Η πρώτη σκέψη που έρχεται σε όποιον διαβάζει για την κόντρα μεταξύ Rolling Stones και ασφαλιστών είναι πως η υπόθεση έχει κάτι το οξύμωρο. Ασφάλεια; Οι Rolling Stones; Ποιος έχων σώας τας φρένας θα σκεφτόταν ποτέ να ασφαλίσει τους Rolling Stones; Τουλάχιστον 12 ασφαλιστικές εταιρείες, είναι η απάντηση.

Μια ντουζίνα ασφαλιστικές εταιρείες και συνδικάτα που δραστηριοποιούνται στην αγορά του Λονδίνου ενεπλάκησαν στην εν λόγω διαμάχη, η οποία προέκυψε μετά την ακύρωση των συναυλιών του συγκροτήματος σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία, στο πλαίσιο της φετινής παγκόσμιας περιοδείας τους «14 On Fire». Αιτία της ακύρωσης στάθηκε η αυτοκτονία διά απαγχονισμού της συντρόφου του Mick Jagger, της 49χρονης σχεδιάστριας μόδας L’Wren Scott, τον περασμένο Μάρτιο στη Νέα Υόρκη. Τελικά, οι δύο πλευρές τα βρήκαν εξωδικαστικά τον προηγούμενο μήνα, χωρίς ωστόσο να αποκαλυφθούν οι όροι του συμβιβασμού.

Από δικαστικά έγγραφα προκύπτει ότι οι Stones μήνυσαν τους ασφαλιστές τους επειδή εκείνοι αρνήθηκαν να τους καταβάλουν αποζημίωση 8 εκατ. λιρών για τη ζημία που υπέστησαν λόγω ακύρωσης των εμφανίσεών τους στην Ωκεανία. Το συγκρότημα υποστήριξε ότι το συμβόλαιο καλύπτει απώλειες που οφείλονται στον «ξαφνικό και απρόβλεπτο […] θάνατο» οποιουδήποτε κατονομαζόμενου προσώπου, συμπεριλαμβανομένης της Scott, και ότι μετά τον θάνατό της ο Jagger διαγνώστηκε με οξεία διαταραχή μετατραυματικού άγχους, εξού και οι γιατροί τού συνέστησαν να απέχει από τις εμφανίσεις για τουλάχιστον 30 μέρες.

Οι ασφαλιστές, από την πλευρά τους, αντέτειναν ότι ο θάνατος της Scott δεν ήταν ξαφνικός ή απρόβλεπτος, ούτε πέρα από τον έλεγχό της, και ότι εύλογα συμπεραίνει κανείς πως η αυτόχειρας έπασχε από ψυχική νόσο η οποία «μπορούσε να ανιχνευτεί ή να επιταχυνθεί από ασθένεια για την οποία έλαβε ή της συνέστησαν ιατρική φροντίδα». Υποστήριξαν επίσης πως ο γιατρός που έβγαλε τη διάγνωση για τον Jagger δεν ήταν ψυχίατρος ούτε τον είδε προσωπικά.

Η ασφάλιση των ροκ σταρ έχει παρελθόν

Στα πρώτα χρόνια της ροκ ιστορίας οι περιοδείες, τα σχετικά έξοδα και συνεπώς το κόστος ασφάλισης ήταν κατά πολύ μικρότερα. Όταν ξεκίνησαν οι Rolling Stones να περιοδεύουν, στις αρχές της δεκαετίας του ’60, χρειάζονταν ένα με δύο βαν και μια μικρή ομάδα τεχνικών ή άλλων βοηθών (γνωστών και ως roadies). Σήμερα όμως ο… στόλος τους έχει τόση δυναμικότητα όση απαιτεί και μια πολεμική επέμβαση σε κρατίδιο του Περσικού Κόλπου! Οι ασφαλιστές δεν τα βλέπουν όλα αυτά με καλό μάτι. Στα ψιλά γράμματα του συμβολαίου για την περιοδεία 14 On Fire προβλέπεται, π.χ., εξαίρεση για τρομοκρατικές ενέργειες και χρήση βιολογικών ή χημικών όπλων.

Σύμφωνα με τον John Silcock, διευθύνοντα σύμβουλο της Robertson Taylor, της κορυφαίας ασφαλειομεσιτικής όσον αφορά τη μουσική βιομηχανία και την ευρύτερη βιομηχανία του θεάματος, οι σταθμοί μιας περιοδείας, ο κίνδυνος τρομοκρατικής ενέργειας και η πολιτική αστάθεια αποτελούν σημαντικούς παράγοντες σε κάθε τέτοιο ασφαλιστήριο. Επίσης, ενώ οι καλλιτέχνες κάποτε περιόδευαν για να πουλήσουν περισσότερους δίσκους, σήμερα, με την κατακόρυφη πτώση των εσόδων από τη δισκογραφία, περιοδεύουν καθαρά για να βγάλουν χρήματα.

«Η αξία της ζωντανής μουσικής έχει εκτιναχθεί από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 και τις αρχές του ’90» λέει ο Silcock. «Τα ποσά που παίζονται στις περιοδείες είναι τεράστια, όπως και οι οικονομικοί κίνδυνοι. Οι ασφαλιστικές εταιρείες κάνουν πλέον τις εκτιμήσεις τους με πολύ πιο επιστημονική μέθοδο». Και πολύ πιο προσεκτικά. Οι περφόρμερ υποχρεώνονται ολοένα και περισσότερο να αλλάξουν τις συνήθειές τους, καθώς οι ασφαλιστές απαιτούν ιατρικό ιστορικό για να παράσχουν κάλυψη, και προσπαθούν οι ίδιοι να περιορίσουν την ακραία ή παραβατική συμπεριφορά τους.

Τo συμβόλαιο για την περιοδεία «14 On Fire» των Stones, παραδείγματος χάρη, εξαιρεί ειδικά οποιαδήποτε ζημία προκύπτει από ελεύθερη πτώση με αλεξίπτωτο, bungee jumping και σπηλαιολογικές εξορμήσεις (!), καθώς και «οποιοδήποτε σεξουαλικώς μεταδιδόμενο νόσημα ή τα επακόλουθά του».

Η νεότερη γενιά μουσικών σίγουρα δεν θα δυσκολευόταν να αντεπεξέλθει σε αυτές τις απαιτήσεις, καθώς φημίζονται για την αφοσίωσή τους στη γιόγκα, στη χορτοφαγία και στη σεξουαλική εγκράτεια (ή μήπως όχι;). Όλα αυτά απέχουν παρασάγγας από το πάλαι ποτέ rock ’n’ roll σύνθημα «ζήσε γρήγορα, πέθανε νέος κι άσε πίσω σου ένα όμορφο πτώμα». Η μόνη λεπτομέρεια που ένοιαζε κάποτε τους δημοφιλείς καλλιτέχνες ήταν να υπάρχει στο καμαρίνι τους σαμπάνια Ντομ Περινιόν εσοδείας 1969 και όχι η ελαφρώς υποδεέστερη του 1970.

Οι καλλιτέχνες του παρελθόντος προτιμούσαν να αφήσουν τη βαριά δουλειά της ασφάλισης στους μάνατζέρ τους, οι οποίοι υποτίθεται πως γνώριζαν από τέτοια πράγματα – και συχνά όντως γνώριζαν. Ο Albert Grossman, π.χ., που μανατζάριζε την Janis Joplin, ασφάλισε το 1969 τη θρυλική τραγουδίστρια για το ενδεχόμενο θανάτου από ατύχημα. Έναν χρόνο μετά η Joplin πέθανε από υπερβολική δόση ηρωίνης. Το 1974 ο Grossman εισέπραξε 112.000 δολάρια από την Associated Indemnity Corporation του Σαν Φρανσίσκο, παρότι οι ασφαλιστές προσπάθησαν να αποδείξουν ότι ο θάνατος της Joplin ήταν αυτοκτονία.

Ο θάνατος του Jimi Hendrix, επίσης το 1970, κατέληξε σε παρόμοια διαμάχη όταν ένας πρώην roadie του κιθαρίστα-φαινόμενο υποστήριξε ότι ο μάνατζέρ του Mike Jeffery οργάνωσε τη δολοφονία του προκειμένου να εισπράξει την ασφάλεια ζωής του. Ο Jeffery είχε όντως συνάψει ασφαλιστήριο συμβόλαιο ζωής για τον Hendrix, αξίας 2 εκατ. δολαρίων, με δικαιούχο τον εαυτό του. Όταν πέθανε ο Hendrix ο ιατροδικαστής δήλωσε αδυναμία καθορισμού αιτίας θανάτου του θύματος, υποστήριξε όμως ότι αιτία ήταν η υπερβολική δόση βαρβιτουρικών και η εισρόφηση εμετού. Δύο χρόνια αργότερα ο Jeffery σκοτώθηκε σε αεροπορικό δυστύχημα.

Ποιοι μουσικοί πεθαίνουν… συχνότερα;

Πόσο επικίνδυνη είναι λοιπόν ακριβώς η ζωή του μουσικού; Μια σχετικά πρόσφατη (2007) μελέτη του Πανεπιστημίου του Λίβερπουλ, που διερεύνησε τη σχέση μεταξύ διασημότητας και πρώιμης θνησιμότητας, ανέλυσε δεδομένα για 1.489 καλλιτέχνες οι οποίοι παρέμειναν στο προσκήνιο τουλάχιστον 5 χρόνια. 

