Διάφορα είδη ιών μπορούν να επιβαρύνουν την καρδιακή λειτουργία, γιατί οι ιοί αφενός μεν προσβάλλουν την καρδιά (μυοκαρδίτιδα) και την εξασθενούν, και αφετέρου λόγω του πυρετού και της γενικότερης κακουχίας αυξάνουν το μεταβολισμό και αναγκάζουν την καρδιά να δουλέψει εντονότερα για να ανταποκριθεί στις μεγαλύτερες αυτές απαιτήσεις. Με την αντίδραση αυτή η καρδιά κουράζεται, οι πιέσεις στους πνεύμονες αυξάνουν και οι πιθανότητες να αναπτυχθεί πνευμονία πολλαπλασιάζονται. Έτσι, η κατάσταση οδηγείται σε ένα φαινόμενο φαύλου κύκλου που καταλήγει σε καθολική καταπόνηση της καρδιάς. Ο Ηλίας Τσούγκος, διευθυντής ΣΤ’ Καρδιολογικής Κλινικής ΥΓΕΙΑ, μας εξηγείς παρακάτω τι πρέπει να προσέχουν οι καρδιοπαθείς την περίοδο της πανδημίας.

Πως εισέρχονται οι ιοί στον οργανισμό μας; 

Οι ιοί εισέρχονται στον οργανισμό μέσω της απορρόφησής τους από τους βλεννογόνους (μάτια, μύτη, στόμα κ.τ.λ.). Κυρίως όμως επικάθονται στο στοματικό και φαρυγγικό βλεννογόνο με απαραίτητη προϋπόθεση τη μεταφορά τους σε αυτά τα σημεία είτε μέσω τον χεριών μας (αφού έχουμε ακουμπήσει σε μολυσμένες επιφάνειες) είτε μέσω σταγονιδίων που εκτοξεύονται (σίελος, φτέρνισμα, μικροσταγονίδια κ.τ.λ.) από νοσούντες συνανθρώπους μας. Για να μπορέσουν να αναπτυχθούν αυτοί οι ιοί σύμφωνα με τις επικρατούσες απόψεις χρειάζονται χαμηλότερες θερμοκρασίες από του σώματός μας που είναι 36,6 βαθμούς Κελσίου. Έτσι λοιπόν για να ενεργοποιηθεί κάποιος ιός στο σώμα μας έστω και αν έχει εισαχθεί στον οργανισμό μας θα πρέπει να μειωθεί η θερμοκρασία τοπικά στο φάρυγγα στους 30 βαθμούς κελσίου από 36,6 της φυσιολογικής μας θερμοκρασίας (π.χ. πίνουμε κρύο νερό, εισπνέουμε κρύο αέρα, κυκλοφορούμε χωρίς ζεστή ένδυση στο κρύο κ.τ.λ.). 

Ποιοι είναι οι λόγοι που καθιστούν τον κορωνοϊό (COVID-19) πιο επικίνδυνο από τους άλλους ιούς;

Δυο είναι κυρίως οι λόγοι: 

• Πρώτον έχει μεγαλύτερη μεταδοτικότητα που οφείλεται στην μεγάλη διάρκεια επιβίωσής του σε εξωτερικές επιφάνειες στο περιβάλλον 
• Δεύτερον  η μεγάλη τοξικότητα του κυρίως  σε ευπαθείς ομάδες με αποτέλεσμα την δημιουργία  πνευμονίας αλλά και του σύνδρομού οξείας αναπνευστικής δυσχέρειας (ARDS).

Έχει κάποιον ιδιαίτερο ρόλο ο κορωνοϊός (COVID-19) στο  καρδιαγγειακό σύστημα;

Παρόλο που οι κύριες εκδηλώσεις της νόσου είναι από το αναπνευστικό σύστημα, μερικοί ασθενείς εμφανίζουν σοβαρές επιπτώσεις και στο καρδιαγγειακό σύστημα.  Ο ιός μπορεί να προκαλέσει οξεία καρδιακή βλάβη χωρίς ο ασθενής να εμφανίζει προυπάρχουσα καρδιακή νόσο ενώ επιπλέον μπορεί στους νοσούντες καρδιοπαθείς να προκαλέσει επιδείνωση της καρδιακής λειτουργίας και να αποβεί θανατηφόρος. 

Ασθενείς με οξεία (de novo) καρδιακή βλάβη:

Στα πρώτα στατιστικά στοιχεία που δόθηκαν στην δημοσιότητα κατά την έναρξη της νόσου  φάνηκε ότι ένας σημαντικός αριθμός ατόμων με νόσο COVID-19 στη Wuhan στην Κίνα μετά την εκδήλωση του εμπυρέτου και της πνευμονίας εμφάνισε οξεία μυοκαρδιακή βλάβη, η οποία εκδηλώθηκε κυρίως ως οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Από αυτούς αρκετοί νοσηλεύτηκαν σε μονάδες εντατικής θεραπείας (ΜΕΘ), γεγονός που αναδεικνύει την σοβαρή φύση της μυοκαρδιακής βλάβης.

Κατά δεύτερο λόγο, ανάμεσα στα επιβεβαιωμένα κρούσματα με λοίμωξη από τον κορωνοϊό που κατέγραψε η Εθνική Επιτροπή Υγείας της Κίνας (ΕΕΥΚ), αρκετοί είχαν αρχικά συμπτώματα από το καρδιαγγειακό σύστημα όπως π.χ. αίσθημα παλμών, στηθάγχη ή δύσπνοια. Μέχρι στιγμής δεν έχει αναγνωρισθεί ο παθοφυσιολογικός μηχανισμός δημιουργίας της καρδιακής βλάβης από τον ιό αλλά υποθέτουμε ότι οφείλεται στη συστηματική φλεγμονώδη απάντηση του οργανισμού μας στην νόσο καθώς και σε διαταραχές του ανοσολογικού συστήματος που εμφανίζονται με την πρόοδο αυτής.

Ασθενείς με προϋπάρχουσα καρδιαγγειακή νόσο:

Η κατηγορία αυτών των ασθενών είναι σίγουρα  η πιο ευάλωτη. Μετά αναλύσεις από την πανδημία δείχνουν ότι η λοίμωξη είναι πιθανότερο να συμβεί σε ασθενείς με υποκείμενο καρδιαγγειακό νόσημα (58% εμφάνιζαν υπέρταση, 25% καρδιακή νόσο και 44% αρρυθμία)     και επιπλέον αυτοί οι ασθενείς εμφανίζουν σοβαρότερα συμπτώματα και υψηλότερη θνησιμότητα. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι λόγω του πυρετού και της γενικότερης κακουχίας αυξάνεται ο μεταβολισμός και η καρδιά λειτουργεί εντονότερα για να ανταποκριθεί στις μεγαλύτερες απαιτήσεις του οργανισμού.  Με την αντίδραση αυτή η καρδιά κουράζεται, οι πιέσεις στους πνεύμονες αυξάνουν και οι πιθανότητες να αναπτυχθεί πνευμονία και θάνατος πολλαπλασιάζονται. 

Τέλος, πρόβλημα στους ασθενείς με εγκατεστημένη καρδιαγγειακή νόσο εμφανίζεται και στην θεραπεία αφού πολλά αντιϊκά φάρμακα σχετίζονται με εμφάνιση καρδιακής ανεπάρκειας, αρρυθμιών και άλλων καρδιαγγειακών ανωμαλιών.

Επομένως, κατά τη διάρκεια της θεραπείας για τον COVID-19, ειδικά όταν χορηγούνται αντιϊκά φάρμακα, η πιθανότητα εμφάνισης καρδιοτοξικότητας θα πρέπει να παρακολουθείται στενά.

Ποιοι ασθενείς βρίσκονται στις ομάδες υψηλού κινδύνου;

• Ηλικιωμένοι 
• Ανοσοκατασταλμένοι
• Ασθενείς με καρδιααγγειακά νοσήματα
• Ασθενείς με χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια

Πιο συγκεκριμένα ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα που ανήκουν στην κατηγορία των ευπαθών ομάδων είναι:

1. Καρδιακή Ανεπάρκεια (Ισχαιμικής ή μη αιτιολογίας)

2. Στεφανιαία Νόσος (Πρόσφατο Οξύ Στεφανιαίο Σύνδρομο ή επέμβαση επαναγγείωσης (αγγειοπλαστική-stent ή αορτοστεφανιαία παράκαμψη τους τελευταίους 12 μήνες )

3. Πνευμονική Υπέρταση

4. Συγγενείς καρδιοπάθειες.

5. Προσθετικές καρδιακές βαλβίδες

6. Μυοκαρδιοπάθειες

7. Χρόνια αρρύθμιστη αρτηριακή υπέρταση/ χρόνιος αρρύθμιστος σακχαρώδης διαβήτης 

Ποια είναι τα μέτρα πρόληψης έναντι του κορωνοϊού;

• Τακτικό πλύσιμο των χεριών με αλκοολούχο διάλυμα ή νερό και σαπούνι (οποιοδήποτε σαπούνι μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την απολύμανση των χεριών). Το πλύσιμο των χεριών με αλκοολούχο διάλυμα ή με νερό και σαπούνι, εξουδετερώνει τον ιό εάν βρίσκεται στα χέρια μας.
• Αποφύγετε να αγγίζετε τη μύτη, το στόμα και τα μάτια σας. Τα χέρια αγγίζουν πολλές επιφάνειες που μπορεί να είναι μολυσμένες με τον ιό. Εάν αγγίξετε τα μάτια, το στόμα ή τη μύτη σας, μπορεί να μεταφέρετε τον ιό από την επιφάνεια στον εαυτό σας.
• Διατηρήστε αποστάσεις, τουλάχιστον 1 μέτρου, από εσάς και τους άλλους ανθρώπους, ιδιαίτερα από ανθρώπους που βήχουν, φτερνίζονται ή έχουν πυρετό. Εάν είστε πολύ κοντά, κινδυνεύετε να εισπνεύσετε τον ιό.
• Συχνή ενυδάτωση (λήψη τουλάχιστον 1,5 λίτρου νερού κατά τη διάρκεια της ημέρας) ώστε να μην υπάρχει ξηρός λαιμός.
• Αποφεύγουμε να μένουμε μέσα στο σπίτι με τα ίδια ρούχα με τα οποία κυκλοφορούμε σε εξωτερικούς χώρους.
• Τα ρούχα πλένονται και απολυμαίνονται στους συνήθης βαθμούς στο πλυντήριο – καλό είναι να στεγνώνουν στον ήλιο.
• Σακούλες και άλλα είδη που προέρχοντα από εξωτερικό χώρο καλό θα είναι να παραμένουν εκτός σπιτιού.
• Σύμφωνα με τα έως τώρα δεδομένα καλό θα είναι να μην χρησιμοποιούμε μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη φάρμακα για την αντιμετώπιση του πυρετού (πχ voltaren, mesulid, arcoxia, xefo, nurofen κτλ).
• Δεν αλλάζουμε τη φαρμακευτική θεραπεία που λαμβάνουμε για τη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Οι συστάσεις της Ευρωπαϊκής και της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας τονίζουν ότι δεν υπάρχει λόγος προς το παρόν για αλλαγή των ACE-I και ARB για τον έλεγχο της αρτηριακής υπέρτασης.
• Δεν επισκεπτόμαστε νοσοκομεία και ιατρεία αν δεν έχουμε συμπτώματα. Αναβάλουμε τον τακτικό έλεγχο για τους επόμενους μήνες. Η συνταγογράφηση μπορεί να λαμβάνεται από συγγενικά πρόσωπα.
• Φροντίζουμε να συμμορφωνόμαστε με τη φαρμακευτική θεραπεία για καρδιακή ανεπάρκεια, σακχαρώδη διαβήτη κλπ, ούτως ώστε να μειώσουμε τις επανεισαγωγές στο νοσοκομείο.
• Ακολουθούμε σωστή υγιεινοδιαιτητική αγωγή, με αποφυγή καπνίσματος.

Γίνεται το τεστ για την ανίχνευση του ιού προληπτικά;

Πλέον έχει σταματήσει η διενέργεια του τεστ σε ασυμπτωματικούς ή ολιγοσυμπτωματικούς ασθενείς.

Τι κάνουμε επί εμφάνισης συμπτωμάτων;

• Αν έχετε πυρετό, βήχα ή δυσκολία στην αναπνοή είναι σημαντικό να αναζητήσετε άμεσα ιατρική βοήθεια καλώντας αρχικά τον ιατρό σας και στην συνέχεια αν χρειαστεί τον ΕΟΔΥ στο 1135.
• Εάν έχετε ήπια συμπτώματα αναπνευστικής λοίμωξης και δεν έχετε ταξιδέψει, μείνετε σπίτι μέχρι την ανάρρωση σας, τηρώντας όλους τους κανόνες προσωπικής υγιεινής.

Συμπερασματικά:
Σε κάθε περίπτωση διατηρούμε τη ψυχραιμία μας και περιοριζόμαστε στο σπίτι.

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ηλίας Τσούγκος καρδιολόγος, Διευθυντής ΣΤ' Καρδιολογικής Κλινικής Νοσοκομείου ΥΓΕΙΑ.

Εκπαίδευση & Ακαδημαϊκοί Τίτλοι

• 2015-Σήμερα  Επίκουρος  Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.
• 2015 Τίτλος Εξειδίκευσης στην Καρδιακή Ανεπάρκεια Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική  Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών, ΠΓΝ  «Λαϊκό».
• 2014 Τίτλος Εξειδίκευσης Υπερήχων Καρωτίδων: Carotid Ultrasound Course Royal Society of   Medicine London, UK.
• 2009 Απόκτηση Ελληνικού Διπλώματος Εξειδίκευσης στις Νεότερες  Τεχνικές των Υπερήχων.
• 2003 Εκπαιδευτής στις Λοιμώξεις Καρδιάς.

Επαγγελματική Προϋπηρεσία 

• 2020 – σήμερα Διευθυντής, Στ’ Καρδιολογική Κλινική
• 2015 – Σήμερα  Επίκουρος Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου.
• 2015 – 2019 Διευθυντής Β’ Καρδιολογικής Κλινικής (Τμήμα καρδιακής ανεπάρκειας και προληπτικής καρδιολογίας) και Κέντρου Γυναικείων Καρδιαγγειακών Νοσημάτων Ερρίκος Ντυνάν Hospital Center.
• 2016 – Σήμερα Ιατρός καρδιολόγος της Εθνικής ομάδας κωπηλασίας.
• 2015 – 2016 Εξειδίκευση στην καρδιακή ανεπάρκεια στην  Γ’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών, ΠΓΝ  «Λαϊκό».
• 2008 – 2014 Ειδικός Καρδιολόγος, Πανεπιστημιακός Υπότροφος Β΄ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Παν/μίου Αθηνών, ΠΓΝ  «Αττικόν».
• 2004 -2008 Ειδικότητα καρδιολογίας.
• 2003 – 2004 Μέλος Υπερτασικού Ιατρείου Α΄ Προπαιδευτικής  Παθολογικής Κλινικής   Πανεπιστημίου Αθηνών, Γενικό Νοσοκομείο «Λαϊκό».
• 2002 – 2004 Επιστημονικός συνεργάτης Β’ Παθολογικής Κλινικής Μέλος Υπερτασικού   Ιατρείου, «Θριάσιο», Ελευσίνα.
• 2001-2001  Ιατρός Κέντρου Εκπαίδευσης Κ.Ε.Π.Α.Λ. (Πολεμικό Ναυτικό).

Διακρίσεις & Βραβεία 

• Υποτροφία εξωτερικού από την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (2012) για μετεκπαίδευση στις νεότερες απεικονιστικές τεχνικές στην καρδιολογία.
• Υποτροφία εσωτερικού στο Ερευνητικό Πρόγραμμα  «Η μελέτη του γονιδίου της φωσφολαμβάνης σε ασθενείς με  διατατική μυοκαρδιοπάθεια». Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (2010-2011)  Επ. Υπεύθυνος:  Δ. Θ. Κρεμαστινός – Ι. Λεκάκης.

Πηγή: https://www.hygeia.gr