Από την στιγμή που ξεκινάει κάποιος άνθρωπος την άνοιξη να φτιάξει κήπο, αρχίζει και να μετράει έγνοιες ακόμα και μετά το τέλος της όποιας παραγωγής το φθινόπωρο, καθώς η υποψία για τον σπόρο που έχει κρατήσει για την επόμενη χρονιά, διατηρείται μέχρι να δει αυτόν να φυτρώνει, οπότε αρχίζει πάλι ένας καινούργιος ετήσιος κύκλος αγωνίας...

Αυτό πάντα το είχαν υπ’ όψιν τους οι παλαιότεροι και ισχύει ακόμη, είτε πρόκειται για έμπειρους επαγγελματίες κηπουρούς ή ευκαιριακούς ερασιτέχνες. Η διαφορά είναι ότι οι πρώτοι, σε αυτούς τους κήπους στηρίζουν την επιβίωσή τους ενώ οι δεύτεροι, το μόνο που έχουν να χάσουν είναι το κέφι της δημιουργικής απασχόλησης και ο χρόνος που διέθεσαν γι’ αυτούς. Με την άνεση που συνήθως διαθέτουν και σίγουρους πόρους επιβίωσης που δεν προέρχονται από την αγροτική ζωή, μπορούν να προμηθευτούν από την αγορά αυτά τα οποία τους ρήμαξε μια καταιγίδα ή το χαλάζι. Αντιθέτως, οι κανονικοί παραγωγοί θα πρέπει να σφίξουν αρκετά το ζωνάρι και ενδεχομένως να βρουν έναν άλλο τρόπο να καλύψουν τα εισοδήματα που περίμεναν από τις καλλιέργειές τους στον κήπο ή τα χωράφια.

Παλιότερα, μια τέτοια καταστροφή ισοδυναμούσε με πείνα ολόκληρη χρονιά. Δεν είναι πολύ μακριά οι εποχές που σημαδεύτηκαν από τέτοιες οδυνηρές καταστάσεις και υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που τα έχουν ζήσει και τα αφηγούνται σαν παραμύθια. 

Τις καταστροφές αυτές, προκαλούσε πολύ συχνά ο καιρός και ευθύνη έφεραν και οι ακρίδες, οι κάμπιες και ένα σωρό αρρώστιες που ρήμαζαν τις καλλιέργειες και καθώς δεν υπήρχαν τα μέσα να τις αντιμετωπίσουν μείωναν σε μεγάλο ποσοστό την παραγωγή. Χώρια δε που αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, δεν υπήρχαν οι ασφαλίσεις, κρατικές ή ιδιωτικές που να καλύπτουν σε ένα βαθμό τη ζημιά και να ανακουφίζουν έτσι τον μικροκαλλιεργητή που σε αυτόν τον κήπο στήριζε κυρίως την διατροφή της οικογένειάς του και πιθανόν λίγα κέρδη. Τέτοιες μικρές, παραδοσιακές οικονομίες που ήταν γεμάτη η Ελλάδα μέχρι τις τελευταίες δεκαετίες του προηγούμενου αιώνα, σήμερα ελάχιστες υπάρχουν κι αυτές, στη σκιά μιας παρακμής που επικρατεί σε όλη την ύπαιθρο χώρα και διαλανθάνουν κάθε προσοχής, είτε αυτές αποφέρουν το ζητούμενο στους καλλιεργητές ή αν κάτι τις καταστρέψει.

Το χαλάζι, όπως αυτό που έπεσε χθες στο χωριό μπορεί να καταστρέψει μέσα σε λίγη ώρα όλο τον κήπο τον κάνει έναν λασπότοπο. Η έκταση της καταστροφής εξαρτάται από την ένταση που έχει η χαλαζόπτωση και το φυσικά το ίδιο το χαλάζι που το μέγεθός του μπορεί να είναι σαν ρύζι αλλά καμιά φορά και σαν καρύδι. Καθώς όλα τα φυτά βρίσκονται ακόμη σε πρώιμο στάδιο ανάπτυξης, τα τσακίζει κυριολεκτικά ενώ τον ίδιο κίνδυνο διατρέχουν και τα δέντρα, καρποφόρα ή άγρια. Έτσι βλέπουμε φασολιές, καλαμπόκια, κολοκύθια να είναι κομμάτια μέσα στη λάσπη και κάτω από τα δέντρα, σωρός τα φύλλα και οι άγουροι καρποί. Η εικόνα είναι απογοητευτική και απελπίζει όποιον έχει επενδύσει στον κήπο, κανονικό καλλιεργητή ή ερασιτέχνη που ανήμπορος βλέπει τους κόπους του να διαλύονται.

Στην περίπτωση, άμα είναι ακόμη νωρίς ακόμη, όπως τώρα στην ορεινή ζώνη που η καλλιεργητική περίοδος ξεκινάει πάντα κάπως  αργά, ο καλλιεργητής αντικαθιστά τα κατεστραμμένα φυτά με καινούργια τα οποία φυσικά και θα χρειαστούν αρκετό χρόνο να βλαστήσουν και κατά συνέπεια θα επιμηκύνουν την περίοδο της ωρίμανσης και της συγκομιδής πέρα προς το φθινόπωρο. Αν δε αυτό συμβεί στον κάμπο, τα πράγματα είναι τελειωμένα και ειδικά όταν πρόκειται για μεγάλες καλλιέργειες, όπως βαμβάκι, καπνά, καλαμπόκια, αμπέλια και σιτηρά. Το χαλάζι εκεί σημαίνει πλήρη καταστροφή και εκτός από τους καλλιεργητές, κλαίνε με μαύρο δάκρυ και όλοι γύρω τους καθώς αυτή επηρεάζει το σύνολο κάθε κοινωνίας και την οικονομία της. Η ασφάλιση στην προκειμένη περίπτωση είναι βάλσαμο για τους πληγέντες αλλά από την άλλη, εκείνο που δεν αποζημιώνεται με κανένα τρόπο είναι η στιγμή που βλέπει κάποιος τον κόπο του να τσακίζεται από το χαλάζι και να πνίγεται στη λάσπη.

Γι’ αυτό, τα θερμά απογεύματα του Ιουνίου που οι κλιματολογικές συνθήκες ευνοούν τις καταιγίδες και τις χαλαζοπτώσεις, κάθε φορά που ακούγεται ένα μπουμπουνητό στον ουρανό, φουντώνει η αγωνία για το αν το φορτωμένο σύννεφο αφήσει τα νερά να πέσουν στη γη με ήμερο τρόπο ή αν αδειάσει όλα μαζί με χαλάζι και πνίξει τον τόπο...

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω