Είναι αρκετά τα δέντρα που θα μπορούσαν να αντιπροσωπεύσουν την Αθήνα: οι ελιές που είναι συνδεδεμένες με την ιστορία της, τα πεύκα που δηλώνουν μια άλλη ιθαγένεια, οι νεραντζιές που κάποτε ήταν σύμβολα του δρόμου, οι δεντροστοιχίες των πιπεριών στις λεωφόρους και άλλα, που ενσωματώθηκαν στην πόλη με φυσικό τρόπο ή από φυτώρια.  

Εκείνα όμως που ξεχωρίζουν και χάρη στην επιμονή κάποιων δεντροκόμων τα παλαιότερα χρόνια να δώσουν έναν ποιητικό αέρα, έστω και για λίγες ημέρες στην πόλη, είναι οι τζακαράντες και με αυτές σχημάτισαν δεντροστοιχίες στην οδό Αθηνάς, η οποία έχει διαλυθεί για ένα σωρό λόγους, στην οδό Ρηγγίλης που ελάχιστοι την παρατηρούν και την πιο εμβληματική, στο Ζάππειο όπου βρήκαν την ησυχία τους και μεγαλούργησαν.

Πρόκειται για την πιο άρτια και υγιή δεντροστοιχία της Αθήνας και σώζεται γιατί δεν γίνονται επεμβάσεις κοντά της, όπως δίκτυα στο υπέδαφος και στον αέρα, ούτε και μπορεί να χτιστεί τίποτα που να την ταπεινώσει. Αποτελεί δε, όταν είναι στην πλήρη ανθοφορία της ένα τούνελ με εξωτικά αρώματα για όσους τους αρέσει να επισκέπτονται το Ζάππειο, ένα χώρο μοναδικό που λειτουργεί σαν παρκάκι σε απόμακρη συνοικία της πόλης. Αυτό έχει και το καλό του καθώς, σε περίοδο μάλιστα προληπτικών μέτρων για την επιδημία, δεν παρατηρείται συνωστισμός των «τολμηρών», όπως σε άλλους χώρους, ιδίως σε πλατείες.

Είναι οι τζακαράντες (Ιακαράνδη η μιμηλήφυλλος (Jacaranda mimosifolia) γνωστή ως το δέντρο φτέρη (fern tree) ένα ιθαγενές της Νότιας Αμερικής δέντρο που έφτασε στην Ελλάδα μέσω της Νότιας Αφρικής. Με τέτοιες σχηματίστηκαν δεντροστοιχίες σε ορισμένους δρόμους, όπως στην Αθηνάς, τη Ρηγγίλης και βεβαίως η μεγάλη στο Ζάππειο η οποία παραμένει ακέραια παραπάνω από έναν αιώνα και τούτες τις ημέρες αποτελεί αξιοθέατο της πόλης και προσελκύει πλήθος Αθηναίων και τουριστών για να τις απολαύσουν.

Οι τζακαράντες υπολογίζεται πως ήρθαν στην Ελλάδα μαζί με άλλα εξωτικά δέντρα και φυτά που παραγγέλθηκαν από όλο τον κόσμο για την δημιουργία, περί το 1840, του Βασιλικού τότε λεγόμενου Κήπου που ήταν πρωτοβουλία της βασίλισσας Αμαλίας. Από εκείνα λοιπόν τα δέντρα προέρχονται και οι τζακαράντες που φυτεύτηκαν σε διάφορα άλλα σημεία της Αθήνας, όπως στο Πεδίον του Άρεως και σε άλλες πλατείες και δρόμους.

Οι τζακαράντες ξεχωρίζουν ανάμεσα σε όλα τα άλλα δέντρα της πόλης γιατί ανθίζουν τις τελευταίες ημέρες της άνοιξης πριν ακόμη βγάλουν φύλλα και διατηρούν τα άνθη τους που μοσχομυρίζουν για πολλές ημέρες. Όταν αυτά μαραθούν πέφτουν σαν γαλάζιο χιόνι στο δρόμο και πάνω στα αυτοκίνητα που είναι σταθμευμένα από κάτω. Σε ορισμένα δε σημεία της πόλης, όπως τα παλιά κτίρια στην Αθηνάς ο συνδυασμός του μελαγχολικού χρώματος των λουλουδιών με τις μνήμες που έχει αυτός ο δρόμος φέρνει στο νου άλλες στιγμές από την ιστορία της αλλά και τις προσωπικές αναζητήσεις καθενός που την περπατάει.

Δεν υπάρχουν αναφορές που να συνδέουν τις τζακαράντες με την ιστορία της Αθήνας. Οι περισσότεροι τις έμαθαν από ένα ποίημα του Γιώργου Σεφέρη στο «Ημερολόγιον Καταστρώματος Β’». Έτσι και δεν υπάρχει ενδιαφέρον γι’ αυτές εκτός από τις ημέρες που ανθίζουν και σκεπάζουν τους δρόμους με ένα μενεξεδί σύννεφο. Φέτος βέβαια αυτό δεν συμβαίνει στην οδό Αθηνάς γιατί προ ετών, έπεσε γερό κλάδεμα στα δέντρα και παρά τις διαμαρτυρίες των δημοτών αυτό συνεχίστηκε. Υπολογίζεται πως θα τις δούμε πάλι ανθισμένες  σε δυο τρία χρόνια αν βέβαια τις αφήσουν ήσυχες.

Στην Αθηνάς παρατηρείται επίσης και μια κραυγαλέα αδιαφορία για τη συμπλήρωση της δεντροστοιχίας και αυτό φαίνεται να έχει να κάνει με το πιάσιμο από τα δέντρα ωφέλιμου για τους καταστηματάρχες αλλά και από τα καφενεία που γέμισαν τα πεζοδρόμια χώρου. Έτσι, η ωραία δεντροστοιχία με τις τζακαράντες κάθε χρόνο αραιώνει όλο και περισσότερο και αν συνεχιστεί έτσι το πράγμα σε λίγα χρόνια δεν θα υπάρχει κανένα δέντρο εκεί.

Στην κεντρική φωτογραφία, η δεντροστοιχία με τις τζακαράντες στο Ζάππειο

^{Η δεντροστοιχία με τις τζακαράντες στην Αθηνάς και η Ακρόπολη στο βάθος}

^{Ανθισμένες τζακαράντες στην Καπνικαρέα}

Ο Ηλίας Γ. Προβόπουλος γεννήθηκε και μεγάλωσε στη Μεγάλη Κάψη της Δυτικής Φθιώτιδας. Έγινε δημοσιογράφος και εργάστηκε επί πολλά χρόνια και αποκλειστικά στις εφημερίδες, κυρίως στην «Ελευθεροτυπία» από τις στήλες της οποίας οργάνωσε και προέβαλλε μια ειδική αρθρογραφία με τον τίτλο «Μικρές Πατρίδες» για την ελληνική περιφέρεια και τους ανθρώπους της καθώς και για την Αθήνα, τα τελευταία χρόνια. Συνεχίζει να γράφει και να δημοσιεύει φωτογραφίες με την ίδια θεματογραφία στο actimon.blogspot.com ενώ εκδίδει και βιβλία που έχουν σχέση με την τοπική ιστορία.

*Αραρίσκω = Συνάπτω, συνδέω, προσαρμόζω