Πριν από κάποιες δεκαετίες, η ύπαιθρος γύρω από το χωριό μου ήταν γεμάτη κόσμο ο οποίος ασχολούνταν με ένα σωρό πράγματα και ήχους που είχαν να κάνουν με τις αγροτικές, κτηνοτροφικές και δασικές ενασχολήσεις. Αυτή εξάλλου στήριζε την οικονομία του, μια λιτή, προσαρμοσμένη στις δυνατότητες που είχε ο καθένας, στον κλήρο που διέθετε και φυσικά τις ιδιοτροπίες του καιρού που πήγαινε με τα μέτρα που επιθυμούσαν.

Αποτέλεσμα της παρουσίας ανθρώπων σε κάθε γωνιά της υπαίθρου ήταν η άγρια πανίδα ή μάλλον τα μη εξημερωμένα ζώα να μην πλησιάζουν τις καλλιέργειες και να μην πειράζουν τα σπαρτά. Τα σκυλιά που ήταν κοντά στα κοπάδια και τα μαντριά, κρατούσαν μακριά τα ελάχιστα ομολογουμένως αγριογούρουνα και ζαρκάδια, τους ασβούς και τις αλεπούδες που ρήμαζαν τα κοτέτσια ενώ για τα πουλιά, τα σκιάχτρα έπαιζαν κάποιο ρόλο φύλακα.

Με την αποψίλωση της υπαίθρου μετά την δεκαετία του ’60 ο χώρος που αναφερόμαστε άρχισε να ρημάζει και το δάσος, άρχισε να κερδίζει σιγά-σιγά στην αρχή και δυναμικά κατόπιν το έδαφος που είχαν αφαιρέσει από την επικράτειά του οι άνθρωποι για να κάνουν χωράφια και να στήσουν τα σπιτικά τους. Καθώς δεν βοσκιέται ο πλέον ο τόπος, οι σπόροι από τα δέντρα πέφτουν κάτω στο έδαφος και κάθε άνοιξη, πλημμυρίζει από νέα δέντρα που βγαίνουν πυκνά και στον ανταγωνισμό τους να φτάσουν αμέσως ψηλά δημιουργούν ένα στρώμα από λιγνά νεαρά δέντρα που σκεπάζει τον τόπο και συνεχώς επεκτείνεται. Αποτέλεσμα είναι σιγά-σιγά να μειώνονται τα χωράφια και δεν είναι μακριά η ημέρα που όλος ο τόπος θα είναι ένα συνεχές, απεριποίητο δάσος που με μαθηματική ακρίβεια θα πάρει κάποια στιγμή φωτιά από την ύλη που μαζεύει κάθε χρόνο στο υπόστρωμά του. 

Ένα άλλο στοιχείο που περιορίζει τα χωράφια είναι οι φτέρες, ένα φυτό που παλιότερα λόγω των καλλιεργειών ήταν περιορισμένες μόνο σε ορισμένα σημεία αλλά τα τελευταία χρόνια λόγω της εγκατάλειψης έχουν πλημμυρίσει τον τόπο. Είναι δε άτιμο φυτό, δεν φεύγει μετά εύκολα γιατί οι ρίζες του είναι τόσο βαθιές που δεν σπάνε με το όργωμα και όσες είναι κοντά στην επιφάνεια και θρυμματίζονται, τα κομμάτια τους βλαστάνουν αμέσως. Δίνουν μάλιστα δυνατότερα και ψηλότερα φυτά. Κάτω από τα φύλλα τους  δε αφήνουν να φυτρώσουν ελάχιστα βοσκήσιμα φυτά και αυτά μεγαλώνουν δύσκολα γιατί τους λείπει το φως ενώ από το βάρος που αφήνει η νεκρή ύλη της φτέρης είναι ασήκωτη και λιώνει δύσκολα και κάθε χρόνο, οι στιβάδες της συνεχώς ψηλώνουν και δημιουργούν ένα παχύ στρώμα που βουλιάζει το πόδι του επισκέπτη στο χωράφι ως το γόνατο.

Οι φτέρες έχουν πλησιάσει περισσότερο από τα δέντρα το χωριό και έχουν αρχίσει να μπαίνουν στις αυλές φέροντας την εντύπωση του δάσους που απειλεί τα σπίτια και φυσικά, ο όγκος και το μέγεθός τους φοβίζει γιατί κανένας δεν ξέρει τι μπορεί να περπατάει ανάμεσά τους. Ερπετά και έντομα σίγουρα κινούνται στη σκιά τους, όπως και ασβοί και αλεπούδες και βεβαίως αγριογούρουνα που έχει πλημυρίσει ο τόπος. Τελευταία ακούγεται πως κινούνται και λύκοι, πράγμα που συμβαίνει σε πολλές ορεινές περιοχές και το γεγονός επιβεβαιώνει η πυκνή πλέον παρουσία των ζαρκαδιών τα οποία ακολουθούν οι αδίστακτοι θηρευτές τους καθώς αποτελούν την κύρια τροφή τους μιας και δεν υπάρχουν κοπάδια.

Περνάω πολλές ώρες στο χωράφι που γειτονεύει με το αδιάβατο πια δάσος και παλεύω να το ημερώσω και να διώξω τις φτέρες ώστε να μεγαλώσουν ανενόχλητα τα δέντρα που φυτεύω και συχνά τούτες τις ημέρες βλέπω ξαφνικά κίνηση στη θάλασσα από τις φτέρες. Κάποιο πλάσμα περνάει από τον φτερότοπο που σφίγγει τον τόπο ή ψάχνει τροφή μέσα σε αυτόν.  Είναι τα ζαρκάδια που κρύβονται μέσα στις φτέρες και βοσκάνε, σε απόσταση ασφαλείας βέβαια από το μαντρί γιατί θέλω να πιστεύω πως θεωρούν συμμάχους τα τσοπανόσκυλα που δεν δείχνουν ενδιαφέρον για το κυνήγι τους και τα οποία φαίνεται πως έχουν συνηθίσει την παρουσία μου εκεί. Πανέξυπνα και σε διαρκή ετοιμότητα, μόλις αντιληφθούν ότι τα πήρα είδηση, φεύγουν σαν αστραπή και εξαφανίζονται στο δάσος.

Ποτέ δεν πρόλαβα να τα φωτογραφίσω ούτε και διαθέτω την υπομονή να περιμένω κάπου κρυμμένος να τα «πιάσω» με το φακό μου. Μου αρέσει που έρχονται στο χωράφι κι αν δε τα βλέπω καταλαβαίνω πως ήρθαν από το μονοπάτι που έφτιαξαν μέσα στις φτέρες και με τον τρόπο τους με υποχρεώνουν να τις αφήσω αρκετό καιρό πριν τις κόψω να έχουν να κρύβονται και να βοσκάνε μέχρι να ξεραθούν τα χορτάρια, στη μέση του καλοκαιριού...

Στη φωτογραφία: Οι φτέρες που πλημμύρισαν τα χωράφια είναι το καλύτερο σημείο να περάσουν τα ζαρκάδια με ασφάλεια, να κρυφτούν και να βοσκήσουν.

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω