Αν γυρίζαμε ξαφνικά μια γενιά πίσω και λέγαμε πως την Κυριακή πριν από τα Χριστούγενα για παράδειγμα, θα μαζευόμασταν στην πλατεία του χωριού μας να στολίσουμε ένα έλατο, η ειρωνεία τουλάχιστον θα ήταν η απάντηση από σύμπασα την κοινότητα των τρανώτερων που σίγουρα θα έβλεπαν την κίνηση σαν ένα άσκοπο και δαπανηρό νεωτερισμό… 

Γιατί ως νεωτερισμός εμφανίστηκε το στολισμένο δέντρο στα ορεινά χωριά περί τα τέλη της δεκαετίας του ’60 και μόνο σε ορισμένα κάπως ευκατάστατα σπίτια στολίστηκαν τα πρώτα ελατάκια και το γεγονός αποτέλεσε την είδηση όχι μόνο για τις ημέρες των εορτών αλλά και γι’ αυτές που ακολούθησαν. Τα σχόλια ποίκιλλαν: άλλα αναφέρονταν στην «ξιπασιά» του νοικοκύρη, άλλα στα πεταμένα χρήματα του στολισμού, στη «βλασφήμια» προς τα θεία που έγινε μέσα στις άγιες μέρες, στο κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος - ότι ήθελε εν ολίγοις έλεγε ο καθένας και βεβαίως κανένας δεν μίλησε τότε για οικολογία και περιβάλλον!

Με ένα ποτήρι ζεστό κρασί αντάλλαξαν ευχές οι Αμαραντιώτες και ευχήθηκαν να είναι καλά και του χρόνου να στολίσουν πάλι δέντρο.

Φυσικά το πρώτο χριστουγεννιάτικο δέντρο τότε δεν έπεσε ξαφνικά από τον ουρανό στο δωμάτιο ενός ταπεινού σπιτιού σε κάποιο χωριό ούτε τα πρώτα στολίδια φύτρωσαν σαν από θαύμα στα κλαδιά μιας πράσινης κλάρας. Είχε προηγηθεί ο ελληνικός κινηματογράφος με τα περιπλανώμενα συνεργεία σε κάθε χωριό που είχε φθάσει τότε το ηλεκτρικό – ακόμα και η Τομέας Διαφώτισης του Στρατού πήγαινε στα χωριά και έπαιζε ταινίες εθνικού περιεχομένου στους νεοφώτιστους περί το είδος χωριάτες. Στην οθόνη έβλεπαν οι περισσότεροι και κυρίως τα παιδιά το «δέντρο» και το εκτιμούσαν σαν ένα σκαλί ανόδου προς ένα ανώτερο πολιτισμό και προς τούτο συνηγορούσαν βέβαια και οι ταξιδεμένοι που το είχαν δει να λάμπει σε μαγαζιά και σε σπίτια των πόλεων. Στην άκριτη αποδοχή συνηγόρησαν και ορισμένα περιοδικά ποικίλης ύλης, όπως ο «Θησαυρός», το «Ρομάντσο» και άλλα που εκείνη την εποχή είχαν εκπληκτικές  κυκλοφορίες που ενημέρωναν, ψυχαγωγούσαν και εκπαίδευαν τον περισσότερο τον γυναικείο πληθυσμό της Ελλάδας που ήξερε στοιχειωδώς να διαβάζει. Όποια δεν ήξερε θυμάμαι να διαβάζει, ταξίδευε με τις εικόνες που έβλεπε σε ένα κόσμο που θα τον ζήλευαν ακόμα και οι πριγκιποπούλες!

Κι ακόμα, είναι απίστευτο πως είχε λειτουργήσει τότε η αγορά και είχε ήδη προμηθεύσει όλα τα εμπορικά καταστήματα των πόλεων και των κωμοπόλεων με λαμπιόνια, μπάλες, γιρλάντες, αστέρια, χάρτινες φάτνες, όλα τα σχετικά που χρειάζεται μια τέτοια δουλειά. Ακόμα και πλανόδιοι, όπως λόγου χάρη οι Κινέζοι σήμερα που γυρίζουν όλη την Ελλάδα περνούσαν από τα χωριά και πουλούσαν τέτοια πράγματα που κάποιες φορές αντί να φέρουν τη χαρά στο σπίτι, έφεραν λόγω επιπόλαιας κατασκευής αλλά και της άγνοιας που επικρατούσε και μερικές θανατηφόρες ηλεκτροπληξίες. 
Ένας άλλος λόγος που υιοθετήθηκε αμέσως το χριστουγεννιάτικο δέντρο και παραμέρισε τους απλούς αλλά καίρια συμβολικούς στολισμούς που έκαναν μέχρι τότε στα σπίτια με κλαδιά, καρπούς και σύμβολα ήταν το κόψιμο από τους χωριάτες και η πώληση των μικρών ελάτων. Αυτό γινόταν με άδεια του Δασαρχείου και είχε ως σκοπό την τόνωση των αναιμικών εισοδημάτων των ακτημόνων σε ορισμένα χωριά που είχαν ελατοδάση. Όταν πρωτοξεκίνησαν θυμάμαι στα χωριά του Ανατολικού Τυμφρηστού, όλοι έτριβαν τα χέρια τους. Πρώτη φορά είχαν δει τόσο χρήμα στα χέρια του οι δασικοί συνεταιρισμοί εκείνης της εποχής και στο πανηγύρι της κοπής, μεταφοράς και φορτώματος συμμετείχαν όλοι, μικροί – μεγάλοι που για δυο εβδομάδες πάνω κάτω αγωνίζονταν με κάθε καιρό στο δάσος. 

Η υιοθέτηση του χριστουγεννιάτικου δέντρου λοιπόν δεν χρειάστηκε πολύ χρόνο και ιδιαίτερη διαφήμηση να γίνει αφού τα πάντα είχαν δουλέψει προς αυτό το στόχο και σιγά – σιγά μέσα σε λίγα χρόνια δεν έμεινε ούτε ένα σπίτι που να μην στολίζει ένα ελατάκι που έκοβε παράνομα υποτίθεται από το κοντινό δάσος και νομιμοποιούνταν μόλις στολίζονταν.  

Καθώς περνούσαν όμως τα χρόνια και στα χωριά λιγόστευαν δραματικά οι κάτοικοι περιορίστηκε και η κοπή. Ο κύριος λόγος είναι γιατί από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 εμφανίστηκαν στο κοινωνικό προσκήνιο οι λεγόμενες οικολογικές οργανώσεις που κήρυξαν τον πόλεμο σε αυτή τη δραστηριότητα καταγγέλλοντας τους χωριάτες ως καταστροφείς του δάσους και απαξιώνοντας εκείνους που άρχισαν με πολύ κέφι να καλλιεργούν σε παρατημένα χωράφια έλατα γι’ αυτό το λόγο. Κάποιες φωνές που ακούστηκαν υπέρ των δευτέρων, χάθηκαν μέσα στην αναποφασιστικότητα των πολιτικών κυρίως κι έτσι μια γενιά νέων καλλιεργητών του δάσους, αποκαρδιώθηκε, τα παράτησε και εγκατέλειψε τα χωριά. 

Το στόλισμα του δέντρου ήταν μια αφορμή να βρεθούν μια μέρα στο χωριό των γονιών τους τα παιδιά που μεγαλώνουν στις πόλεις.

Η νίκη των «οικολόγων» σε τελική ανάλυση αποδείχθηκε πύρρειος γιατί σε μεγάλα ορεινά συγκροτήματα όλης της χώρας τα ελατοδάση εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους και η ραγδαία φυσική αναδάσωση την οποία ευνοεί η παντελής απουσία αιγοπροβάτων δημιούργησε ένα καθεστώς ασφυξίας στα δάση. Ιδιαίτερα στα παρατημένα χωράφια τα νέα δέντρα έχουν φυτρώσει τόσο πυκνά που δημιουργούν συχνά ένα αδιαπέραστο τείχος. «Ούτε δεντρογαλιά, δεν μπορεί να περάσει ανάμεσά τους» λένε χαρακτηριστικά οι ντόπιοι και προσθέτουν πως «αν πάρει φωτιά εκείνο το μέρος, θα καεί όλο το βουνό σαν λαμπάδα γιατί δεν θα μπορέσει κανένα πυροσβεστικό μέσο να πλησιάσει». 

Έτσι, σε συνδυασμό με την διάλυση των δασικών συνεταιρισμών που προέκυψε από την πληθυσμιακή αποψίλωση των ορεινών χωριών κυρίως και βεβαίως λόγω πολλών ατασθαλιών, το δάσος έπαψε να ενδιαφέρει ακόμα και για το εύκολο θα μπορούσαμε να πούμε αυτό κέρδος. Το κέρδος όμως δεν περιορίζονταν μόνο για λίγους ανθρώπους αλλά αφορούσε όλο το δάσος και φυσικά όλο το βουνό που εξαιτίας της υπό τον μανδύα της προστασίας πολεμικής έχασε και τους τελευταίους που έδειχναν ενδιαφέρον γι’ αυτό. 

Στο μεταξύ, το στολισμένο δέντρο έγινε απαραίτητο κομμάτι του εορταστικού διακόσμου των Χριστουγέννων και την έλλειψη των φυσικών δέντρων ήρθαν να καλύψουν τα ιδιαίτερα επικίνδυνα να πάρουν φωτιά πλαστικά και άλλες παραλλαγές με διάφορα υλικά. Ακόμη και σε πολλά ορεινά χωριά στολίζουν πλαστικά ή «δένουν» με φωτισμένες γιρλάντες άλλα δέντρα προκειμένου να συμμετάσχουν στον εορτασμό και το απαραίτητο θέαμα.

Αυτό δεν έγινε όμως στο μικρό χωριό Αμάραντος Καρδίτσας που ο τοπικός Πολιτιστικός Σύλλογος πήρε την πρωτοβουλία και την άδεια βεβαίως του Δασαρχείου και στόλισε λίγα μικρά ελατάκια που κόπηκαν από το τείχος που έχουν δημιουργήσει τα νέα δέντρα στο παρατημένο χωράφι των Νικολαίων στη θέση Καλογριά. Για τον στολισμό κάλεσε όλους τους συγχωριανούς που ζουν στην Καρδίτσα και φυσικά τα παιδιά που θα συμμετείχαν με ένα ιδιότυπο στολίδι, τις ευχές τους γραμμένες σε ένα χαρτί με αδιάβροχο περιτύλιγμα. 

Φυσικά και το στόλισμα του δέντρου στον Αμάραντο δεν αποτελεί μέρος της χριστουγεννιάτικης παράδοσης αυτού του ωραίου χωριού με τους 60 τόσους μόνιμους κατοίκους που δεν το έχουν εγκαταλείψει, αλλά αποτέλεσε ένα στοιχείο πρόκλησης στους απόδημους και στα παιδιά τους να το επισκεφθούν μια Κυριακή παραπάνω και να δώσουν λίγη περισσότερη χαρά στους γέροντες γονείς και συγγενείς τους. Βέβαια όλοι περίμεναν πως το στόλισμα στο κέντρο του χωριού, στον Πλάτανο του Μαχαίρα που λένε εκεί, θα γινόταν μέσα στο πυκνό χιόνι, αλλά οι προβλέψεις της μετεωρολογική υπηρεσίας δεν επαληθεύτηκαν ακριβώς. Η πυκνή ομίχλη απέτρεψε την χιονόπτωση μέσα στο χωριό και παρά το έντονο κρύο, αρκετός ήταν ο κόσμος που συμμετείχε στο στόλισμα και ευχήθηκαν με μια κούπα ζεστό κρασί που ετοίμασε ο Αντώνης Παπαδάκος του χρόνου να είναι περισσότεροι και τα δέντρα που θα στολίσουν ψηλότερα!   

ΥΓ. Οι φωτογραφίες και το κείμενο πριν από 12 χρόνια στον Αμάραντο Καρδίτσας. Μια άλλη εποχή, πριν έρθουν τα μνημόνια και όσα ακολούθησαν αυτά.