Ο εκκλησιασμός και οι εν γένει εκδηλώσεις της λατρείας και της πίστης στον καιρό της πανδημίας και  εν όψει μάλιστα και των μεγαλιογορτών του ορθόδοξου Δωδεκαημέρου είναι ένα από τα κεντρικά θέματα που απασχολούν το Πανελλήνιο τούτες τις ημέρες και έχει προκαλέσει έναν πρωτοφανή, υπόγειο και βουβό διχασμό ένεκα του φόβου της νόσου.

Οι ευλαβείς πιστοί, όπως και οι ιερωμένοι είναι μέρος της κοινωνίας μας, ειδικά οι δεύτεροι έχουν μάλιστα και αρκετά προνόμια, που απορρέουν από ένα πλήθος συνθηκών μεταξύ της Ιεραρχίας και της Πολιτείας που η σύναψή τους χάνεται στο βάθος του χρόνου. Δεν ήταν και λίγες όμως οι φορές που αυτές οι συνθήκες αμφισβητήθηκαν, για πραγματικούς, μεταφυσικούς αλλά και για πολύ ρηχούς λόγους , πράγμα που απασχολεί μεγάλο αριθμό ανθρώπων που με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η ζωή τους είναι δεμένη με την εκκλησία, τους ανθρώπους της και τις τελετές της. Στις μεγάλες δε εορτές της ορθοδοξίας, όπως Χριστούγεννα, Πάσχα και άλλες, συμμετέχει και εορτάζει σύμπασα η κοινωνία μας.

Δεν είναι του παρόντος να σχολιάσουμε για το τι σήμαινε και τι σημαίνει ο εκκλησιασμός για την ελληνική κοινωνία, είτε πρόκειται για τις μητροπόλεις των πόλεων είτε για τις εκκλησίες των χωριών. Εκεί κάθε εβδομάδα, να το πούμε πιο απλά, η κοινότητα κατά κύριο λόγο ανανεώνει την επικοινωνία της και κατά δεύτερο ασχολείται με άλλα τρέχοντα ζητήματα που την αφορούν και την ενισχύουν. Η πίστη και το λατρευτικό τυπικό είναι τα κλειδιά γι’ αυτόν τον διάλογο τον οποίο κατά καιρούς και περιστασιακά ανέστειλαν μόνο σε έκτακτες καταστάσεις, όπως ο πόλεμος και ενίοτε οι μεγάλες φυσικές καταστροφές.

Μια τέτοια έκτακτη κατάσταση ζούμε και στις μέρες μας και στην οποία, στρατηγοί για να χρησιμοποιήσουμε ένα ρόλο που μας θυμίζει τον πόλεμο, είναι οι επιστήμονες και μάλιστα οι ειδικοί περί των λοιμώξεων γιατροί και τακτικός στρατός το νοσηλευτικό προσωπικό.  Αυτούς ακούει και η κυβέρνηση και με βάσει των εκτιμήσεων που καθημερινά συγκεντρώνονται από πλήθος υγειονομικών πηγών και στατιστικών δεδομένων, αποφασίζει και βγάζει ανακοινώσεις που στόχο έχουν την προστασία του πληθυσμού και την ανακούφιση των πασχόντων. Έχει γίνει δε συνήθεια το Πανελλήνιον να ενημερώνεται κάθε απόγευμα από τους γιατρούς, τους ειδικούς και τους εκπροσώπους της Πολιτείας για το ζήτημα και τούτο αποτελεί και την πρώτη ύλη για την καθημερινή ειδησιογραφία.

Οι περιορισμοί στον εκκλησιασμό και στις τελετές της Εκκλησίας, ήταν αναμενόμενο καθώς δεν ήταν εύκολο να πειστούν οι πιστοί να υιοθετήσουν μια σειρά μέτρων που όπως λέγεται από τους γιατρούς περιορίζουν την επέκταση της πανδημίας. Βγαίνουν όμως ορισμένοι, λαϊκοί και ιερωμένοι και αντιδρούν, προτάσσοντας την άποψη ότι αυτό αντίκειται στους κανονισμούς της Εκκλησίας ή στο τυπικό της πίστης, όπως την εννοεί βέβαια ο καθένας. Η Ιεραρχία η οποία αναλογικά με οποιονδήποτε άλλο θεσμό στην Ελλάδα έχει πληγεί σοβαρά καθώς νόσησε και ο Αρχιεπίσκοπος αλλά και κάποιοι μητροπολίτες πέθαναν από τον κορωνοϊό, προσπαθεί να ισορροπήσει πάνω στα πρέπει της Πολιτείας που στοχεύουν να διαφυλάξουν την υγεία του εκκλησιάσματος αλλά και στα πανάρχαια συμφέροντά της τα οποία πλήττονται καίρια από την νέα θρησκεία  που έχει εξελιχθεί πλέον η ιατρική επιστήμη, το μόνο τελικά σύστημα που καταφέρνει να επιβάλει αναλόγους όρους και σε τέτοια κλίμακα.

Από τον κόσμο τώρα, οι φανατικοί ιεράρχες και πλήθος πιστών που τους ακολουθούν, ετοιμάζονται να εισβάλλουν, είτε από την κυρία είσοδο είτε από τα παραπόρτια που έχουν πολλοί ναό αδιαφορώντας για τα μέτρα προκειμένου να συμμετάσχουν στις λειτουργίες, τελετές και σχετικές συναθροίσεις  βάζοντας σε σκέψεις τους υπόλοιπους και φυσικά την Πολιτεία που δεν επιθυμεί κάτι τέτοιο αυτή τη στιγμή. Που θα οδηγήσει και που  θα καταλήξει αυτή κατάσταση, θα φανεί σε λίγες μέρες και ως τότε θα χορτάσουμε στα τηλεοπτικά δελτία σκληρές αντιπαραθέσεις και ανταλλαγές πυρών και από τα δύο μέρη πράγματα που εκνευρίζουν ακόμη και τους πιο νηφάλιους στην κοινωνία μας.

Στην περίπτωση τώρα υπάρχει και ένα ενδιάμεσος χώρος, του κόσμου, οι άνθρωποι που θέλουν να ακολουθήσουν ότι περιέχει η πίστη τους αλλά δεν θέλουν να πλησιάσουν τις εκκλησίες, είτε λόγω της επιδημίας, είτε λόγω της έντασης που επικρατεί γύρω τους. Η λύση που προκρίνεται και προβάλλεται από πολλούς είναι να λειτουργηθούν φέτος, όχι βέβαια με παπά και ψάλτη αλλά κατά μόνας ή κατά μικρές ομάδες στα απόμακρα εκκλησάκια που ρημάζουν τον χειμώνα σε όλη την επικράτεια ή κάποια άλλα ξεχασμένα στις πόλεις. Ένα αναμμένο κεράκι θα διώξει την παγωνιά, θα ζεστάνει τις καρδιές τους και θα κάνει τους αγίους στις εικόνες να δώσουν περισσότερη ευλογία στον κόσμο…   

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω