του Κώστα Περρή* (στη φωτογραφία),

Στις 18 Ιουλίου 2011 δόθηκε προς διαβούλευση το προσχέδιο της Πράξης του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ) αναφορικά με το θέμα των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου (ΣΕΕ). Καταληκτική ημερομηνία ήταν η 31η Αυγούστου στην οποία είχαν τη δυνατότητα οι φορείς της αγοράς να καταθέσουν τις απόψεις και τις ερωτήσεις τους, συμβάλλοντας εποικοδομητικά στην κατάρτιση του τελικού κειμένου. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας διαβούλευσης συνδυάστηκε με μια αναλυτική παρουσίαση και ανταλλαγή απόψεων, σε σχετική ημερίδα που διοργανώθηκε στις αρχές του Σεπτέμβρη.

H Διεύθυνση Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης (ΔΕΙΑ) της ΤτΕ με την εν λόγω Πράξη, εισάγει για πρώτη φορά επίσημα στην ελληνική ασφαλιστική αγορά τις έννοιες των Συστημάτων Εσωτερικού Ελέγχου, με την υποχρεωτική πλέον ύπαρξη οργανωμένου συστήματος και Εσωτερικού Ελέγχου, καθώς και των υπηρεσιών Διαχείρισης Κινδύνων και Κανονιστικής Συμμόρφωσης.

Πιο συγκεκριμένα περιλαμβάνει ένα πλαίσιο αρχών και κριτηρίων που θα αξιοποιηθεί τόσο από την Εποπτική Αρχή όσο και από τις ίδιες τις ασφαλιστικές επιχειρήσεις, για να αξιολογήσουν την ποιότητα και την αποτελεσματικότητα της εσωτερικής τους οργάνωσης και λειτουργίας. Σκοπό έχει:

• την αποτελεσματικότερη και ασφαλέστερη λειτουργία της ασφαλιστικής αγοράς,
• την σωστή εξυπηρέτηση και ενημέρωση των πελατών,
• την μείωση του εν γένει συστημικού κινδύνου, και
• την έγκαιρη προετοιμασία των εταιρειών αναφορικά με το επερχόμενο κανονιστικό πλαίσιο της εποπτείας Φερεγγυότητας ΙΙ (Solvency II), το οποίο θα τεθεί σε εφαρμογή, σύμφωνα με την τρέχουσα ενημέρωση, την 1η Ιανουαρίου 2013.

Η νέα αυτή πράξη στην τελική της μορφή, θα αποτελέσει μια νέα πρόκληση τόσο υλοποίησης όσο και εφαρμογής για τις ασφαλιστικές εταιρείες.
Κατ’ αντιστοιχία με το τραπεζικό κλάδο, πλέον και ο ασφαλιστικός κλάδος καλείται να θεσπίσει και να εφαρμόσει συντεταγμένους κανόνες εταιρικής διακυβέρνησης και δεοντολογίας, δημιουργώντας νέους ρόλους στην οργανωτική δομή του, αλλά και επιφόρτιση  των Διοικήσεων και των Διοικητικών Συμβουλίων με επιπλέον αρμοδιότητες και υποχρεώσεις. Παράλληλα οφείλει να ενισχύσει το περιβάλλον ελέγχου και διαχείρισης κινδύνων των λειτουργιών του, με την υιοθέτηση νέων διαδικασιών και τη χρήση κατάλληλων συστημάτων. Οι νέες απαιτήσεις δημιουργούν τόσο οργανωτικές όσο και διαδικαστικές απαιτήσεις για τις ασφαλιστικές, που μπορούν να συνοψισθούν ως ακολούθως:

• Δημιουργία Υπηρεσίας Εσωτερικού Ελέγχου και παράλληλη ανάπτυξη του σχετικού πλαισίου,
• Δημιουργία Υπηρεσίας Κανονιστικής Συμμόρφωσης και παράλληλη ανάπτυξη του σχετικού πλαισίου,
• Δημιουργία Υπηρεσίας Διαχείρισης Κινδύνων και παράλληλη ανάπτυξη του σχετικού πλαισίου,
• Δημιουργία, στελέχωση και οργάνωση σειράς επιτροπών, όπως ενδεικτικά: Επιτροπής Ελέγχου, Επιτροπής Διαχείρισης Κινδύνων, Εκτελεστικής Επιτροπής, Επιτροπής Διαχείρισης Ενεργητικού Παθητικού (ALCO), Επιτροπή Αμοιβών, Επιτροπή Πληροφορικής,

Θέσπιση ειδικών πλαισίων:

• Αναγνώρισης και διαχείρισης σύγκρουσης συμφερόντων,
• Διαχείρισης παραπόνων πελατών,
• Τήρησης αρχείων,
• Δημόσιας επικοινωνίας και διαφήμισης,
• Διαχείρισης δικτύου πρόσκτησης εργασιών,
• Διαχείρισης συστημάτων,
• Αξιολόγησης καταλληλότητας υπευθύνων προσώπων,
• Εξωτερικής ανάθεσης (Outsourcing).

