Η Καλυψώ είναι γνωστή από τις περιγραφές του Ομήρου στην «Οδύσσεια». Ήταν Νύμφη, θυγατέρα του Ωκεανού και της Τηθύος. Κατοικούσε σε ένα όμορφο νησί, την Ωγυγία, που βρισκόταν στον Κόλπο του Τάραντα ή της Νεάπολης ή του Ιονίου Πελάγους. Επτά χρόνια κράτησε κοντά της τον ναυαγό Οδυσσέα, και, παρά τις υποσχέσεις της να τον κάνει αθάνατο, για να τον κρατήσει κοντά της, εκείνος νοσταλγούσε την πατρίδα του, την Ιθάκη.

Στον Όλυμπο όπου κατοικούσαν οι θεοί, η Αθηνά παραπονείται στον Δία για την κράτηση και εκείνος στέλνει τον Ερμή να πάει στην Καλυψώ, να την πείσει να αποδεσμεύσει τον Οδυσσέα, κάτι που δέχεται και τον βοηθά να κάνει μια σχεδία, πάνω στην οποία ανεβαίνει και αναχωρεί στο πέλαγος.

Ο Ποσειδώνας προκαλεί τρικυμία και τον ταλαιπωρεί. Η θαλασσινή θεότητα Λευκοθέα τον λυπάται και του δίνει έναν σωτήριο κεφαλόδεσμο. «Κάτω απ’ τα στήθη ζώσε τον, είναι αθάνατος· να χαθείς φόβο δεν θα ’χεις», του είπε. Είναι το
πρώτο σωσίβιο της ιστορίας!

Δείτε πώς περιγράφει την υπόθεση ο Όμηρος:

Είπε και πάνω του έπεσε χιμώντας άγριο κύμα
πελώριο και η ορμή του τράνταξε τη σχεδία.
Απ’ τη σχεδία έπεσε μακριά και το τιμόνι
του ξέφυγε απ’ τα χέρια· στη μέση το κατάρτι
έσπασε μες στη θάλασσα μακριά πανί κι αντένα.
Βούλιαξε εκείνον στα βαθιά· για πολύ δεν μπορούσε
απ’ την ορμή του κύματος να βγει επάνω πάλι·
τα ρούχα που ’δωσε η θεά βαρύ τον είχαν κάμει.
Τέλος, αργά ξεπρόβαλε και έφτυσε την άρμη
που απ’ το κεφάλι του πικρή χυνόταν σαν ποτάμι.
Κι ωστόσο δεν λησμόνησε κι ας είχε αποκάμει·
όρμησε μες στα κύματα, πιάστηκε απ’ τη σχεδία
και κάθισε στη μέση της, το χάρο να ξεφύγει.
Τρανό το κύμα έσερνε εκείνην πέρα δώθε.
Ο φθινοπωρινός βοριάς όπως τ’ αγκάθια σέρνει
στον κάμπο κι όλα τους σφιχτά κολλούν το ένα στ’ άλλο,
έτσι κι αυτήν στο πέλαγος έσερναν δώθε κείθε
οι άνεμοι· μια ο Νότος στο Βοριά, να τη σύρει,
την έριχνε, μια ο Εύρος στο Ζέφυρο ωθούσε.

Συνάντηση του Οδυσσέα με τη Λευκοθέα στο πέλαγος (στ. 333-364)

Η λιναστράγαλη Ινώ, του Κάδμου κόρη, τότε
τον είδε, η Λευκοθέα, που ήταν θνητή πρώτα
και τώρα μες στο πέλαγος απ’ τους θεούς τιμιόταν.
Σαν είδε που παράδερνε κι είχε μεγάλους πόνους,
η καρδιά της τον πόνεσε· πετάχτηκε απ’ το κύμα
σαν χελιδόνι, κάθισε στη σχεδία του κι είπε:
«Ο Ποσειδώνας, δυστυχώς, ο κοσμοσείστης τόσο
γιατί σ’ εχτρεύτηκε, γιατί σε τυραννάει;
Όμως μ’ όλη του την οργή δεν θα σ’ αποτελειώσει.
Κάνε, λοιπόν, ό,τι σου πω - μου μοιάζεις μυαλωμένος.
Βγάλε τα ρούχα σου αυτά, στους άνεμους παράτα
τη σχεδία και πάλεψε να φτάσεις κολυμπώντας
στων Φαιάκων τη γη, όπου τα βάσανα τελειώνουν.
Αυτόν τον κεφαλόδεσμο κάτω απ’ τα στήθη ζώσε·
είναι αθάνατος· φόβο πια να χαθείς δεν έχεις.
Μα όταν πια τα χέρια σου ξανά στεριά αγγίξουν,
λύσε τον, ξαναρίξε τον στο πέλαγος το μαύρο,
πολύ μακριά απ’ τη στεριά, τα μάτια αλλού γυρνώντας».
Είπε η θεά και του ’δωσε τον κεφαλόδεσμό της·
κι ύστερα ξαναβούτηξε στης θάλασσας το κύμα
σαν το νεροχελίδονο και χάθηκε εκεί μέσα.
Σκέφτηκε ο πολύπαθος ο Οδυσσέας τότε
«Αλίμονο, κάποιος θεός μου πλέκει πάλι δόλο
παρακινώντας με εδώ ν’ αφήσω τη σχεδία.
Μα δεν θα υπακούσω ευθύς· είδα μακριά τη χώρα
να είναι, όπου έλεγε πως είναι να γλιτώσω.
Θα κάνω αυτό· μου φαίνεται πως πιο καλό θα είναι.
Όσο τα ξύλα στους αρμούς σφιχτοδεμένα είναι,
θα μείνω εδώ, θα καρτερώ, βαριά κι ας τυραννιέμαι·
κι όταν τα άγρια κύματα τσακίσουν τη σχεδία
θ’ αρχίσω πια να κολυμπώ· καλύτερο δεν έχω».

Καταστροφή της σχεδίας του Οδυσσέα (στ. 365-381)

Όσο στο νου του γύριζε αυτά και στην ψυχή του,
ο Ποσειδώνας σήκωσε κύμα ο κοσμοσείστης,
αψηλοθόλωτο, σφιχτό· του το ’ριξε επάνω.
Όπως αέρας δυνατός τη θημωνιά τινάζει,
με τα κατάξερα άχερα σκορπώντας τα ολούθε,
έτσι τα ξύλα σκόρπισε της σχεδίας· κι εκείνος
σ’ ένα ξύλο σκαρφάλωσε, άλογο σαν να ήταν,
και πέταξε τα ρούχα του τα απ’ τη θεά δοσμένα.
Ευθύς τον κεφαλόδεσμο τον άπλωσε στα στήθη.
Μπρούμυτα έπεσε μεμιάς ανοίγοντας τα χέρια
και βάλθηκε να κολυμπά. Τον είδε ο κοσμοσείστης,
την κεφαλή του κούνησε και είπε στην ψυχή του:
«Έτσι με βάσανα πολλά στη θάλασσα παιδέψου,
ώσπου με θεόθρεφτους ανθρώπους ξανασμίξεις
μα για τα τόσα βάσανα παράπονο δεν έχεις;»
Είπε και τα ωριότριχα άλογα με μαστίγιο
χτύπησε, για τ’ αρχοντικό προς τις Αιγές να πάνε.

Οι συνάνθρωποί μας ταλαιπωρούνται σαν τον Οδυσσέα, στο πέλαγος της ζωής. Μεταφορικά, πόσοι και πόσοι σαν τον Οδυσσέα παλεύουν ναυαγοί με τα κύματα, με άτυχες στιγμές, με οικονομικά και οικογενειακά ναυάγια, με κόπους μιας ζωής που καταστρέφονται σε μια στιγμή με μια φωτιά, με ασθένειες προσωρινές ή ανίατες, με αναπηρίες, με ορφάνιες, με χηρείες, με διαζύγια, με ανεκπλήρωτους πόθους, με θνησιγενείς έρωτες, σαν αυτόν της Καλυψούς με τον Οδυσσέα, με κακοτυχίες, με πλεξίματα κακών γειτόνων ή συντρόφων ή συγγενών κ.λπ. κ.λπ.

Αγριεμένες θύελλες, που τσακίζουν γόνατα και ψυχές, όπως γράφει και για τον Οδυσσέα ο Όμηρος: «Και τότ’ Οδυσσήος λύτο γόνατα και φίλον ήτορ» (Ομ. Οδύσ. Ε 297). «Του λύθηκαν» τα γόνατα, λέει και ο λαός μας, και σηκώνει τα χέρια στον Θεό, ζητώντας βοήθεια. Τέτοιες ώρες, πολλοί λένε και μία φράση απελπισίας και βλασφημίας: «Να μη γεννιόμουνα...». Εκεί ήρθε η θεά Λευκοθέα, η Ινώ, η θυγατέρα του Κάδμου και της Αρμονίας, δεύτερη σύζυγος του Αθάμαντα, που όταν η Νεφέλη, η πρώτη σύζυγος του Αθάμαντα, έσωσε τα παιδιά της, Φρίξο και Έλλη, από το μίσος της Ινώς, αυτή παραφρόνησε και ρίχτηκε στη θάλασσα, όπου μεταλλάχτηκε σε θεά, προστάτιδα των ναυτιλλομένων, με το όνομα Λευκοθέα (αντί Ινώ). Αυτή έδωσε το πρώτο σωσίβιο της ιστορίας στον Οδυσσέα, που το χρησιμοποίησε και σώθηκε. «Ουδέν παθέειν δέος», του είχε πει!

Αυτήν την εποχή, έχουμε καλοκαίρι στην Ελλάδα. Σε όλες τις θάλασσές μας κάπου-κάπου θα βλέπουμε σωσίβια και είναι αφορμή να θυμόμαστε τον Όμηρο, τη Λευκοθέα, τον Οδυσσέα και τα... πέλαγα της ζωής του ανθρώπου.

Η έννοια της ασφάλισης, που πρωτακούστηκε και πρωτοεφαρμόστηκε στον ελληνικό χώρο, με προστάτη τον «Ασφάλειο» Ποσειδώνα, τον «κοσμοσείστη» (ενοσίχθων), είναι ένα σωσίβιο ταιριαστό σε όλους. Είναι συμβολικά το «κρήδεμνον» (κεφαλόδεσμος) κάθε ασφαλιστήριο συμβόλαιο για προστασία ζωής και περιουσίας.

Φίλοι, όσοι διαβάζετε αυτές τις γραμμές, να θυμάστε τι έκανε ο Οδυσσέας όταν σηκώθηκαν γύρω του κύματα: «Ευθύς τον κεφαλόδεσμο τον άπλωσε στα στήθη. Μπρούμυτα έπεσε μεμιάς ανοίγοντας τα χέρια και βάλθηκε να κολυμπά...» (Οδύσ. Ε 368-375). Όσοι μπορείτε, σαν τη Λευκοθέα, μοιράστε σωσίβια!

Ιούνιος 2021, Μελίσσια Αττικής
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ Γ. ΣΠΥΡΟΥ

Διαβάστε το άρθρο όπως δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 190, Μάιος - Ιούνιος 2021 (πατήστε πάνω την εικόνα για μεγέθυνση):