Ηλίας Προβόπουλος, 13/1/2026 - 08:56 facebook twitter linkedin Η διαχρονική αγωνία του Κωστή Παλαμά Ηλίας Προβόπουλος, 13/1/2026 facebook twitter linkedin Σήμερα είναι τα γενέθλια του Κωστή Παλαμά. (Πάτρα, 13 Ιανουαρίου 1859 - Αθήνα, 27 Φεβρουαρίου 1943) και κοιτάζοντας γύρω μας, στη γειτονιά μας, στην πόλη, στην Ελλάδα αλλά και στον κόσμο ολόκληρο, αβίαστα μας έρχεται στο νου ένα ποίημά και μας καλεί να στοχαστούμε… Γύριζε, μὴ σταθῇς ποτέ, ρίξε μας πέτρα μαύρη, ὁ ψεύτης εἴδωλο εἶν᾿ ἐδῶ, τὸ προσκυνᾷ ἡ πλεμπάγια, ἡ Ἀλήθεια τόπο νὰ σταθῇ μιὰ σπιθαμὴ δὲ θ᾿ ἄβρῃ. Ἀλάργα. Μόρα τῆς ψυχῆς τῆς χώρας τὰ μουράγια. Ἀπὸ θαμποὺς ντερβίσηδες καὶ στέρφους μανταρίνους κι ἀπὸ τοὺς χαλκοπράσινους ἡ Πολιτεία πατιέται. Χαρὰ στοὺς χασομέρηδες! Χαρὰ στοὺς ἀρλεκίνους! Σκλάβος ξανάσκυψε ὁ ρωμιὸς καὶ δασκαλοκρατιέται. Δὲν ἔχεις, Ὄλυμπε, θεούς, μηδὲ λεβέντες ἡ Ὄσσα, ραγιάδες ἔχεις, μάννα γῆ, σκυφτοὺς γιὰ τὸ χαράτσι, κούφιοι καὶ ὀκνοὶ καταφρονοῦν τὴ θεία τραχιά σου γλώσσα, τῶν Εὐρωπαίων περιγελᾷ καὶ τῶν ἀρχαίων παλιάτσοι. Καὶ δημοκόποι Κλέωνες καὶ λογοκόποι Ζωίλοι, καὶ Μαμμωνᾶδες βάρβαροι, καὶ χαῦνοι λεβαντίνοι· λύκοι, ὦ κοπάδια, οἱ πιστικοὶ καὶ ψωριασμένοι οἱ σκύλοι κι οἱ χαροκόποι ἀδιάντροποι καὶ πόρνη ἡ Ρωμιοσύνη!" Απόσπασμα από τον «Δωδεκάλογο του Γύφτου» (1907). Στο ποίημα αυτό ο Κωστής Παλαμάς μιλά από θέση απογοήτευσης, αλλά και αμείλικτης διαύγειας. Δεν καταγγέλλει μονάχα μια ιστορική στιγμή· χαρτογραφεί μια διαρκή κατάσταση: την ώρα που το ψέμα λατρεύεται, ενώ η Αλήθεια «μια σπιθαμή δε θ’ άβρει τόπο να σταθεί». Η κοινωνία του ποιήματος είναι ένα λιμάνι («μουράγια») όπου αράζουν μορφές κενής εξουσίας, μιμητές, δημαγωγοί, διαχειριστές λόγου και φόβου. Ο Παλαμάς στοχεύει κατ’ ευθείαν στην πνευματική παραίτηση: στον «σκυφτό ρωμιό» που μαθαίνει να υπακούει, να διδάσκεται την υποταγή, να χλευάζει την ίδια του τη γλώσσα και την παράδοσή του. Η σκληρότητα της γλώσσας του δεν είναι μίσος· είναι η αγωνία ενός ποιητή που βλέπει την κοινωνία να μετατρέπεται σε θέατρο αρλεκίνων και σε κοπάδι που φοβάται τους λύκους αλλά ακολουθεί τους σκύλους. Γι’ αυτό και το ποίημα ξεπερνά τα σύνορα της Ελλάδας. Σήμερα, σε έναν κόσμο όπου η δημαγωγία, η προσομοίωση και η περιφρόνηση της σκέψης και του δικαίου γίνονται κανονικότητα, ο Παλαμάς μοιάζει να μιλά για κάθε χώρα που χάνει το ηθικό και πνευματικό της έδαφος. Το ποίημα δεν ζητά παρηγοριά· ζητά εγρήγορση. Και ίσως γι’ αυτό παραμένει τόσο ενοχλητικά ζωντανό. Ακολουθήστε το Nextdeal.gr στο Google News .
Ηλίας Προβόπουλος, 01/12/2025 - 08:40 Bruce Willis: Η οικογένεια θα δωρίσει τον εγκέφαλό του για έρευνα
Η φύση θέλει να κουβεντιάζουμε μαζί της… Στην οθόνη, μικρή ή μεγάλη δεν έχει σημασία, οι εικόνες που βλέπουμε από την κακοκαιρία που έπληξε τις τελευταίες ημέρες... Ηλίας Προβόπουλος, 24/11/2025 - 09:08
Η Έξοδος του Μεσολογγίου τιμήθηκε στις Βρυξέλλες Με την ευκαιρία της επετείου των 200 χρόνων πραγματοποιήθηκε στις 18 - 19 Νοεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στις Βρυξέλλες, τιμητική... Ηλίας Προβόπουλος, 24/11/2025 - 08:45
Ο Εσπερινός της Μεσοσπορίτισας στον αρχαιολογικό χώρο της Ελευσίνας Ο Λαογραφικός Σύλλογος Ελευσίνας «Το Αδράχτι» αναβιώνει, κάθε παραμονή των Εισοδίων της Θεοτόκου που η εκκλησία μας γιορτάζει αύριο 21... Ηλίας Προβόπουλος, 20/11/2025 - 11:15
20 Νοεμβρίου 1945: Η μέρα που ξεκίνησε η Δίκη της Νυρεμβέργης Στις 20 Νοεμβρίου 1945, λίγους μόνο μήνες μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, άνοιγε στη Νυρεμβέργη η αυλαία της... Ηλίας Προβόπουλος, 20/11/2025 - 09:05
Το Μεσολόγγι στην «καρδιά» της Ευρώπης Το Μεσολόγγι ακούστηκε ηχηρά στην «καρδιά» της Ευρώπης με την εκδήλωση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που τίμησε τα 200 χρόνια από... Ηλίας Προβόπουλος, 20/11/2025 - 08:53
20 Νοεμβρίου: Η Εκκλησία τιμά τον Άγιο Πρόκλο, Αρχιεπίσκοπο Κωνσταντινουπόλεως Σήμερα, 20 Νοεμβρίου, η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Πρόκλου, μιας σημαντικής αλλά σχετικά αθόρυβης μορφής του 5ου... Ηλίας Προβόπουλος, 20/11/2025 - 08:40