Δίχως αμφιβολία το προσχέδιο της ΠΔΤΕ, εισάγει νέες έννοιες και δημιουργεί αυξημένες απαιτήσεις σε έναν κλάδο με εταιρείες πολλαπλών ταχυτήτων, αποτελώντας μια αληθινή πρόκληση για την αγορά. Η κατακερματισμένη και αρκούντως επηρεασμένη από την κρίση, ελληνική ασφαλιστική αγορά καλείται σε σύντομο χρονικό διάστημα να υιοθετήσει νέες δομές και να «ενηλικιωθεί», περνώντας σε ένα πιο ώριμο στάδιο λειτουργίας. Για ορισμένες εταιρείες κάποιες από τις πρακτικές αυτές είναι γνωστές και ήδη ενταγμένες στην οργάνωση και τη λειτουργία τους. Για άλλες πάλι θα αποτελέσουν ευκαιρία ανανέωσης και επαναπροσδιορισμού του τρόπου λειτουργίας τους, σε αρκετά επίπεδα της οργάνωσής τους.

Οι εταιρείες θα πρέπει να γνωρίζουν ότι οι περισσότερες ενέργειες που προβλέπονται στο προσχέδιο της Πράξης, αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια του πλαισίου Solvency II, με αποτέλεσμα κάθε επένδυση που θα διενεργηθεί, ουσιαστικά να τις προετοιμάζει ακόμα περισσότερο προς αυτή την κατεύθυνση.

Η ημερομηνία εφαρμογής του νέου πλαισίου ΣΕΕ, σύμφωνα με το προσχέδιο, είναι η 1η Ιανουαρίου 2012, ενώ σε μια προσπάθεια συστηματικής παρακολούθησης, οι εταιρείες είναι υποχρεωμένες να καταθέσουν δύο (2) εκθέσεις προόδου, στις 30/10 και στις 30/12. Στην τελική έκδοση της επίσημης Πράξης, αναμένεται να έχουν διευκρινιστεί και κάποια θέματα, τα οποία τέθηκαν και από την αγορά, αναφορικά με θέματα οργανωτικών απαιτήσεων, ημερομηνίας έναρξης αναφορών προς την Εποπτική Αρχή και ελέγχων.
Σε κάθε περίπτωση, το προσχέδιο της Πράξης βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση, διότι αφενός ενισχύει το πλαίσιο ελέγχου σε έναν κλάδο του οποίου το προφίλ έχει πληγεί αρκετά το τελευταίο διάστημα, και αφετέρου διότι προετοιμάζει τις εταιρίες για το επερχόμενο πλαίσιο. Πρόκληση αποτελεί και για την Εποπτική Αρχή η ανάπτυξη το μηχανισμών και συστημάτων παρακολούθησης της ορθής και αποτελεσματικής εφαρμογής των απαιτήσεων από τις εταιρίες.

• Έγκαιρος Προγραμματισμός: Οι εταιρίες θα πρέπει άμεσα να αναγνωρίσουν σε ποιες κατηγορίες απαιτήσεων υπάγονται, βάσει του μεγέθους και των ειδικών χαρακτηριστικών τους, και να καταρτίσουν αναλυτικά πλάνα υλοποίησης ενεργειών, τα οποία θα χρησιμοποιήσουν τόσο για σκοπούς προγραμματισμού, όσο και για σκοπούς αναφοράς προόδου στην Εποπτική Αρχή.
• Επαρκής Στελέχωση: Βασικό συστατικό επιτυχίας θα αποτελέσει η εξ’ αρχής επαρκής και κατάλληλη στελέχωση των νέων υπηρεσιών, σύμφωνα με το μέγεθος και την πολυπλοκότητα των εργασιών της κάθε εταιρείας.
• Ενεργός Ρόλος της Διοίκησης: Είναι απαραίτητη η ουσιαστική συμβολή και εμπλοκή της Διοίκησης της κάθε εταιρείας τόσο στο προγραμματισμό όσο και στην υλοποίηση του συνόλου των ενεργειών, αφού απαιτούνται οργανωτικές και επιχειρησιακές αλλαγές και αποφάσεις τέτοιες, οι οποίες θα επιτρέψουν την απρόσκοπτη και γρήγορη υλοποίηση των απαιτήσεων, ενώ η Διοίκηση κατέχει και ενεργό ρόλο στο νέο πλαίσιο.
• Σταδιακή Υλοποίηση: Βάσει του προγραμματισμού που θα έχει προηγηθεί, θα δρομολογηθεί η σταδιακή υλοποίηση των ενεργειών, ξεκινώντας από τις νέες υπηρεσίες και κατόπιν στην υλοποίηση των απαιτήσεων στο υπόλοιπο της εταιρίας. Σε περίπτωση που κριθεί σκόπιμο, τόσο για την χρησιμοποίηση βέλτιστων πρακτικών της αγοράς, όσο και για την οργάνωση με σκοπό την έγκαιρη συμμόρφωση με τις απαιτήσεις, οι ασφαλιστικές μπορούν να εξετάσουν τη συνεργασία με κατάλληλους εξωτερικούς συμβούλους.
• Εκτενής Εκπαίδευση: Η εισαγωγή των νέων εννοιών, πρακτικών και διαδικασιών θα πρέπει να συνοδευτεί από κατάλληλη εκπαίδευση και υποστηριχτικό ενημερωτικό υλικό, για τους άμεσα εμπλεκόμενους, αλλά και για το σύνολο του προσωπικού και των συνεργατών της εταιρείας.

Οι ασφαλιστικές εταιρείες οφείλουν να δουν το νέο αυτό πλαίσιο ως ευκαιρία ανανέωσης και ενίσχυσης του πλαισίου λειτουργίας τους, που εφόσον αξιοποιηθεί επαρκώς και καταλλήλως, θα μπορεί να αποτελέσει ανταγωνιστικό πλεονέκτημα τους με μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

*Ο Κώστας Περρής είναι Director, PwC