Το συμπέρασμα; Ο κίνδυνος θανάτου για τους σταρ της ροκ και της ποπ μουσικής ήταν σχεδόν 2 φορές (1,7) υψηλότερος από τον μέσο όρο. Οι Ευρωπαίοι μουσικοί πέθαιναν νωρίτερα, κατά μέσο στα 40, ενώ οι Αμερικανοί στα 45. Η χρήση τοξικών ουσιών ήταν σημαντικός παράγοντας κινδύνου, με το 44,7% των ευρωπαϊκών θανάτων και το 36,4% των αμερικανικών να συνδέονται με αυτή. Οι δε καλλιτέχνες που έκαναν σόλο καριέρα πέθαιναν περίπου 2 φορές συχνότερα από τα μέλη συγκροτημάτων – το οποίο ίσως οφείλεται σε αυξημένη πίεση σε συνδυασμό με λιγότερη υποστήριξη.

Μια πιο πρόχειρη στατιστική ανάλυση, βασισμένη στις νεκρολογίες της εφημερίδας «Τhe Telegraph», δείχνει ότι μουσικοί της δεκαετίας του ’60 πεθαίνουν ανά δύο ή τρεις την εβδομάδα! Φαίνεται πως για τους ροκ μουσικούς μιας κάποιας ηλικίας τα 65 χρόνια ισοδυναμούν με τα 80…

«Η αλήθεια είναι» λέει πάντως ο John Silcock «ότι οι περισσότεροι ρόκερ σήμερα είναι πολύ λογικοί και ώριμοι στη στάση τους απέναντι στα πράγματα. Η μουσική είναι μπίζνες. Όλοι το αναγνωρίζουν πλέον».

Το συμβόλαιο των Stones

Κρυμμένα στους όρους του ασφαλιστηρίου των Rolling Stones βρίσκονται στοιχεία για το κόστος χρόνιας κούρασης και καταπόνησης. Οι ασφαλιστικές εταιρείες αρνούνται να πληρώσουν για ζημιές που συνδέονται με τον καρκίνο ή την ισχιαλγία στην περίπτωση του Charlie Watts, ή με την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ στην περίπτωση του Ron Woods. Aκόμη χειρότερα τα πράγματα για τον Keith Richards, καθώς οι ασφαλιστικές δεν αποζημιώνουν οτιδήποτε έχει να κάνει με «κατάχρηση αλκοόλ, νεφρική ανεπάρκεια και/ή ασθένεια, και οστεοαρθρίτιδα» ή με τραυματισμό στο κεφάλι που συνδέεται έμμεσα ή άμεσα με το ατύχημα του Richards το 2006, όταν έπεσε από έναν κοκοφοίνικα (!) στα νησιά Φίτζι. Οι ασφαλιστές παρέλειψαν ωστόσο από τις εξαιρέσεις έναν προηγούμενο τραυματισμό, όταν ο Richards έπεσε απλώς από τη σκάλα της βιβλιοθήκης του…

Σύμφωνα με το ασφαλιστήριο συμβόλαιο για την περιοδεία τους σε Ασία και Αυστραλασία, όπως κατατέθηκε σε δικαστήριο του Σολτ Λέικ Σίτι της Γιούτα, και οι πέντε Rolling Stones καλύπτονται για τα εξής: θάνατο, ατύχημα ή ασθένεια που τους εμποδίζει να εμφανιστούν στη συναυλία, αναπότρεπτες καθυστερήσεις στο ταξίδι τους, ζημιές στον συναυλιακό χώρο, αντίξοες καιρικές συνθήκες, ακόμα και εθνικό πένθος που οδηγεί σε ακύρωση συναυλιών. Δεν καλύπτονται για: παράνομη κατοχή ναρκωτικών ουσιών, ραδιενεργό μόλυνση ή «πραγματικό ή απειλούμενο πόλεμο, εισβολή, εμφύλιο πόλεμο, εξέγερση, επανάσταση, ανταρσία, επιβολή στρατιωτικού νόμου ή σφετερισμό της εξουσίας».

Τα ίδια έγγραφα καταδεικνύουν ότι το συγκρότημα περίμενε να εισπράξει 28 εκατ. λίρες για τη «14 On Fire»• μόνο τρία σόου στην Ιαπωνία θα απέδιδαν 9 εκατ. λίρες!

Οι Rolling Stones ολοκλήρωσαν τελικά την παγκόσμια περιοδεία τους τον Νοέμβριο, με τις ακυρωμένες ή μάλλον αναβληθείσες συναυλίες σε Αυστραλία και Νέα Ζηλανδία. Έκοψαν συνολικά 780.970 εισιτήρια, που αντιστοιχούν σε έσοδα ύψους 143.448.464 δολαρίων ή 115 εκατ. ευρώ και κάτι…