Πέρσι τέτοιον καιρό τα νταούλια που έπαιζαν στη γειτονιά, διάβηκαν και στη δική μας και θέλαμε δε θέλαμε, μπήκαμε κι εμείς στο χορό. Της πανδημίας εννοώ τα νταούλια και τις πίπιζες και άρχισαν όλα αυτά που μας ταλανίζουν ως τα σήμερα και κανένας δεν ξέρει πότε τελειώνουν και πότε θα μπορέσουμε να κινηθούμε και να ζήσουμε όπως ξέραμε...

Η εκδήλωση της πανδημίας τότε με βρήκε στο χωριό όπου και παραμένω, για λόγους ασφάλειας και γιατί, ομολογώ, ήταν κάτι που πάντα επιδίωκα και βρήκα την ευκαιρία και να που μετράω ήδη ένα χρόνο αγροτικής ζωής, με ολίγη φυσικά δημοσιογραφία καθώς και λίγες αποδράσεις σε άλλους τόπους για να βλέπω αγαπημένα πρόσωπα. Η περισσότερη ζωή μου όμως είναι αφιερωμένη στο χωράφι· έκλεισα έναν ετήσιο κύκλο καλλιεργειών και ετοιμάζομαι να αρχίσω έναν καινούργιο με περισσότερη πείρα και βεβαίως ανησυχίες.

Λέω ανησυχίες γιατί ενώ έζησα στα πρώτα μου χρόνια αυτούς τους κύκλους καλλιεργειών με τα χρόνια που απουσίασα από το χωριό, κάποια πράγματα ξεχάστηκαν, άλλα παραμερίστηκαν και πολλά πια γίνονται με άλλο τρόπο, βιομηχανικά θα λέγαμε και με πατέντες που πριν από 50 χρόνια ήταν άγνωστες ή εφαρμόζονταν παραδοσιακά. Με λίγα λόγια, απ’ ότι ήξερα όλα τα βρήκα αλλαγμένα και επειδή αυτές οι αλλαγές, όπως άκουγα και όπως διαπίστωσα, από την μια μεριά εξυπηρετούσαν ασφαλώς την βελτίωση των καλλιεργειών αλλά από την άλλη, μείωναν την ποιότητα των προϊόντων επιχείρησα να λειτουργήσω με τον παραδοσιακό τρόπο και τα απαραίτητα μόνο εξελιγμένα μέσα.

Ένα από τα ζητήματα που αντιμετώπισα είναι η ποιότητα και η διάρκεια ζωής που έχουν τα οπωροφόρα δέντρα. Το χωριό μου, Μεγάλη Κάψη Φθιώτιδας, στις ανατολικές πλαγιές του Τυμφρηστού (Βελούχι) ήταν ένας κατ’ εξοχήν τόπος παραγωγής φρούτων (μήλα, κεράσια, καρύδια, κάστανα) και τα δέντρα που πρωτογνώρισα ήταν εξοικειωμένα με τη φύση και ανθεκτικά σε κάθε προσβολή. Όλα ήταν δημιουργήματα ανθρώπων από τα πολύ παλιά χρόνια, ανθρώπων που έβλεπαν μπροστά και πάσχιζαν να τα υποστηρίξουν και να τα εξημερώσουν με την εμπειρία που διέθεταν. Γι’ αυτό και τα περισσότερα ήταν μεγάλα, ψηλά και μετρούσαν δεκαετίες και ορισμένα αιώνες ζωής. Δέντρα μνημεία που όλοι τα σέβονταν, τα αγαπούσαν, τα πρόσεχαν και τα τιμούσαν γιατί ζούσαν απ’ αυτά τότε.

Με τα χρόνια όμως, και μετά την αποσάθρωση της ελληνικής επαρχίας τα μεταπολεμικά χρόνια, η γενική παρακμή έπληξε και αυτά τα δέντρα και σιγά - σιγά άρχισαν να σβήνουν. Ελάχιστοι ήταν εκείνοι που επιχείρησαν να τα ανανεώσουν και οι περισσότεροι απ’ αυτούς δεν μπήκαν στον κόπο να φυτέψουν κάποια από τις ήδη υπάρχουσες ποικιλίες στην περιοχή ή να περιμένουν να φυτρώσουν, να μεγαλώσουν, να τα μπολιάσουν και να τα περιποιηθούν μέχρι να καρποφορήσουν και άρχισαν να προμηθεύονται δενδρύλλια από τα φυτώρια. Δεν είχαν κάτι κακό αυτά· ήταν ιδιαίτερα παραγωγικά αλλά η διαφορά με τα ντόπια ήταν ότι αυτά ήθελαν λιπάσματα και φυτοφάρμακα, κάτι που ήταν εντελώς άγνωστο στα παλιά δέντρα και καθώς γέμισε η αγορά από φρούτα που έβγαιναν σε άλλους, τα παράτησαν και ξεράθηκαν.

Έτσι τα μόνα δέντρα -μηλιές για να περιορίσουμε το θέμα- στο χωριό σήμερα είναι κάτι ζωντανά ερείπια των παλαιών δέντρων που επιμένουν όμως να καρπίζουν καθώς και πολλά άλλες σε άγρια κατάσταση που φυτρώνουν όπου βρουν τις κατάλληλες συνθήκες και φυσικά καρπίζουν κι αυτές. Οι καρποί τους δεν μπορούν να χαρακτηρισθούν άγριοι, είναι μικροί και σε διάφορα μεγέθη, με σεμνά φυσικά χρώματα, γεμάτοι χυμούς και αντέχουν άμα τύχουν μιας καλής αποθήκευσης χωρίς να μπουν σε ψυγείο για πολλούς μήνες.  

Απ’ αυτά τα μήλα, ξυνόμηλα με εξαιρετική γεύση και άρωμα, που μάζεψα το φθινόπωρο πήρα σήμερα και έφτιαξα ένα φυτώριο με την ελπίδα πως θα έχουμε την άνοιξη πολλά μικρά δεντράκια από τα οποία κάποια θα μεγαλώσουν και θα γίνουν ωραίες ξυνομηλιές και κάποια άλλα θα εμβολιασθούν με κάτι σωζόμενες ντόπιες ποικιλίες για να διατηρήσουμε κι αυτές και να μην χαθούνε. Επειδή δεν ήμουν βέβαιος πως θα ήταν ο καλύτερος τρόπος να μπουν οι σπόροι στο έδαφος, τους έβαλα με δυο τρόπους. Ο ένας ήταν αφού τους έβγαλα από το ζουμερό, μυρωδάτο και αρυτίδωτο μήλο και ο άλλος μαζί με ένα κομμάτι σάρκας υποθέτοντας πως έτσι είναι καλύτερα. Έσκαψα καλά ένα τμήμα του κήπου με εξαιρετικό χώμα και τους σκέπασα απαλά δίνοντας τους την ευχή, να βλαστήσουν όλοι και να φτιάξουμε του χρόνο ένα δάσος ξυνομηλιές και να γεμίσουμε τον κόσμο με κανονικά ξυνόμηλα και όχι σαν αυτά που πρέπει να βγάλεις το κερί από πάνω τους που βάζουν για να τα κρατήσουν τσιτωμένα, πριν τα ξεφλουδίσεις και σαπίζουν μέσα σε μια μέρα...

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω