Μπαίνοντας χθες ο Δεκέμβριος αρχίζει και τυπικά πλέον αύριο ο χειμώνας, το κρύο και τα χιόνια που ασπρίζουν τα βουνά και σκεπάζουν πολλές περιοχές μέχρι τον Μάρτιο με όλες τις συνέπειες για τη φύση, τα ζώα και βεβαίως τους ανθρώπους που περιορίζουν τις δραστηριότητές του στο ύπαιθρο και αναζητώντας ζεστασιά κλείνονται στα σπίτια τους.

Αυτό βέβαια δεν ίσχυε για όλους· οι κτηνοτρόφοι δεν έπαυαν να βγάζουν τα ζώα τους για βοσκή και μόνο όταν έπεφτε πολύ χιόνι αναγκάζονταν να τα κρατήσουν στα μαντριά και τις καλύβες και γι’ αυτό φρόντιζαν να έχουν αποθηκευμένες άφθονες ζωοτροφές. Οι περισσότεροι όμως που ζούσαν στο ύπαιθρο ήταν μαζί και γεωργοί και κτηνοτρόφοι, άλλοι με πολλά κι άλλοι με λίγα ζωντανά και η ζεστασιά στο σπίτι ήταν πάντα περιορισμένη καθώς τα ζώα δεν μπορούσαν να μείνουν νηστικά ή απότιστα. Έτσι η ζωή στο ύπαιθρο δεν σταματούσε ποτέ, ακόμη και όταν ο χειμώνας έθαβε τον τόπο στο χιόνι. Τότε έπρεπε να ανοίξουν διόδους μέσα στο χιόνι να κινούνται στη γειτονιά και προς τις καλύβες τους και τούτο προϋπόθετε τη συμμετοχή πολλών ώστε να παραμείνει το χωριό ανοιχτό.   

Έτσι μπροστά στο κλείσιμο στο σπίτι και την ασφάλεια που τους υποχρέωνε ο χειμώνας να φροντίσουν λειτουργούσαν συλλογικά, είχαν στο νου τους το χωριό και να το οδηγήσουν  την κοινότητά τους ως την άνοιξη με τις λιγότερες ζημιές και απώλειες. Ζημιές επί του προκειμένου ήταν οι καταστροφές που έφερναν τα χιόνια στα σπίτια και τις καλύβες των ενώ απώλειες ήταν στα ζώα και φυσικά στους ανθρώπους που ο χειμώνας αποδείκνυε πόσο εκτεθειμένοι όλοι ήταν στις αρρώστιες και ανοχύρωτοι στις αναποδιές του καιρού. Φυσικά όλοι ήταν σε επιφυλακή να μεταφέρουν κάποιον άρρωστο στο κοντινό κεφαλοχώρι όπου υπήρχε γιατρός και αυτό πολλές φορές γίνονταν με τα πόδια μέσα στα χιόνια και σε αυτές τις περιπτώσεις επιστρατεύονταν οι πιο δυνατοί άντρες του χωριού και μουλάρια.

Στις φροντίδες αυτές μπροστά ήταν ο Πρόεδρος -όταν υπήρχαν κοινότητες- ο παπάς και ο δάσκαλος που ακόμα και στις πιο μεγάλες βαρυχειμωνιές άνοιγε την πόρτα του σχολείου και περίμενε τους μαθητές που μαθημένοι δεν τρόμαζαν με τα χιόνια και κουβαλούσαν μαζί τους κι ένα ξύλο για την σόμπα.  Όλοι μαζί δε είχαν στο νου τους και τους μοναχικούς ανθρώπους που ζούσαν στο χωριό και κάθε πρωί κοίταζαν  αν καπνίζει το τζάκι τους, πράγμα που σήμαινε για όλους ότι ήταν καλά και δεν είχαν ανάγκη. Ο καπνός πάντως έδινε σήμα ότι ένα σπίτι είναι ανοιχτό και κάποιοι εκεί μέσα κάνουν δουλειές και επειδή το μαγείρεμα γίνονταν με ξύλα, ότι ετοιμάζουν φαγητό για το μεσημέρι. Ο περισσότερος καπνός από κάποια αυλή έδειχνε ότι σε αυτό το σπίτι η νοικοκυρά έψηνε ψωμί ή πίτα.    

Αυτά γινόντουσαν πριν σε κάθε χωριό φτάσει ο δρόμος και το ηλεκτρικό ρεύμα – σε κάποια στ’ Άγραφα κόντεψε να φτάσει ο 21ος αιώνας να δούνε αναμμένη λάμπα και αυτοκίνητο στην πλατεία. Από τότε όμως τα χωριά είχαν ήδη αρχίσει να αδειάζουν από κόσμο και τα αγαθά του «πολιτισμού» όπως έλεγαν και οι πολιτικοί τα απόλαυσαν όσοι έμειναν λίγο ακόμη και μετά τα εγκατέλειψαν αναζητώντας καλύτερη τύχη και δουλειές σε άλλα μέρη.

Και να τους προλάβαινε όμως ο «πολιτισμός» ή η «ανάπτυξη» πάλι το ίδιο θα γίνονταν. Ο κόσμος για να μείνει στα χωριά του ήθελε άλλες δόκιμες ιδέες, υποστήριξη που να λάβαινε υπ’ όψιν τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής υπαίθρου και προτάσεις συμβατές με την ιστορία κάθε τόπου και τις δυνατότητες που είχε. Απ’ όλα αυτά τίποτα δεν λήφθηκε υπ’ όψιν και προκειμένου να γίνει ένα πλήρες σχέδιο για την ανάπτυξη της υπαίθρου και το κράτημα του κόσμου στον τόπου του προτιμήθηκε αυτό της μετακίνησης στα αστικά κέντρα. Έτσι βολεύτηκαν όλοι και την πλήρωσε η ύπαιθρος που καταδικάστηκε στη σιωπή.

Τα λέμε αυτά ενόψει του χειμώνα που αρχίζει αύριο και φυσικά μετά τους αποχαιρετισμούς με όσους τρομαγμένοι από την επιδημία βρήκαν καταφύγιο στα χωριά και πέρασαν εκεί τον περσινό χειμώνα. Φέτος αν και δεν είναι τίποτα βέβαιο με την εξέλιξή της, προτίμησαν να φύγουν και να αντιμετωπίσουν ότι συμβεί στα σπίτια τους στις πόλεις σβήνοντας έτσι την εντύπωση ότι έστω και με αυτούς τους όρους του καταφυγίου, το χωριό θα έμεινε ζωντανό όλο το χρόνο…

Στη φωτογραφία, το εικόνισμα «Σταυρός» στη Χώρση (Χώριση) που κάποτε αντάμωναν οι μεγάλες στράτες αυτή που έρχονταν από την Αιτωλία και κατέληγε στη Θεσσαλία και η άλλη από την κάμπο της Λαμίας και τη θάλασσα και κατέληγε στην Ευρυτανία και τ’ Άγραφα. Το εικόνισμα ήταν δωρεά συγχωριανού που πήγε στην Αμερική κι από εκεί στις αρχές της δεκαετίας έστειλε χρήματα να αναγερθεί εις μνήμην των γονέων του.