Κάθε φθινόπωρο κυρίως, αλλά και άλλες εποχές, οι περισσότεροι άνθρωποι περνάνε δύσκολα! Μετά την ξεκούραση των διακοπών και του καλοκαιριού, αλλά και σε άλλες εποχές, όπως η πανδημία, καλούμαστε να προσαρμοστούμε στην επιστροφή στους έντονους ρυθμούς της δουλειάς και την αλλαγή του καιρού με τις πρώτες βροχές και τη διάρκεια της ημέρας που μικραίνει. Είναι μια σύντομη περίοδος ήπιας κατάθλιψης για αρκετούς.

Μερικές εταιρείες και οργανισμοί βιώνουν αυτή την κατάσταση δυσθυμίας μονίμως! Γκρίνιες, εντάσεις, φόρτος εργασίας που ποτέ δεν βγαίνει, μικροπολιτικές μεταξύ στελεχών όλων των ιεραρχικών επιπέδων δημιουργούν ένα κλίμα μιζέριας. Οι άνθρωποι, κυρίως οι θέσεις που βρίσκονται χαμηλότερα στην ιεραρχία, δέχονται τα απόνερα των επιλογών των ανωτέρων ή τις συνέπειες της αδιαφορίας και της απουσίας τους από την πραγματικότητα που βιώνουν τα τμήματά τους. Έτσι, άνθρωποι που παλαιότερα εργάζονταν με ζήλο και ενστερνίζονταν πλήρως τους στόχους και το όραμα της εταιρείας στην οποία εργάζονται, καταλήγουν να λειτουργούν με βάση το σκεπτικό «να κάνω τη δουλειά μου και να φύγω από εδώ μέσα».

Οι αιτίες

Οι αιτίες για αυτές τις περιπτώσεις βρίσκονται σε παθογένειες στο περιβάλλον του οργανισμού, που συνήθως πηγάζουν από μια δομή που είναι δυσλειτουργική ή τη νοοτροπία της ανώτερης ιεραρχίας πως τα μεσαία και κατώτερα στελέχη μπορούν να ανταποκριθούν σε οποιοδήποτε φορτίο εργασίας τους ανατεθεί, μια νοοτροπία που θυμίζει ταξιδιώτη που προσπαθεί να χωρέσει σε μια βαλίτσα περισσότερα πράγματα από όσα αυτή αντέχει να χωρέσει. Την πιέζει, κάθεται πάνω της σε μια προσπάθεια να σφηνώσει τα πάντα εκεί. Ενίοτε η βαλίτσα σπάει. Οι άνθρωποι επίσης Άλλη συχνή αιτία είναι η έλλειψη ουσιαστικής εκπαίδευσης - με έμφαση στο «ουσιαστικής». Δεν είναι πολύ πιθανό οι πωλητές μου να βγουν έξω και να φέρουν τα νούμερα που τους ζητάω αν απλώς τους βάλω στόχους και τους τάξω ένα μπόνους ή ένα ταξίδι. Αυτά θα παρακινήσουν τον πωλητή, αλλά δυστυχώς δεν του εξηγούν πώς θα κάνει τη δουλειά. Οι εργαζόμενοι νιώθουν καλύτερα, αποδίδουν περισσότερο και επικοινωνούν με καλύτερη διάθεση και πιο αποτελεσματικά με τον εσωτερικό και εξωτερικό τους πελάτη όταν έχουν αυτοπεποίθηση για το τι αλλά και το πώς θα κάνουν αυτό που προβλέπει η θέση τους.

Σε αυτές τις περιπτώσεις στις οποίες η εταιρεία αντιλαμβάνεται πως οι άνθρωποί της είναι πιεσμένοι ή παρατηρεί εντάσεις, προβλήματα στην επικοινωνία με τους εσωτερικούς και εξωτερικούς πελάτες, αύξηση των αδειών λόγω ασθενείας, αποχωρήσεις ή αύξηση των απουσιών από την εργασία, τότε επιλέγει να εκπαιδεύσει τους ανθρώπους της ή να προσφέρει παροχές.

Διοργανώνονται workshops για την αντιμετώπιση και διαχείριση του στρες, την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, την αντιμετώπιση και διαχείριση θυμού, δεξιότητες επικοινωνίας και όλο το φάσμα των softskills, όπως και αν επιλέγουμε να τα βαφτίζουμε κάθε νέα σεζόν για να τα κάνουμε πιο πιασάρικα και να είμαστε στη μόδα. Είναι σαν να λέει η εταιρεία στους ανθρώπους της πως «επειδή η δομή, η οργάνωση και οι παθογένειες δεν πρόκειται να αλλάξουν, οφείλετε να αλλάξετε εσείς οι εργαζόμενοι ώστε να τα αντέχετε».

Σε ακόμα πιο απολαυστικούς ρυθμούς, οι εταιρείες επιλέγουν να διοργανώσουν βραδινές εξόδους και team building events ή να προσφέρουν παροχές διαφόρων ειδών στους εργαζομένους τους.

Η αποτελεσματική αντιμετώπιση προϋποθέτει τη σωστή διάγνωση

Οι παρεμβάσεις και οι δράσεις αυτές είναι πραγματικά χρήσιμες και μπορούν να είναι πολύ αποτελεσματικές... υπό προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις έχουν να κάνουν με το πόσο σοβαρά ή πόσο χρόνια είναι τα προβλήματα που υποβόσκουν στην επιχείρηση και ποιες είναι οι αιτίες τους (ευκαιρίες για ανάπτυξη των ανθρώπων μας ή ανάγκη για επίλυση δυσλειτουργιών του οργανισμού μας). Βλέπετε, μία ασπιρίνη μπορεί να είναι πολύ αποτελεσματική σε έναν πονοκέφαλο, αν όμως ο πονοκέφαλος είναι αποτέλεσμα μιας διαταραχής του σακχάρου στον οργανισμό, τότε η ασπιρίνη θα εστιάσει στο σύμπτωμα ενώ η αιτία που θα το δημιουργεί θα συνεχίσει να υπάρχει και να υποδαυλίζει το πρόβλημα. Κάποια στιγμή οι πολλές ασπιρίνες θα μας χαλάσουν το στομάχι!

Έτσι, λοιπόν, συχνά παρατηρούμε επιχειρήσεις στις οποίες τα στελέχη πιέζονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε έντονο βαθμό, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι εντάσεις, να λειτουργούν αγχωμένα ή θυμωμένα γιατί απορρίπτουν την κατάσταση στην οποία εργάζονται και τελικά να δημιουργούνται προβλήματα στις συνεργασίες, στα αποτελέσματα και να αυξάνονται οι απουσίες λόγω ασθενείας και οι αποχωρήσεις.

Κατευθύνσεις προς μια πιο λειτουργική αντιμετώπιση

Όταν στη λειτουργία και την οργάνωση ενός οργανισμού υπάρχουν τέτοιου τύπου παθογένειες, τότε η παρέμβαση χρειάζεται να είναι πρωτίστως στις παθογένειες και δευτερευόντως ή παράλληλα στη στήριξη και την ανάπτυξη των ανθρώπων του οργανισμού. Η αντίστροφη πορεία θα είναι σαν να αυξάνουμε συνεχώς την πίεση σε ένα λάστιχο ποτίσματος του οποίου το στόμιο είναι σχεδόν βουλωμένο, ή -ακόμα χειρότερα- σαν την περίπτωση στην οποία η σύζυγος έχει παράπονα από το σύντροφό της γιατί δεν βγαίνουν ποτέ το βράδυ και εκείνος για να ηρεμήσει η κατάσταση να της φέρνει κάθε μέρα λουλούδια!

Όσο και αν αυτό κάποιες φορές φαντάζει μη ρεαλιστικό, είναι απαραίτητο και σημαντικό να κρατάμε τους ανθρώπους μας ικανοποιημένους και οι πιέσεις να φιλτράρονται από πάνω προς τα κάτω, ενώ παράλληλα χρειάζεται ο εκάστοτε manager να έχει εικόνα για τον επιμερισμό και το φόρτο εργασίας που έχουν τα μέλη της ομάδας του. Αυτό επιτρέπει τη ρεαλιστική ανάθεση εργασιών και την αναγνώριση της προσφοράς του κάθε ατόμου της ομάδας, κάτι που είναι πολύ σημαντικό. Ένας εργαζόμενος μπορεί να παραμείνει σε μια θέση στην οποία δεν αμείβεται όσο θεωρεί πως δικαιούται, όμως θα  αναζητήσει να αποχωρήσει στην πρώτη ευκαιρία από μια εταιρεία στην οποία δέχεται ένα μη ρεαλιστικό φόρτο εργασίας χωρίς να υπάρχει η ηθική αναγνώριση της προσφοράς του. Συχνά συμβαίνει το αντίθετο, δηλαδή από τα άνωθεν έρχονται κατευθυντήριες γραμμές και στόχοι χωρίς να έχει εξεταστεί το πόσο ρεαλιστική είναι η επίτευξή τους. Και δεν μιλάμε μόνο για στόχους πωλήσεων. Τις περισσότερες φορές η πίεση είναι ακόμα μεγαλύτερη σε διοικητικές θέσεις, όπου οι άνθρωποι βομβαρδίζονται από «μπαλάκια» που έρχονται από διάφορες κατευθύνσεις και υπερβαίνουν το χρόνο και τις ανθρώπινες δυνατότητές τους. Αυτό είναι λογικό να συμβεί κά- ποιες φορές, όμως ως μια μόνιμη κατάσταση είναι δυσλειτουρ-γικό και τελικά οδηγεί σε λάθη, οικονομικό κόστος για να αντιμετωπιστούν τα λάθη αυτά, καθυστερήσεις σε σημαντικά projects, εντάσεις, burn-out, απουσίες και αποχωρήσεις. Συχνά το κόστος που συνεπάγονται όλα αυτά υπερβαίνει αυτό της ουσιαστικής αντιμετώπισης των παθογενειών που μπορεί να υπάρχουν σε έναν οργανισμό.

Σε ένα στενάχωρο για τον γράφοντα συμπέρασμα, όσο και αν για τους ψυχολόγους και τους coaches η ζωή θα ήταν υπέροχη αν οι εταιρείες έκαναν ατέρμονα εκπαιδεύσεις και προγράμματα προσωπικής ανάπτυξης, ώστε οι εργαζόμενοί τους να αναπτύξουν ανθεκτικότητα (resilience) και softskills, η αλήθεια είναι πως σε κάποιες περιπτώσεις είναι απαραίτητο να βελτιώσουμε το περιβάλλον παράλληλα με το άτομο. Είναι όντως δύσκολο, όμως συχνά σε αυτή τη ζωή, για να αλλάξουν τα πράγματα στην επιχείρηση ή το τμήμα που διοικούμε, χρειάζεται πρώτα να αλλάξουμε εμείς!

Διαβάστε παρακάτω το ενδιαφέρον άρθρο του Βαγγέλη Βερτόπουλου που δημοσιεύθηκε στο Ασφαλιστικό ΝΑΙ, τεύχος 180, Σεπτέμβριος - Οκτώβριος 2019 (πατήστε πάνω στην εικόνα για μεγέθυνση):