (Τρελό Άλογο), περίπου 1.500 έως 2.000 πολεμιστές συνέτριψαν μία από τις ισχυρότερες μονάδες του αμερικανικού στρατού. Η ήττα του Κάστερ συγκλόνισε τις Ηνωμένες Πολιτείες και πέρασε γρήγορα στη σφαίρα του εθνικού μύθου.

Ωστόσο, η νίκη αυτή αποδείχθηκε η τελευταία μεγάλη στρατιωτική επιτυχία των λαών των Πεδιάδων. Η αμερικανική κυβέρνηση απάντησε με ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη. Μέσα στα επόμενα χρόνια οι περισσότερες φυλές εξαναγκάστηκαν να παραδοθούν, οι Μαύροι Λόφοι κατασχέθηκαν, τα κοπάδια των βισώνων σχεδόν εξαφανίστηκαν και οι αυτόχθονες οδηγήθηκαν στις ρεζέρβες (reservations). Έκλεινε οριστικά ένας κόσμος που είχε επιβιώσει επί αιώνες στις απέραντες πεδιάδες της Βόρειας Αμερικής.

Έναν αιώνα και μισό αργότερα, η μάχη του Little Bighorn εξακολουθεί να προκαλεί διαφορετικές αναγνώσεις. Για πολλούς Αμερικανούς υπήρξε για δεκαετίες η «τελευταία μάχη του Κάστερ». Για τους Λακότα, τους Τσεγιέν και τους Αραπάχο παραμένει το Greasy Grass: μια νίκη αντίστασης, υπεράσπισης της πατρίδας και της αξιοπρέπειας των προγόνων τους.

Η επέτειος αυτή αφορά όμως και κάτι ευρύτερο. Το Little Bighorn σηματοδότησε την τελευταία μεγάλη στιγμή κατά την οποία οι αυτόχθονες λαοί μπόρεσαν να ανακόψουν στρατιωτικά την επέκταση των Ηνωμένων Πολιτειών. Η εξέλιξη που ακολούθησε ενέταξε οριστικά το αμερικανικό κράτος στη μακρά ιστορία της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας. Οι απόγονοι των Ευρωπαίων μεταναστών έγιναν οι τελευταίοι και ισχυρότεροι κατακτητές μιας ολόκληρης ηπείρου, ολοκληρώνοντας μια διαδικασία που είχαν αρχίσει αιώνες νωρίτερα οι αποικιακές αυτοκρατορίες της Ισπανίας, της Πορτογαλίας, της Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ολλανδίας.

Γι' αυτό, 150 χρόνια μετά, η μνήμη του Little Bighorn δεν αφορά μόνο μια στρατιωτική σύγκρουση. Υπενθυμίζει το τέλος ενός κόσμου και την αρχή ενός άλλου. Η τελευταία μεγάλη νίκη των λαών των Πεδιάδων έγινε, χωρίς οι ίδιοι να το γνωρίζουν, το προοίμιο της οριστικής επικράτησης των Ηνωμένων Πολιτειών στη δυτική Βόρεια Αμερική. Από εκεί και πέρα, τίποτε δεν μπόρεσε να ανακόψει την επέκταση του αμερικανικού κράτους από τον Ατλαντικό έως τον Ειρηνικό. Η «μεγάλη Αμερική» οικοδομήθηκε πάνω σε αυτή την κατάκτηση, προσθέτοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες, ως το νεότερο αλλά και ισχυρότερο κράτος, στη μακρά ιστορία της ευρωπαϊκής αποικιοκρατίας.

Σχέδιο αυτόχθονα καλλιτέχνη που απεικονίζει τη μάχη από την οπτική των Λακότα. Μία από τις ελάχιστες αφηγήσεις των γεγονότων από τους ίδιους τους νικητές