Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 26)

Μιχάλης Νικολάου, Παθολόγος ογκολόγος, πρόεδρος Επαγγελματικής  Ένωσης Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδος

Συνέντευξη στην Ανθή Αγγελοπούλου

Την εφαρμογή του πρωτοποριακού προγράμματος «Οίκοθεν», με το οποίο χορηγείται η νοσοκομειακή θεραπεία για πρώτη φορά στα σπίτια των ασθενών, μας αναλύει ο εμπνευστής και επιστημονικά υπεύθυνος του προγράμματος, Μιχάλης Νικολάου, παθολόγος ογκολόγος, επιμελητής A΄ της Α΄ Παθολογικής- Ογκολογικής Κλινικής και επιστημονικά υπεύθυνος της Κατ’ Οίκον Νοσηλείας του Γενικού Αντικαρκινικού- Ογκολογικού Νοσοκομείου των Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας» και πρόεδρος της Επαγγελματικής  Ένωσης Παθολόγων Ογκολόγων Ελλάδος (ΕΕΠΟΕ).

• Κύριε Νικολάου, ως εμπνευστής ενός ασθενοκεντρικού προγράμματος, τι έχετε αποκομίσει και ποια είναι η εμπειρία σας από την εφαρμογή του;

Το «Οίκοθεν» είναι η ασφαλής μεταφορά και χορήγηση των αμιγώς νοσοκομειακών φαρμάκων στα σπίτια των ασθενών. Εξαρχής είχαμε σχεδιάσει ένα πρόγραμμα που να αφορά κάθε χρόνιο νόσημα και να μην περιορίζεται μόνο στην Ογκολογία, την οποία εγώ υπηρετώ. Το «Οίκοθεν» σήμερα είναι η πλέον ασθενοκεντρική εφαρμογή του Εθνικού Συστήματος Υγείας μας και η πλέον ποιοτική κατά τη γνώμη μου.

Η εμπειρία μου από την εφαρμογή του «Οίκοθεν» είναι πραγματικά συνταρακτική, καθώς δεν σας κρύβω ότι αισθάνομαι ευλογημένος. Το να καταφέρεις να σχεδιάσεις ένα πρόγραμμα διατηρώντας υψηλά επίπεδα ποιότητας είναι μία δύσκολη εφαρμογή «τόσο στο χαρτί όσο και στον δρόμο». Και αυτό ήταν η μεγάλη του πρόκληση, να μπορέσουμε να σχεδιάσουμε κάτι το οποίο να έχει διάρκεια, να μην αφορά μόνο ένα ιατρικό τμήμα ή μόνο έναν γιατρό και να λύνει τα ουσιαστικά προβλήματα των ανθρώπων εκείνων που έχουν μία περιοδική σχέση με το Εθνικό Σύστημα Υγείας με επαναλαμβανόμενες εισαγωγές στα νοσοκομεία για τη λήψη θεραπείας, κάτι για το οποίο είμαι πραγματικά περήφανος.

Επίσης το «Οίκοθεν» είναι αποτέλεσμα συνεργασίας αρκετών ανθρώπων και αυτό πραγματικά στις μέρες μας και στη χώρα μας είναι πολύ δύσκολο ως εγχείρημα. Καταφέραμε άνθρωποι από διάφορες θέσεις να συνεργαστούμε έχοντας στο επίκεντρο τον ασθενή και πώς θα βελτιώσουμε την εμπειρία του στο ταξίδι των χρόνιων νοσημάτων. Τα προβλήματα ήταν πολλά, όμως η ισχύς του συνόλου υπερπήδησε τις όποιες δυσκολίες και το αποτέλεσμα σήμερα το απολαμβάνουν οι ασθενείς οι οποίοι είναι πραγματικά εντυπωσιασμένοι.

• Ποια είναι η άποψη των ασθενών που λαμβάνουν θεραπεία στο σπίτι;

Κατά την εφαρμογή του «Οίκοθεν» αναπτύξαμε τρεις διαφορετικές μελέτες για να μπορούμε να τεκμηριώνουμε επιστημονικά αυτά τα οποία πραγματοποιούμε «στον δρόμο». Η πρώτη μελέτη αφορά τη μέτρηση της ποιότητας ζωής των ασθενών, η δεύτερη την ικανοποίησή τους και η τρίτη είναι μελέτη «κόστους οφέλους».

Όσον αφορά τη μελέτη της ικανοποίησης των ασθενών το εντυπωσιακό αποτέλεσμα ήταν ότι το σύνολο των ασθενών απολαμβάνει τη θεραπεία του στο σπίτι, καθώς θεωρεί ότι το περιβάλλον είναι πιο φιλικό και πως η όλη διαδικασία συμβάλλει στη βελτίωση της ψυχολογίας του, δίνοντάς του τη δυνατότητα να αγωνιστεί κατά του καρκίνου ή κατά του εκάστοτε χρόνιου νοσήματος απρόσκοπτα, χωρίς να πρέπει να μπλεχτεί στα δαιδαλώδη πλοκάμια του συστήματος, στις παθογένειες και στη γραφειοκρατία αυτού, εντυπωσιάζεται πραγματικά από την ευκολία ρύθμισης του ραντεβού και απολαμβάνει τη φροντίδα από το κλιμάκιο το οποίο αποτελείται πάντα από ειδικευμένο ιατρό.

Ένα ακόμα στοιχείο που οι ασθενείς έχουν αξιολογήσει θετικά είναι ο ποιοτικός χρόνος που περνάει με τον γιατρό και τον νοσηλευτή κατ’ οίκον, δίνοντάς του έτσι τη δυνατότητα να λύσει τις όποιες απορίες για την εξέλιξη της υγείας του ή λοιπά προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζει και βέβαια σ’ αυτήν την περίπτωση αντιλαμβάνεστε ότι η τεχνολογία και η ψηφιοποίηση στην υγεία βοηθάνε πάρα πολύ τις όλες διαδικασίες.

• Πώς χρηματοδοτήθηκε το πρόγραμμα και ποιες κλινικές συμμετέχουν σε αυτό;

Τα νοσοκομεία που μέχρι σήμερα έχουν εφαρμόσει διαδικασίες «Οίκοθεν» το έχουν πράξει με ίδιους πόρους, δεν έχουν χρηματοδοτηθεί ακόμα. Όμως είναι σημαντικό να τονίσουμε ότι το πρόγραμμα αποτελεί μέρος του ΝΟΣΠΙ (Νοσοκομείο στο Σπίτι), το οποίο διά μέσου του Ταμείου Οικονομικής Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας (RRF2) αιτήθηκε 14,7 εκατομμύρια ευρώ από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τα οποία θα εισέλθουν στη χώρα μας για υλικοτεχνικό εξοπλισμό και ιατρονοσηλευτικό προσωπικό, εξασφαλίζοντας έτσι μελλοντικά τη βιωσιμότητα τόσο του προγράμματος όσο και των κλινικών, οι οποίες ήδη αναπτύσσουν ή θα αναπτύξουν μελλοντικά το «Οίκοθεν». Το ποσό αυτό θα διατεθεί διά μέσου του ΟΔΙΠΥ, που είναι ο Οργανισμός Διασφάλισης της Ποιότητας στην Υγεία.

• Ποια είναι τα επόμενα βήματα;

Τα επόμενα βήματα είναι αρκετά και περιλαμβάνουν την προσθήκη ασύρματων ψηφιακών εργαλείων που θα μπορούν να διασυνδέουν σε πραγματικό χρόνο και να μεταφέρουν τα βιομετρικά στοιχεία των ασθενών στο κέντρο λήψης αποφάσεων, η επέκταση και σε άλλα νοσοκομεία και το άνοιγμα σε άλλες ιατρικές ειδικότητες. Στο σημείο αυτό πρέπει να σας πω ότι το «Οίκοθεν» μέχρι στιγμής έχει αναπτυχθεί σε πέντε νοσοκομεία και καλύπτει τρεις ιατρικές ειδικότητες. Τα νοσοκομεία είναι το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας», το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Πειραιά «Μεταξά»,  το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο», το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης ΑΧΕΠΑ και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Αλεξανδρουπόλεως, ενώ οι ειδικότητες είναι της Ογκολογίας, της Αιματολογίας και της Νευρολογίας. Ο σχεδιασμός του μέλλοντος περιλαμβάνει την επέκταση του προγράμματος στην Καρδιολογία, αλλά και την εφαρμογή του σε περίπου δέκα ακόμα νοσοκομεία.

• Τα οφέλη για τον ασθενή από το πρόγραμμα και τα οφέλη για το νοσοκομείο και κατ’ επέκταση για το σύστημα Υγείας ποια είναι;

Συνοπτικά αυτό το οποίο φαίνεται να είναι το κυριότερο όφελος κατά την κρίση των ασθενών είναι η βοήθεια στην ψυχολογία τους. Το δεύτερο όφελος που περιγράφουν οι ασθενείς μέσα από τη μελέτη μας είναι ο ποιοτικός χρόνος με το κλιμάκιο, τον γιατρό και τον νοσηλευτή και το τρίτο όφελος είναι οικονομικό (για τον ασθενή).

Όσον αφορά τα οφέλη για το νοσοκομείο, είναι η αποδέσμευση των κλινών με αποτέλεσμα την ταχύτερη πρόσβαση νέων περιστατικών και τη λήψη θεραπείας στον σωστό χρόνο. Στο εξωτερικό ονομάζεται Gatekeeping και αφορά την πρόσβαση στο νοσοκομείο. Έχουμε αποδείξει ότι μπορούμε να κάνουμε ετησίως 4.000 θεραπείες κατ’ οίκον σε πλήρη ανάπτυξη του Οίκοθεν στον «Άγιο Σάββα», αποδεσμεύοντας αντίστοιχες κλίνες από το τμήμα της βραχείας νοσηλείας μας. Επίσης, δεν θα πρέπει κανείς να ξεχάσει την εποχή του COVID-19 και τις ενδονοσοκομειακές λοιμώξεις. Προγράμματα τύπου «Οίκοθεν» βοηθούν στη μη μετάδοση των λοιμώξεων.

Παράλληλα οφέλη για το Σύστημα Υγείας είναι ο εναρμονισμός με τις παγκόσμιες καλές πρακτικές και κυρίως με τα προηγμένα κράτη του εξωτερικού. Με τον τρόπο αυτόν το σύστημα υγείας αναγνωρίζεται και καθιερώνεται ως φιλικό για τον χρήστη, ενώ δίνει τη δυνατότητα μελλοντικής μετάβασης στα «έξυπνα νοσοκομεία» (smart hospital) που αποτελούν το μέλλον στην εξέλιξης της Yγείας και πραγματοποιείται μέσα από εφαρμογές τύπου «Οίκοθεν» και μέσω του ψηφιακού μετασχηματισμού. Σημαντικό είναι να αναφέρουμε ότι υπάρχει μία παγκόσμια τάση ανάπτυξης της θεραπείας στο σπίτι, η οποία έχει τη μορφή ενός άυλου τμήματος μέσα σε ένα νοσοκομείο, το οποίο επικοινωνεί και διασυνδέεται με όλα τα υπόλοιπα τμήματα.

• Εν κατακλείδι, το «Οίκοθεν», κύριε Νικολάου, μας κάνει καλύτερους ανθρώπους;

Εν κατακλείδι το «Οίκοθεν» μας κάνει καλύτερους ανθρώπους, αυξάνει την ποιότητα στην παρεχόμενη υπηρεσία και διαφοροποιεί την αίσθηση στον ασθενή. Μας αναφέρουν ότι παύουν να αισθάνονται ασθενείς πλέον. Το «Οίκοθεν» τους ενεργοποιεί, τους κοινωνικοποιεί και τους εντάσσει εκ νέου στο κοινωνικό σύνολο, κάνοντάς τους αποδοτικούς και ενεργούς πολίτες. Το «Οίκοθεν» είναι το μέλλον στην Υγεία και μέσα από την ανάπτυξη της κουλτούρας της φροντίδας των ανθρώπων στο σπίτι, δίνει λύσεις στα σύγχρονα προβλήματα που οι κοινωνίες μας αντιμετωπίζουν, όπως το Δημογραφικό και της γήρανσης του πληθυσμού, έχοντας παράλληλα σαν σπουδαία εργαλεία τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την πρόσβαση στην αξιολογημένη γνώση.

Διαβάστε παρακάτω την συνέντευξη από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 26) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 77-79 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Μιχάλης Νικολάου, MD, MSc, MHA, PhD, είναι παθολόγος ογκολόγος, επιμελητής A΄ της Α΄ Παθολογικής-Ογκολογικής Κλινικής και Επιστημονικά Υπεύθυνος της Κατ’ οίκον Νοσηλείας του Γενικού Αντικαρκινικού-Ογκολογικού Νοσοκομείου των Αθηνών «Ο Άγιος Σάββας».  Είναι ο εμπνευστής & επιστημονικά υπεύθυνος του πρωτοποριακού προγράμματος «Οίκοθεν», με το οποίο χορηγούνται τα αμιγώς νοσοκομειακά φάρμακα, για πρώτη φορά, στα σπίτια των ασθενών με χρόνια νοσήματα (με εφαρμογή μέχρι στιγμής στην Ογκολογία, στην Αιματολογία και τη Νευρολογία). Είναι πρόεδρος της Επαγγελματικής  Ένωσης Παθολόγων  Ογκολόγων Ελλάδος (ΕΕΠΟΕ), μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος  (ΕΟΠΕ) και εκπρόσωπος του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών (ΙΣΑ) στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ).

Έχει διατελέσει αντιπρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος  (ΕΟΠΕ), πρόεδρος της Ομάδας Νέων Ογκολόγων Ελλάδος (ΟΝΕΟ), μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της Ένωσης Ιατρών Νοσοκομείων Αθήνας και Πειραιά (ΕΙΝΑΠ) και μέλος της Γενικής Συνέλευσης της Ομοσπονδίας Ενώσεως Νοσοκομειακών Γιατρών Ελλάδος (ΟΕΝΓΕ). Παρά το νεαρό της ηλικίας του, έχει ένα πλούσιο επιστημονικό, ερευνητικό, εκπαιδευτικό, συγγραφικό και κλινικό έργο. Χαρακτηριστικά της επαγγελματικής του πορείας είναι η πολυετής εμπειρία του στη «νοσοκομειακή Ιατρική», στην κλινική έρευνα κατά του καρκίνου και στην ανθρωποκεντρική προσέγγιση του ασθενούς. Ιδιαίτερο πεδίο ενασχόλησής του αποτελούν η Διοίκηση Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας και οι Πολιτικές Υγείας.