Η επέτειος της Επανάστασης του 1821 μονοπώλησε τις τελευταίες ημέρες το ενδιαφέρον όλων μας και δεν θα την ξεχάσουμε όλη τη χρονιά, κυρίως θα συνεχίσουμε να καλλιεργούμε τις γνώσεις μας γύρω από το μεγαλύτερο γεγονός της νεώτερης ιστορίας μας.  Με την σκέψη της περάσαμε ήδη σε άλλα πράγματα της καθημερινότητας που πιέζεται διαρκώς από την επιδημία και φυσικά με τα χίλια μύρια ζητήματα της επιβίωσης.

Για όσους ζούμε στην ύπαιθρο, από χθες ο ζεστός και στεγνός καιρός μας έδειξε πως μπαίνουμε για τα καλά στην νέα καλλιεργητική περίοδο και ήδη βγήκαν τα εργαλεία από τις αποθήκες και οι σπόροι. Η πρώτη δουλειά, και βασική που έπρεπε να έχει ήδη γίνει αλλά εδώ δεν ήταν σύμμαχός μας ο χειμώνας, είναι το καθάρισμα των χωραφιών ειδικά εκεί όπου θα οργωθούν γιατί σάπια φύλλα και ξερά κλαδιά δεν θα βοηθήσουν τα σπαρτά. Παλιότερα που σε κάθε σπίτι υπήρχαν και αρκετά ζωντανά, τα πράγματα ήταν πιο εύκολα καθώς έτρωγαν τα χορτάρια και γενικά με το πέρασμά τους μέσα στο χωράφι άλεθαν τα φύλλα και τα κλαδιά. Τώρα που έχουν μείνει ελάχιστα για να έχουμε ένα καθαρό χωράφι πρέπει να αγωνιστούμε διπλά και μάλιστα κάθε χρόνο.

Έτσι από χθες έχω ξεκινήσει και καθαρίζω συστηματικά το μεγάλο χωράφι από τα φύλλα και τα καβούκια της καστανιάς γιατί αυτά τα δέντρα περνούν τις δικές  τους επιδημίες (μελάνωμα, έλκος, σφήκα) και τα νεκρά κομμάτια τους μπορεί να μεταφέρουν την ασθένεια στο έδαφος και να κολλήσουν και τα άλλα με το νερό και τα έντομα. Γι’ αυτό εκτός του ότι κόβω ότι ξερό και άρρωστο έχουν πάνω τους, χτενίζω όλο το χωράφι με την τσουγκράνα για να μειωθεί ο κίνδυνος της μετάδοσης της ασθένειας. Δεν είναι εύκολη δουλειά, την έκανα και πέρσι και είδα μεγάλη διαφορά στην υγεία των δέντρων, το κάνω κι εφέτος και αν χρειαστεί θα το επαναλάβω και του χρόνου. Στόχος μου είναι να μειώσω όσο το δυνατόν τις πιθανότητες της διατήρησης των ασθενειών και της μετάδοσής της.

Στην προσπάθεια αυτή, σήκωσα ένα σωλήνα νερού που είχε μείνει σε τέτοια θέση που ένα μέρος του ήταν γεμάτο από το νερό της βροχής και έκπληκτος βλέπω να πέφτουν από μέσα του δυο πανέμορφα, σχεδόν διάφανα πλάσματα που νομίζω ότι ήταν νεαρές σαλαμάνδρες. Βλέπω συχνά αυτά τα υπέροχα ερπετά που είναι κρυμμένα μέσα στα βάτα και στις κούφια ξύλα αλλά τόσο μικρές δεν είχα ξαναδεί. Δεν ήξερα τι μπορούσα να κάνω γι’ αυτές, τις άφησα να βρουν το δρόμο τους και να μην έχουν κανένα κακό συναπάντημα μέχρι να φωλιάσουν κάπου σε μέρος που έχει υγρασία γιατί την αγαπούν πολύ και σε τέτοιο περιβάλλον ζουν σχεδόν αόρατες απ’ όλους στο δάσος και στο χωράφι. Αν τις έπιανα σίγουρα θα τους έκαναν κακό και γι’ αυτό αρκέστηκα σε φωτογραφία να τις θυμάμαι.

Δεν ήταν όμως σαλαμάντρες, όπως πληροφορήθηκα από την εξαιρετική σελίδα www.herpetofaouna.gr που τόσο καλά φροντίζει και πληροφορεί για τον κόσμο των ερπετών ο βιολόγος Ηλίας Στραχίνης ήταν αρσενικοί αλπικοί τρίτωνες. Είχα ακούσει γι’ αυτούς, έχω δει μάλιστα στα νερά των βουνών αλλά δεν πίστευα πως ζουν και στην περιοχή μας και το γεγονός μου άρεσε πολύ που υπάρχουν και αυτά τα πλάσματα που αν και δεν φαίνονται, ομορφαίνουν με τον τρόπο τους τον κόσμο μας.  

Οι δυο όμορφοι μικροί αλπικοί τρίτωνες ήταν από τα πρώτα ερπετά που είδα φέτος στο χωράφι και το θεώρησα καλό οιωνό γιατί η παρουσία τους δηλώνει πως είναι ακόμη ζωντανό. Όταν λέω ακόμη ζωντανό εννοώ ότι διατηρεί ένα μέρος τουλάχιστον από τον μικρόκοσμο των πλασμάτων που γεννιούνται, ζουν και πεθαίνουν μέσα στα χωράφια όταν φυσικά αυτά δεν είναι γεμάτα φυτοφάρμακα και εν μέρει και χημικά λιπάσματα. Αυτά τα στοιχεία, άγνωστα μέχρι πριν από λίγα χρόνια στο περιβάλλον έχουν αφανίσει την χλωρίδα και την πανίδα των περιοχών όπου χρησιμοποιούνται Αφ’ ενός γιατί μειώνουν υποτίθεται το πρόβλημα που έχουν τα φυτά αλλά παράλληλα με την καταπολέμηση των επιβλαβών στοιχείων επηρεάζονται και τα χρήσιμα έντομα, οι μικροοργανισμοί, οι μύκητες, όλος ο κύκλος τελικά της ζωής σε ένα χωράφι, σπάει η αλυσίδα που τα δένει και οι συνέπειες είναι απρόοπτες.

Κάπως έτσι θα προήλθαν και οι ασθένειες της καστανιάς -ο καταστρεπτικός μύκητας εμφανίστηκε από κάποια αιτία- όπως και η σφήκα που τις δηλητηριάζει. Σίγουρα στο παρελθόν, οι καστανιές και οποιοδήποτε άλλο φυτό ή ζώο, αρρώστησε από κάτι αλλά το ξεπέρασε καθώς η φύση δημιούργησε έναν αντίπαλο της αρρώστιας κι έτσι σήμερα έχουμε καστανιές. Αν η φύση δεν έδειχνε κανένα ενδιαφέρον για τα πλάσματά της, θα είχαν όλα εξαφανιστεί και η Γη θα ήταν ένας νεκρός πλανήτης. Στην εξέλιξη αυτή των πραγμάτων, ο άνθρωπος δεν μετράει παρά χιλιοστά του δευτερολέπτου χρόνο πάνω στη Γη,  διάρκεια όμως που όπως δείχνουν τα πράγματα είναι ικανή να ανατρέψει τον κύκλο της φύσης.   

Οι μικροί, διάφανοι και σαστισμένοι αλπικοί τρίτωνες μου έδειξαν ακριβώς αυτό, το χωράφι είναι ζωντανό και άμα το προσέξω και δεν κάνω υπερβολές και φυσικά δεν έχω παράλογες απαιτήσεις, θα αποδώσει και σε μένα και σε όλα τα πλάσματα που το κατοικούν το ανάλογο μερίδιό. Καλή καλλιεργητική χρονιά να έχουμε όλοι και πάντα να θυμόμαστε όπως δεν είμαστε μόνοι στον κόσμο, έτσι και το χωράφι το μοιραζόμαστε και με άλλους που είτε μας αρέσουν, είτε όχι πρέπει να σεβόμαστε ο ένας τον άλλο γιατί θα το χάσουμε...

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω