Μονοπωλεί την επικαιρότητα το ζήτημα των αγροτών και ιδιαίτερα των κτηνοτρόφων, που έχουν υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα στην ιστορία τους μετά την εγκατάλειψη της εκτατικής και νομαδικής κτηνοτροφίας. Ένα πλήγμα που επιδεινώθηκε από την επιδημία και την αδράνεια όλων — μη των ίδιων εξαιρουμένων — καθώς και από την αδυναμία των πολυποίκιλων φορέων να αντιμετωπίσουν ουσιαστικά την ύπουλη κρίση.

Για το ζήτημα έχει αναπτυχθεί ένας εκτενής διάλογος: πολιτικοί, κτηνοτρόφοι, κτηνίατροι, δημοσιογράφοι, πανελίστες και κάθε λογής δημοσιολογούντες εκφράζουν ο καθένας το κοντό του και το μακρύ του. Το ζήτημα όμως παραμένει και αποκαλύπτει ότι, σε όλο το εύρος των εμπλεκομένων, η σχέση τους με την κτηνοτροφία είναι τραγικά επιδερμική — αν δεν είναι καθαρά φαντασιακή. Η ειρωνεία είναι πως οι περισσότεροι έχουν να αφηγηθούν σκηνές από την παιδική τους ηλικία στο μαντρί του παππού στο χωριό. Σκηνές, ωστόσο, που έχουν περάσει από τη βιωμένη — έστω — αφήγηση στη σφαίρα του θεάματος.

Αφορμή για αυτές τις σκέψεις μού έδωσε μια φωτογραφία. Δείχνει τον αειθαλή Νικόλα Θεολογίτη, από τα Θολάρια της Αμοργού, να κρατά στην αγκαλιά του ένα νεογέννητο αρνάκι. Από την κίνησή του μοιάζει να αναζητά τη μάνα του· πιθανότατα μπερδεύτηκε στο χωράφι όπου βόσκουν και την έχασε. Το άκουσε ο Νικόλας να βελάζει και, γνωρίζοντας φυσικά ποια είναι η μάνα του, ανέλαβε με τρυφερό τρόπο να το οδηγήσει κοντά της.

Το ίδιο μπορεί να κάνει ο Νικόλας για όλα τα αρνάκια και τα κατσικάκια του. Γιατί εκτός από πρόβατα έχει στο κοπάδι του και κατσίκες, που κι αυτών τα νεογέννητα χάνουν καμιά φορά τις μανάδες τους. Σε κάθε ζώο έχει δώσει διαφορετικό όνομα κι έτσι τα αναζητά, τα ξεχωρίζει και τακτοποιεί τα όποια προβλήματα προκύπτουν στη μικρή κοινωνία τους.

Τη σχέση αυτή του Νικόλα με το κοπάδι του το οποίο διατηρεί επί πολλές δεκαετίες, το στεγάζει στην κορυφή των Θολαρίων και το βόσκει στην πετρώδη περιοχή από τη Βλυχάδα ως τον Άι Στράτιο,  αμφιβάλλω αν τη γνωρίζουν όσοι ρητορεύουν στα ΜΜΕ και αρθρογραφούν στα ψηφιακά μέσα. Όπως επίσης δεν γνωρίζουν ότι ο Γενάρης, στη λαϊκή γνώση, συνδέεται με τις γεννήσεις αυτών των πολύτιμων ζωντανών, που στήριξαν σε όλο τον κόσμο τις ανθρώπινες κοινωνίες σε καλές αλλά κυρίως σε δύσκολες εποχές.

Τους τα έλεγε ο παππούς και η γιαγιά, αλλά αυτοί αλλού είχαν τον νου τους. Το μαντρί κοντά στο πατρικό σπίτι στο χωριό το θυμούνται μόνο το Πάσχα. Ένα μαντρί που σήμερα έχει ρημάξει και που, τις περισσότερες φορές, εκεί όπου το είχε φτιάξει ο σοφός παππούς δεν μπορεί πια να γίνει ούτε οικόπεδο και να ξεπουληθεί όπως και η καταγωγή τους.

Είναι μεγάλη κουβέντα όλα αυτά. Εκείνο όμως που πρέπει να έχουμε στο νου μας είναι ότι ο Νικόλας Θεολογίτης, όπως και λίγοι ακόμη στην Αμοργό και σε όλη την Ελλάδα, είναι από εκείνους που ξέρουν ακόμη και να περιγράψουν τι ήταν η ελληνική κτηνοτροφία και πού είχε τα προβλήματά της. Στα χρόνια που κουβαλάει, ευτυχώς ελαφρά στην πλάτη του έχει δει και ζήσει περιόδους ακμής του τόπου του, αλλά και δύσκολες καταστάσεις. Η εμπειρία του, την οποία, ευτυχώς, κληρονόμησαν τα παιδιά του,  ήταν αυτή που τον κράτησε όρθιο.

Μια εμπειρία ενός κτηνοτροφικού έπους στον ελλαδικό χώρο, που ξεκινά μαζί με την ιστορία του ανθρώπου και σήμερα κινδυνεύει να ξεχαστεί. Όχι γιατί δεν την έχει ανάγκη ο άνθρωπος, αλλά γιατί μπερδεύεται, όπως το αρνάκι στα Θολάρια. Και, δυστυχώς, δεν είναι βέβαιο ότι θα βρεθεί πάντα ένας Νικόλας να το οδηγήσει εκεί που πρέπει, για να μη χαθεί από την πείνα…