Τα παιδιά παρουσιάζουν ιδιαίτερες προτιμήσεις στο φαγητό που μπορεί να οφείλεται στην επιλεκτικότητα που έχουν διαμορφώσει λόγω της οσμής, της γεύσης ή των εμπειριών που έχουν από προηγούμενη πρόσληψη της συγκεκριμένης τροφής. Ωστόσο κατά την παιδική ηλικία εμφανίζονται, αν και πιο σπάνια, οι κλασικές διατροφικές διαταραχές, νευρική ανορεξία, νευρική βουλιμία και επεισόδια υπερφαγίας. Άλλες διατροφικές διαταραχές που εμφανίζονται είναι η ξενοφαγία, η αναμάσηση της τροφής και η συναισθηματική αποφυγή τροφής. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διατροφικές διαταραχές κατά την παιδική ηλικία αποτελούν ξεχωριστή κατηγορία που ταξινομείται κάπου ανάμεσα στις κλασικές διατροφικές διαταραχές και στις γενικότερες διαταραχές σίτισης.

Η νευρική ανορεξία στα παιδιά πρώτη φορά περιγράφηκε πριν περίπου έναν αιώνα και είναι σχετικά πιο συχνή ενώ η νευρική βουλιμία και τα επεισόδια υπερφαγίας αναγνωρίζονται πιο σπάνια. Η διάγνωση γίνεται ακόμα πιο δύσκολη καθώς τα κριτήρια για τις διατροφικές διαταραχές αφορούν τους εφήβους και τους ενήλικες. Οι διαταραχές αυτές εμφανίζονται συχνότερα σε κορίτσια αν και τα αγόρια προεφηβικής ηλικίας εμφανίζουν συχνότερα διατροφικές διαταραχές σε σχέση με τα αγόρια εφηβικής ηλικίας.

Τα χαρακτηριστικά της νευρικής ανορεξίας κατά την παιδική ηλικία, δε διαφέρουν από τα γενικότερα συμπτώματα και αυτά είναι αποφυγή των τροφίμων, άρνηση να φάνε έξω από το φόβο ότι θα αναγνωριστεί το πρόβλημά τους και σε αντίθεση με τους ενήλικες επιλογή ρούχων που αναδεικνύει το σώμα τους. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο περιορισμός των τροφίμων στα παιδιά εκτείνεται συχνά σε απειλητικό για τη ζωή περιορισμό υγρών. Συνήθως τα παιδιά αδυνατούν να κερδίσουν βάρος ανάλογο με το προηγούμενο ποσοστό αύξησής τους, αντί να χάσουν βάρος, ωστόσο οι μικρότερες αναλογίες σώματος κάνουν την απώλεια βάρους περισσότερο αισθητή από νωρίς. Άλλα σημεία που βοηθούν στην αναγνώριση της νευρικής ανορεξίας είναι τα κρύα και μελανά χέρια και πόδια, ο χαμηλός καρδιακός παλμός και η χαμηλή πίεση.

Ένα ιδιαίτερο σημείο είναι η πεποίθηση ότι η έλλειψη της αναμενόμενης αύξησης βάρους είναι άνευ σημασίας. Ο φόβος της καθυστέρησης της ανάπτυξης οδηγεί κάποια παιδιά στο να τρώνε περισσότερο, όχι όμως όλα. Επίσης σε παιδιά προεφηβικής ηλικίας μπορεί να παρατηρηθεί υπερκινητική συμπεριφορά. Τα ίδια τα παιδιά δεν αναγνωρίζουν το πρόβλημά τους αλλά οδηγούνται σε ειδικό μετά από παρότρυνση της οικογένειας, του σχολείου ή φιλικού ατόμου.

Στη νευρική βουλιμία αντίθετα είναι πιο δύσκολο να γίνει αντιληπτή η διαταραχή και αναγνωρίζεται συνήθως μέσω των προβλημάτων που εμφανίζονται (φθορές στα δόντια ή εκδορές στα δάχτυλα λόγω του εμετού που προκαλείται). Πολλές φορές συνυπάρχει και κατάθλιψη κάτι που είναι πιο σπάνιο στη νευρική ανορεξία.
Για τη θεραπεία των παιδιών που έχουν αναπτύξει διατροφικές διαταραχές είναι σημαντικό για το γιατρό να καθορίσει τη σοβαρότητα της διατροφικής διαταραχής.
Το πρώτο στάδιο της θεραπείας για τους ασθενείς αυτούς είναι η καθιέρωση ενός στόχου βάρους. Ο διατροφολόγος θα πρέπει να συμμετέχει στην αξιολόγηση και θεραπεία των παιδιών σε αυτό το στάδιο. Επαναξιολόγηση από τον ιατρό μέσα σε ένα με δύο μήνες εξασφαλίζει υγιή θεραπεία. Ειδικοί σε παιδική ιατρική, τη διατροφή, την ψυχιατρική και την ψυχολογία έχουν ρόλο στη θεραπεία. Η προσέγγιση μέσω ομάδας βοηθά τα παιδιά και τους γονείς να συνειδητοποιήσουν ότι δεν είναι μόνοι τους στον αγώνα τους.

Νοσηλεία σε νοσοκομείο θα πρέπει να γίνεται εφόσον το παιδί έχει σοβαρό υποσιτισμό, αφυδάτωση, ηλεκτρολυτικές διαταραχές, ανωμαλίες του ΗΚΓ, φυσιολογική αστάθεια, οξεία απόρριψη των τροφίμων, έμεση, οξείες ιατρικές επιπλοκές του υποσιτισμού και οξείες ψυχιατρικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι διατροφικές διαταραχές στην παιδική ηλικία είναι πολύ παρόμοιες με τη νευρική ανορεξία και τη νευρογενή βουλιμία σε ενήλικες και εφήβους. Η τήρηση προτύπων διατροφής στα μικρά παιδιά είναι ένας σημαντικός παράγοντας πρόβλεψης για προβλήματα αργότερα στη ζωή. Είναι σημαντικό να συνειδητοποιήσουμε ότι οι γονείς διαδραματίζουν τεράστιο ρόλο στην αυτοεκτίμηση των παιδιών και αποτελούν σημαντικό παράγοντα για την ανάπτυξη υγιών προσωπικοτήτων.

*Χριστίνα Δ. Μπαλαμώτη, Κλινική διαιτολόγος – διατροφολόγος, MSc

**Τα θέματα για το παιδί είναι αποτέλεσμα της συνεργασίας της εφημερίδας «Παιδικός Σταθμός για Γονείς» και των ανθρώπων του νηπιακού κέντρου «Μανταρίνι».