Τις πρόσφατες εξελίξεις στην οικονομία και στις ασφαλιστικές αγορές της υποσαχάριας Αφρικής, με εξαίρεση τη Νότια Αφρική, (SSA) εξετάζει η τελευταία μελέτη του Swiss Re Institute.

Ειδικότερα, όπως αναφέρεται στην μελέτη, η υποσαχάρια Αφρική, έχει πληθυσμό άνω των 910 εκατομμυρίων, αριθμός που αποτελεί το 13% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού. Ωστόσο, όσον αφορά το μερίδιο του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ), η περιοχή αντιπροσωπεύει μόλις το 1,5% της παγκόσμιας οικονομικής παραγωγής. Η διαφορά είναι ακόμη πιο έντονη όσον αφορά τη συμβολή της SSA στην παγκόσμια ασφαλιστική αγορά: μόλις λίγο περισσότερο από το 0,2% των συνολικών ασφαλίστρων προέρχεται από την περιοχή.

Η SSA είναι η λιγότερο αναπτυγμένη περιοχή του κόσμου, οπότε το μικρό μέγεθος της ασφαλιστικής αγοράς σήμερα δεν προκαλεί έκπληξη. Οι προοπτικές ανάπτυξης της βιομηχανίας όμως είναι θετικές. Η οικονομική δραστηριότητα αναμένεται να ανακάμψει, συνεπώς, σε συνδυασμό με την συνεχή μείωση της φτώχειας, θα υπάρξουν περισσότερες ασφαλιστικές ανάγκες. Επιπλέον, αντιμετωπίζονται συγκεκριμένα εμπόδια στην ανάπτυξη της ασφαλιστικής αγοράς στην περιοχή, γεγονός που θα ενισχύσει περαιτέρω την ανάπτυξη του τομέα. Οι βασικές ευκαιρίες για τους ασφαλιστές είναι ο γεωργικός κλάδος, ο κλάδος υγείας και ο κλάδος ζωής.

Μετά από την ορμή των προηγούμενων ετών, το 2014 η οικονομική ανάπτυξη της SSA επιβραδύνθηκε λόγω της κάμψης των τιμών των βασικών προϊόντων. Το 2016 εκτιμάται ότι ο ρυθμός ανάπτυξης μειώθηκε στο 1,4%. Ωστόσο, υπήρξαν μεγάλες διαφορές μεταξύ των 47 χωρών της περιοχής. Για παράδειγμα, στις χώρες που εξάγουν πετρέλαιο, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το μισό της οικονομικής παραγωγής της SSA, το πραγματικό ΑΕΠ μειώθηκε κατά 1,2% το 2016. Εν τω μεταξύ, η ανάπτυξη σε χώρες που δεν διαθέτουν πόρους, ιδίως στην Ανατολική Αφρική, παραμένει σταθερή από το 2014.

Η αύξηση της παραγωγής ασφαλίστρων στην SSA σταμάτησε το 2016. Σε ετήσια βάση, η παραγωγή ασφαλίστρων αυξήθηκε κατά 4,2% από το 2010 έως το 2016 σε πραγματικούς όρους (δηλαδή προσαρμοσμένη στον τοπικό πληθωρισμό), ποσοστό αρκετά χαμηλότερο από το 7,3% που ήταν ο ετήσιος μέσος όρος μεταξύ 2000 και 2010. Η βραδύτερη ανάπτυξη από το 2010 αντικατοπτρίζει το αδύναμο οικονομικό περιβάλλον των δύο μεγαλύτερων παραγωγών πετρελαίου, της Νιγηρίας και της Αγκόλας. Στις υπόλοιπες χώρες με ένταση πόρων, ο ρυθμός αύξησης των ασφαλίστρων παρέμεινε ισχυρός (7,5%), όπως συνέβη και στις οικονομίες χωρίς ένταση πόρων (6,4%). Μολονότι εξακολουθεί να είναι θετική, η πραγματική αύξηση των ασφαλίστρων στην περιοχή γενικά επιβραδύνεται από το 2014 καθώς διανύει μια περίοδο ασθενών τιμών στα βασικά εμπορεύματα. Ωστόσο, ο όγκος των ασφαλίστρων έχει μειωθεί από το 2014, λόγω διακυμάνσεων στις συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Η διείσδυση (ασφάλιστρα/ΑΕΠ) στην SSA παραμένει χαμηλή (0,9% το 2016) σε σύγκριση με τον μέσο όρο της αναδυόμενης αγοράς (3,2%). Στον τομέα γενικών ασφαλίσεων, οι τρεις μεγαλύτερες αγορές είναι η Κένυα, η Νιγηρία και η Αγκόλα με ποσοστό 40% στη συνολική παραγωγή ασφαλίστρων της SSA. Ο κλάδος οχημάτων είναι ο μεγαλύτερος τομέας, ο οποίος ακολουθείται από τον κλάδο περιουσίας, ωστόσο ο κλάδος υγείας αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς τα τελευταία χρόνια (15% ετησίως από το 2010 έναντι 3,5% στον κλάδο γενικών). Συνολικά, τα ασφάλιστρα κλάδου ζωής αυξήθηκαν γρηγορότερα από τα ασφάλιστρα κλάδου γενικών, κατά 7,4% ετησίως από το 2010. Ένας βασικός παράγοντας διευκόλυνσης στην επέκταση της ασφαλιστικής κάλυψης στην SSA τα τελευταία χρόνια ήταν οι πλατφόρμες συναλλαγών και η ψηφιακή τεχνολογία.

Μπορεί οι ασφαλιστικές αγορές της SSA να συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν βασικές προκλήσεις, ωστόσο ορισμένες από τις αυτές αντιμετωπίζονται ήδη. Κάποιες σημαντικές προκλήσεις είναι η έλλειψη εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, η έλλειψη συνειδητοποίησης και εμπιστοσύνης στον ασφαλιστικό τομέα, το υψηλό ποσοστό των απλήρωτων ασφαλίστρων και ενίοτε τα πολιτισμικά εμπόδια. Παρόλα αυτά, οι μακροπρόθεσμες προοπτικές είναι ευνοϊκές, καθώς υπάρχει προσδοκία ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας και συνέχισης της τάσης μείωσης της φτώχειας. Η οικονομική ανάπτυξη και η δημιουργία πλούτου θα πρέπει να ενισχυθούν από τον πολύ νεαρό πληθυσμό της περιοχής (το 40% του πληθυσμού είναι κάτω από 15 ετών). Αυτό προσφέρει την προοπτική ενός δημογραφικού μερίσματος, αλλά δημιουργεί και σημαντικές προκλήσεις.

Οι βασικές ευκαιρίες ανάπτυξης για τον ασφαλιστικό τομέα στην SSA είναι η γεωργία, η υγεία και επίσης η ασφάλιση ζωής/κηδείας. Οι κυβερνήσεις και άλλοι ενδιαφερόμενοι φορείς, συμπεριλαμβανομένων των ίδιων των ασφαλιστικών, πρέπει να αυξήσουν την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους μέσω προγραμμάτων εκπαίδευσης και εξωστρέφειας για την περαιτέρω επέκταση της εμβέλειας κάλυψης προστασίας κινδύνου. Οι ασφαλιστικές θα πρέπει επίσης να προσαρμόσουν τα προϊόντα σε συγκεκριμένες πολιτιστικές συνθήκες και συνθήκες διαβίωσης και να αξιοποιούν περαιτέρω την τεχνολογία για την ασφαλιστική διανομή.