Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation που κυκλοφορεί (Τεύχος 25)

Αριστοτέλης Καλύβας, Επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής ΕΚΠΑ, ΠΓΝ «Αττικόν», επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής Πανεπιστημίου Τορόντο, επικεφαλής νευροχειρουργός University Health Network

Συνέντευξη στον Άρη Μπερζοβίτη

Η ενδοσκοπική χειρουργική των όγκων της υπόφυσης και της βάσης του κρανίου αποτελεί ένα από τα πλέον εξελισσόμενα πεδία της Νευροχειρουργικής, προσφέροντας νέες δυνατότητες στη θεραπεία πολύπλοκων παθήσεων. Ο Αριστοτέλης Καλύβας έχει επιστρέψει στην Ελλάδα μετά από μια διακεκριμένη πορεία στη Βόρεια Αμερική. Ως επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, στο Τμήμα Χειρουργικής (Νο4 παγκοσμίως, U.S. News & World Report 2024) και επικεφαλής νευροχειρουργός (Attending Neurosurgeon) στο University Health Network (UHN, Νο3 νοσοκομείο παγκοσμίως, Newsweek 2024), έχει στο ενεργητικό του περισσότερες από 700 ενδοσκοπικές επεμβάσεις όγκων υπόφυσης και βάσης κρανίου.

Πρόσφατα, στο παναμερικανικό συνέδριο Congress of Neurological Surgeons (CNS) 2024, ανακηρύχθηκε Executive Member του Τομέα Ογκολογίας του CNS/AANS (American Association of Neurological Surgeons) για το Global Neurosurgery, που αριθμεί 20 μέλη διεθνώς, ενώ στο Συνέδριο MASSIN στο Τέξας παρουσίασε καινοτόμες τεχνικές ενδοσκοπικής χειρουργικής βάσης κρανίου. Πλέον, αναλαμβάνει τη θέση του επίκουρου καθηγητή Νευροχειρουργικής στο ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αττικόν» και μοιράζεται μαζί μας τις γνώσεις του γύρω από τους όγκους της υπόφυσης και της βάσης του κρανίου.

• Κύριε Καλύβα, τι είναι ένας όγκος της υπόφυσης και με ποια συμπτώματα μπορεί να εμφανιστεί;

Οι νευροενδοκρινείς όγκοι της υπόφυσης ή αδενώματα υπόφυσης είναι καλοήθεις βραδείας ανάπτυξης όγκοι ενός μικρού αδένα σε μέγεθος μπιζελιού στο κέντρο του εγκεφάλου. Οι όγκοι της υπόφυσης γενικά δεν εξαπλώνονται σε άλλα μέρη του σώματος, αλλά παραμένουν στον αδένα ή στους γύρω ιστούς.

Διακρίνονται σε εκκριτικούς και μη εκκριτικούς, ανάλογα με τη λειτουργικότητά τους. Οι εκκριτικοί όγκοι παράγουν υπερβολικές ποσότητες ορμονών, προκαλώντας σημαντικές ορμονικές διαταραχές, ενώ οι μη εκκριτικοί, αν και δεν εκκρίνουν ορμόνες, μπορεί να προκαλέσουν ορμονικές ανεπάρκειες ή να συμπιέσουν γειτονικές δομές.

Οι μη εκκριτικοί όγκοι της υπόφυσης συχνά δεν προκαλούν άμεσα προβλήματα και ανιχνεύονται τυχαία σε απεικονιστικές εξετάσεις. Ωστόσο, όταν μεγαλώνουν, μπορεί να ασκήσουν πίεση στις γειτονικές δομές, όπως τα οπτικά νεύρα, οδηγώντας σε σταδιακή απώλεια της όρασης, που συνήθως ξεκινά με απώλεια ή επιδείνωση του περιφερικού οπτικού πεδίου. Επίσης, μπορούν να προκαλέσουν πονοκεφάλους και άλλα νευρολογικά συμπτώματα, λόγω της πίεσης που ασκούν σε ευαίσθητες περιοχές του εγκεφάλου.

Οι εκκριτικοί όγκοι της υπόφυσης προκαλούν κλινικές εκδηλώσεις ανάλογα με την ορμόνη που παράγουν σε υπερβολική ποσότητα. Τα προλακτινώματα οδηγούν σε αυξημένη έκκριση προλακτίνης, προκαλώντας στις γυναίκες ακανόνιστη έμμηνο ρύση ή εκροή γάλακτος από τους μαστούς και στους άνδρες μείωση της σεξουαλικής επιθυμίας ή προβλήματα στύσης. Η υπερπαραγωγή αυξητικής ορμόνης (GH) μπορεί να προκαλέσει μεγαλακρία, με υπερβολική αύξηση στα χέρια, στα πόδια ή στη γνάθο, ενώ στα παιδιά εμφανίζεται ως γιγαντισμός, με ταχεία ανάπτυξη και υπερβολικό ύψος. Το σύνδρομο Cushing, αποτέλεσμα υπερπαραγωγής κορτιζόλης (ACTH), συνδέεται με αύξηση βάρους, μυϊκή αδυναμία, λέπτυνση των οστών και υπέρταση. Η υπερπαραγωγή θυρεοειδοτρόπου ορμόνης (TSH) προκαλεί υπερθυρεοειδισμό, που εκδηλώνεται με νευρικότητα, αϋπνία, ταχυκαρδία και κόπωση.

• Πώς γίνεται η διάγνωση και ποια είναι η θεραπεία των όγκων της υπόφυσης;

Η διάγνωση ενός όγκου της υπόφυσης περιλαμβάνει συνδυασμό εξετάσεων για την αξιολόγηση των συμπτωμάτων και τη λειτουργία της υπόφυσης. Ορμονολογικός έλεγχος, που μετρά τα επίπεδα των ορμονών στο αίμα, και μαγνητική τομογραφία εφιππίου αποτελούν τις βασικές διαγνωστικές μεθόδους. Εξετάσεις όπως οφθαλμολογικός έλεγχος (έλεγχος οπτικών πεδίων/OCT/RNFL) για την αξιολόγηση της όρασης μπορεί επίσης να είναι απαραίτητος.

Η θεραπεία εξαρτάται από τον τύπο και το μέγεθος του όγκου. Για προλακτινώματα, η φαρμακευτική αγωγή αποτελεί την πρώτη επιλογή, μειώνοντας το μέγεθος του όγκου και ομαλοποιώντας τις ορμονικές διαταραχές. Για όλους τους άλλους τύπους όγκων, η θεραπεία πρώτης γραμμής είναι συχνά η χειρουργική αφαίρεση μέσω ενδοσκοπικής, διαρρινικής, διασφηνοειδούς προσπέλασης, που γίνεται μέσα από τη μύτη, χωρίς εξωτερικές τομές.

Η ακτινοθεραπεία ή η ακτινοχειρουργική, όπως το Gamma Knife, μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη συρρίκνωση υπολειμματικών όγκων ή για περιπτώσεις όπου η χειρουργική επέμβαση δεν είναι εφικτή. Μετά τη θεραπεία, απαιτείται τακτική παρακολούθηση με εξετάσεις αίματος, μαγνητικές τομογραφίες και ορμονολογικό έλεγχο για την πρόληψη υποτροπών.

Είναι σημαντικό η διάγνωση και η διαχείριση αυτών των όγκων να γίνονται από εξειδικευμένες ομάδες που περιλαμβάνουν νευροχειρουργούς, ενδοκρινολόγους, ακτινολόγους και άλλους ειδικούς, ώστε να προσδιοριστεί η καλύτερη στρατηγική θεραπείας.

• Εκτός από τα αδενώματα της υπόφυσης, ποιες άλλες βλάβες/όγκοι αντιμετωπίζονται με την ενδοσκοπική χειρουργική βάσης κρανίου;

Η ενδοσκοπική χειρουργική βάσης κρανίου επιτρέπει την αφαίρεση βλαβών, όπως οι κύστεις του θυλάκου του Rathke, καλοήθεις υγρώδεις κύστεις που εντοπίζονται στην περιοχή της υπόφυσης, καθώς και οι αραχνοειδείς κύστεις του εφιππίου, οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν συμπτώματα πίεσης στις γύρω δομές.

Για πιο πολύπλοκους όγκους, οι εκτεταμένες ενδοσκοπικές διαρρινικές προσπελάσεις προσφέρουν τη δυνατότητα ασφαλούς πρόσβασης σε κρίσιμες περιοχές της βάσης του κρανίου. Οι τεχνικές αυτές εφαρμόζονται στην αφαίρεση κρανιοφαρυγγιωμάτων, καλοήθων αλλά τοπικά επιθετικών όγκων που επηρεάζουν συχνά την όραση και την ορμονική ισορροπία, καθώς και μηνιγγιωμάτων (καλοηθών όγκων που προέρχονται από τις μήνιγγες) του πρόσθιου κρανιακού βόθρου. Επίσης, χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση σπάνιων αλλά απαιτητικών όγκων, όπως τα χορδώματα και τα χονδροσαρκώματα στην περιοχή του αποκλίματος, καθώς και των οσφρητικών νευροβλαστωμάτων, σπάνιων κακοήθων όγκων που επηρεάζουν το οσφρητικό επιθήλιο και τη βάση κρανίου (πρόσθιο κρανιακό βόθρο).

Επιπλέον, οι ενδοσκοπικές τεχνικές παρέχουν εξαιρετική προσπέλαση για την αφαίρεση κακοηθειών της ρινικής κοιλότητας και των παραρρινίων κόλπων, όπως το πλακώδες καρκίνωμα και το αδενοκαρκίνωμα, τα οποία μπορεί να επεκταθούν στη βάση του κρανίου. Αυτές οι προσπελάσεις ελαχιστοποιούν το χειρουργικό τραύμα, μειώνουν το χρόνο ανάρρωσης και προσφέρουν εξαιρετική ακρίβεια, καθιστώντας τις ιδανικές για τη διαχείριση πολύπλοκων περιπτώσεων.

• Ποια είναι τα πλεονεκτήματα της ενδοσκοπικής διαρρινικής χειρουργικής υπόφυσης και βάσης κρανίου;

Η ενδοσκοπική διαρρινική χειρουργική αποτελεί μια ελάχιστα επεμβατική τεχνική που αξιοποιεί τη φυσική ανατομία της ρινικής οδού για να προσεγγίσει και να αντιμετωπίσει βλάβες στη βάση του κρανίου. Ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα αυτής της μεθόδου είναι η αποφυγή εξωτερικών τομών, γεγονός που εξαλείφει την παρουσία ορατών ουλών, ενώ η χρήση των φυσικών ρινικών οδών περιορίζει το χειρισμό και πιθανό τραυματισμό του εγκεφάλου, μειώνοντας τις πιθανότητες νευρολογικών επιπλοκών.

Επιπλέον, η τεχνική προσφέρει στους ασθενείς ταχύτερη ανάρρωση, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και μικρότερη παραμονή στο νοσοκομείο συγκριτικά με τις παραδοσιακές ανοικτές χειρουργικές επεμβάσεις. Η χρήση ενδοσκοπίων υψηλής ανάλυσης επιτρέπει στον χειρουργό να έχει μεγεθυμένη και λεπτομερή απεικόνιση της χειρουργικής περιοχής, εξασφαλίζοντας μεγαλύτερη ακρίβεια κατά την αφαίρεση όγκων.

Τέλος, η ενδοσκοπική προσπέλαση δίνει τη δυνατότητα στους ασθενείς να ξεκινήσουν άμεσα συμπληρωματικές θεραπείες, όπως ακτινοθεραπεία ή χημειοθεραπεία, εάν αυτό κριθεί απαραίτητο σε κακοήθεις βλάβες. Όλα τα παραπάνω καθιστούν την ενδοσκοπική ενδορρινική χειρουργική μια εξαιρετικά αποτελεσματική και ασφαλή επιλογή για τη διαχείριση πολύπλοκων βλαβών της υπόφυσης και της βάσης του κρανίου.

• Ποιο είναι το κύριο αντικείμενο του κλινικού σας ενδιαφέροντος και της ερευνητικής σας δραστηριότητας;

Το κύριο κλινικό μου ενδιαφέρον επικεντρώνεται στη θεραπεία ασθενών με όγκους υπόφυσης, βάσης κρανίου και εγκεφάλου. Εξειδικεύομαι στη χρήση ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών, ιδίως της ενδοσκοπικής διαρρινικής χειρουργικής, για την αντιμετώπιση όγκων της υπόφυσης και της βάσης κρανίου, όπως τα κρανιοφαρυγγιώματα, τα μηνιγγιώματα και τα χορδώματα, με περισσότερες από 700 τέτοιες επεμβάσεις στο ενεργητικό μου. Το κλινικό μου έργο περιλαμβάνει επίσης ευρύ φάσμα ελάχιστα επεμβατικών τεχνικών, αλλά και σύνθετες κλασικές (μέσω κρανιοτομίας) επεμβάσεις βάσης κρανίου και εγκεφάλου, με στόχο πάντα τη βελτίωση των αποτελεσμάτων για τους ασθενείς.

Εκτός από την κλινική μου δραστηριότητα, το ερευνητικό μου έργο επικεντρώνεται στη χειρουργική νευροανατομία και την ενσωμάτωση καινοτόμων τεχνικών στη χειρουργική πρακτική, με στόχο τη βελτίωση της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των επεμβάσεων. Ένα σημαντικό μέρος της επιστημονικής μου ενασχόλησης αφορά τη δομική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, δηλαδή τη μελέτη του τρόπου με τον οποίο διαφορετικές περιοχές του εγκεφάλου επικοινωνούν μεταξύ τους.

Παράλληλα, συμμετέχω ενεργά στην κλινική έρευνα με στόχο τη βελτιστοποίηση των θεραπευτικών αποτελεσμάτων για ασθενείς με όγκους εγκεφάλου, βάσης κρανίου και υπόφυσης. Αυτό περιλαμβάνει τη συνεργασία σε κλινικές μελέτες και τη διερεύνηση καινοτόμων μεθόδων βελτίωσης των θεραπευτικών προσεγγίσεων.

Επίσης, συμμετέχω ενεργά στη διοργάνωση εκπαιδευτικών σεμιναρίων για νευροχειρουργούς, με στόχο την εμβάθυνση στην ανατομία της βάσης κρανίου και τη συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, προσφέροντας τα εφόδια για ασφαλέστερες και πιο αποτελεσματικές χειρουργικές επεμβάσεις.

• Ποιο θεωρείτε ότι είναι το μέλλον στον τομέα της χειρουργικής υπόφυσης και βάσης κρανίου;

Το μέλλον προσανατολίζεται προς τη διεπιστημονική εξειδίκευση, με την ίδρυση Κέντρων Αριστείας για την Υπόφυση. Αυτά τα κέντρα στοχεύουν στη συνδυασμένη παροχή εξειδικευμένης κλινικής φροντίδας, στην προώθηση της έρευνας και την εκπαίδευση. Είναι κρίσιμο οι όγκοι της υπόφυσης να αντιμετωπίζονται από εξειδικευμένους νευροχειρουργούς με εμπειρία στην ενδοσκοπική χειρουργική και σε κέντρα υψηλού όγκου περιστατικών.

Για την Ελλάδα, τα μεγάλα πανεπιστημιακά ιδρύματα, όπως το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην ηγεσία αυτών των προσπαθειών. Με τη δημιουργία καταρτισμένων διεπιστημονικών ομάδων που θα περιλαμβάνουν νευροχειρουργούς, ενδοκρινολόγους, ΩΡΛ, ακτινοθεραπευτές, οφθαλμιάτρους και άλλες ειδικότητες, είναι εφικτό να επιτύχουμε σημαντικές βελτιώσεις στην παροχή εξειδικευμένης φροντίδας.

Παράλληλα, παρά τις πολλές εξελίξεις στον τομέα, υπάρχουν ακόμα περιθώρια για περαιτέρω βελτίωση. Στον χειρουργικό τομέα, το μέλλον έγκειται στην ανάπτυξη προηγμένων εργαλείων απεικόνισης και μίνι ρομποτικών συστημάτων που θα επιτρέπουν ακόμη πιο ακριβείς επεμβάσεις. Στον τομέα της απεικόνισης, η λειτουργική απεικόνιση μπορεί να βελτιώσει τη διάγνωση και τον εντοπισμό ορμονικά ενεργών μικροαδενωμάτων, που δεν ανιχνεύονται σε συμβατικές μαγνητικές τομογραφίες.

• Τι θα πρέπει να γνωρίζουν οι ασθενείς για τον τομέα σας; Τι αξίζει περισσότερη αναγνώριση ή ευαισθητοποίηση;

Το πιο σημαντικό μήνυμα για τους ασθενείς είναι να βεβαιωθούν ότι απευθύνονται στην καλύτερη δυνατή ομάδα για τη θεραπεία της πάθησής τους. Η προσέγγιση της ομάδας είναι καθοριστική, καθώς η εμπειρία, η γνώση και η συνεργασία αποτελούν κρίσιμους παράγοντες για την επίτευξη του καλύτερου δυνατού αποτελέσματος.

Αυτό περιλαμβάνει όλους τους εμπλεκόμενους επαγγελματίες υγείας, όχι μόνο τον νευροχειρουργό και τον ενδοκρινολόγο, αλλά και τον ωτορινολαρυγγολόγο, τον νευρο-οφθαλμίατρο, τον ακτινοθεραπευτή, τον νευροακτινολόγο και τον νευροπαθολόγο. Η διεπιστημονική συνεργασία είναι το κλειδί για την παροχή ολοκληρωμένης φροντίδας και την επίτευξη των καλύτερων δυνατών εκβάσεων για τους ασθενείς.

Ο κ. Αριστοτέλης Καλύβας συμμετείχε ως προσκεκλημένος ομιλητής και μέλος της επιστημονικής επιτροπής στο 8ο Συνέδριο MASSIN στο Χιούστον του Τέξας. Στην ομιλία του παρουσίασε χειρουργικές τεχνικές και έννοιες που αφορούν τις ενδοσκοπικές διαρρινικές προσπελάσεις για την εξαίρεση όγκων της υπόφυσης και της βάσης του κρανίου. Διακρίνεται ο καθηγητής Majid Samii (προς τιμήν του οποίου διοργανώθηκε το συνέδριο), ενός από τους πλέον αναγνωρισμένους νευροχειρουργούς διεθνώς, στην πρώτη σειρά, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του.

Ο κ. Αριστοτέλης Καλύβας άνοιξε με την εισήγησή του το συνέδριο του North American Skull Base Society (NASBS) 2024 στην Ατλάντα για τη χειρουργική της υπόφυσης και της βάσης κρανίου, το οποίο ήταν αφιερωμένο στον αείμνηστο δάσκαλό του, Fred Gentili. Ο Fred Gentili υπήρξε εξέχουσα ηγετική μορφή στον τομέα αυτόν, με ανεκτίμητη συμβολή στη διαμόρφωση της σύγχρονης χειρουργικής πρακτικής.

Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη την συνέντευξη από το περιοδικό Health Next Generation που κυκλοφορεί (Τεύχος 25) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 72-76 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Αριστοτέλης Καλύβας είναι επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο και επικεφαλής νευροχειρουργός (Attending Neurosurgeon) στο University Health Network (UHN) με εξειδίκευση στη χειρουργική αντιμετώπιση παθήσεων της υπόφυσης, της βάσης του κρανίου και των όγκων του εγκεφάλου. Διαθέτει εκτενή εμπειρία τόσο στις ενδοσκοπικές όσο και στις ανοικτές χειρουργικές τεχνικές για παθολογίες της υπόφυσης και της βάσης του κρανίου, ενώ η τεχνογνωσία του επεκτείνεται και στην ακτινοχειρουργική τέτοιων παθολογιών. Παράλληλα, εξειδικεύεται στην χειρουργική ενδοπαρεγχυματικών όγκων εγκεφάλου, όπως γλοιωμάτων και εγκεφαλικών μεταστάσεων, και την πολυπαραμετρική χαρτογράφηση εγκεφάλου για την ακριβή προσέγγιση και εξαίρεση αυτών.

Πολύ πρόσφατα, ο κ. Καλύβας εκλέχθηκε επίκουρος καθηγητής Νευροχειρουργικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ) με τοποθέτηση στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν».

Αποφοίτησε από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και ολοκλήρωσε την ειδικότητά του στη Νευροχειρουργική του ΕΚΠΑ στο ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός». Στη συνέχεια, μετεκπαιδεύτηκε στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, όπου ολοκλήρωσε διετή κλινική εξειδίκευση (subspecialty clinical fellowship) στη χειρουργική και ακτινοχειρουργική διαχείριση όγκων της υπόφυσης, της βάσης του κρανίου και σύνθετων ενδοεγκεφαλικών όγκων. Είναι κάτοχος Μεταπτυχιακού Τίτλου (MSc) στις Χειρουργικές Επιστήμες από το Πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου και Διδακτορικού (PhD) από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με αντικείμενο τη δομική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου.

Ο κ. Καλύβας έχει συμβάλει σημαντικά στη διοργάνωση και διδασκαλία εξειδικευμένων εκπαιδευτικών σεμιναρίων για νευροχειρουργούς. Μεταξύ αυτών, το NeuroConnect International Course on Brain Mapping and Connectivity στο Τορόντο και το Athens White Matter Dissection Course στην Αθήνα. Επιπλέον, συμμετέχει στα Lougheed Courses του Πανεπιστημίου του Τορόντο, όπου διδάσκει ενδοσκοπικές και ανοικτές προσπελάσεις για παθήσεις της βάσης του κρανίου και νευραγγειακές παθολογίες. Η εκπαιδευτική του δράση έχει αναγνωριστεί με το Fellowship Teaching Award το 2021 και το Education Fund το 2023, από το Πανεπιστήμιο του Τορόντο.

Η ερευνητική του δραστηριότητα επικεντρώνεται στη δομική συνδεσιμότητα του εγκεφάλου, στη χαρτογράφηση εγκεφάλου, στη χειρουργική νευροανατομία και την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνικών, που ενσωματώνονται στη χειρουργική πρακτική, και την κλινική έρευνα σε όγκους υπόφυσης, βάσης κρανίου και εγκεφάλου. Έχει συγγράψει περισσότερες από 90 επιστημονικές δημοσιεύσεις. Το έργο του έχει παρουσιαστεί σε εθνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια και έχει αποσπάσει έξι βραβεία. Επί του παρόντος, διερευνά, μέσω χρηματοδοτούμενων ερευνητικών προγραμμάτων, τη χρήση υπερήχων υψηλής έντασης (HIFU) και υγρών βιοψιών για τη μη επεμβατική διάγνωση εγκεφαλικών όγκων. Επιπλέον, ερευνά τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (Artificial Intelligence – AI) στη χειρουργική υπόφυσης. Παράλληλα, αναπτύσσει πρωτόκολλα πολυπαραμετρικής χαρτογράφησης του εγκεφάλου, ενσωματώνοντας τεχνικές όπως η λειτουργική μαγνητική τομογραφία (fMRI), η διακρανιακή μαγνητική διέγερση (TMS) και η άμεση διέγερση του φλοιού και της λευκής ουσίας κατά τη διάρκεια κρανιοτομιών εν εγρηγόρσει, με στόχο τη βελτίωση της χειρουργικής ακρίβειας και της ασφάλειας.

Είναι Fellow του Congress of Neurological Surgeons (FCNS) και μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής του Tumor Section του CNS/AANS, συμβάλλοντας ενεργά στις εξελίξεις της Νευρο-Ογκολογίας.