Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 25)

Γράφει η Βέφα Πολυχρονίδου, παθολόγος- ογκολόγος, MD, PhD, Διδάκτωρ ΑΠΘ, μετεκπαιδευθείσα στο UCLH, Α΄ Ογκολογικό Τμήμα, ΑΝΘ «Θεαγένειο».

O καρκίνος του πνεύμονα αποτελεί την πιο συχνή μορφή καρκίνου, ενώ είναι η κυριότερη αιτία θανάτου, παγκοσμίως. Στην Ελλάδα, το 2020 καταγράφηκαν περίπου 9.000 νέα περιστατικά και περισσότεροι από 7.600 θάνατοι. Το κάπνισμα παραμένει ο μεγαλύτερος παράγοντας κινδύνου, αφού ευθύνεται για το 85-90% των περιπτώσεων.

Παραδοσιακά, ο καρκίνος του πνεύμονα διακρίνεται σε δύο κύριες κατηγορίες: τον μικροκυτταρικό και τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα (ΜΜΚΠ). Ο ΜΜΚΠ διαχωρίζεται περαιτέρω σε πλακώδη και μη πλακώδη υπότυπο, με κυριότερο εκπρόσωπο το αδενοκαρκίνωμα, το οποίο απαριθμεί περίπου το 50% των νέων διαγνώσεων. Τα τελευταία χρόνια η βαθύτερη κατανόηση των μοριακών μηχανισμών που οδηγούν στην εμφάνιση και την εξέλιξη του καρκίνου του πνεύμονα ανέδειξε μια πληθώρα νέων υποτύπων, κυρίως εντός της ομάδας των αδενοκαρκινωμάτων, καθένας από τους οποίους υποκινείται από διαφορετική μοριακή αλλαγή.

Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς, αν ο καρκίνος του πνεύμονα ανιχνευθεί νωρίς, οι πιθανότητες ίασης είναι πολύ μεγαλύτερες. Για τον σκοπό αυτόν, έχουν θεσπιστεί κατευθυντήριες οδηγίες για τον προληπτικό έλεγχο ατόμων υψηλού κινδύνου, όπως οι ενήλικες 50-80 ετών με ιστορικό έντονου καπνίσματος (τουλάχιστον 20 πακέτα-έτη). Σε αυτούς συστήνεται ετήσια αξονική τομογραφία χαμηλής δόσης (Low Dose Computed Tomography, LDCT) για την ανίχνευση ύποπτων βλαβών σε αρχικό στάδιο.

Παρόλο που η έγκαιρη διάγνωση είναι κρίσιμη, η καλύτερη στρατηγική για την αντιμετώπιση του καρκίνου του πνεύμονα είναι η πρόληψη, με τη διακοπή του καπνίσματος να αποτελεί τον πιο αποτελεσματικό τρόπο μείωσης του κινδύνου.

Οι σύγχρονες τεχνολογίες απεικόνισης, όπως η ποζιτρονική αξονική τομογραφία (PET/CT), έχουν βελτιώσει σημαντικά τη διάγνωση και τη σταδιοποίηση της νόσου. Παράλληλα, η θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα έχει εξελιχθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, βελτιώνοντας την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η χειρουργική επέμβαση παραμένει η κύρια θεραπεία για όσους έχουν εντοπισμένη μορφή της νόσου. Ωστόσο, στην πλειοψηφία των περιπτώσεων η διάγνωση γίνεται σε προχωρημένο στάδιο, είτε όταν η νόσος είναι μη εξαιρέσιμη είτε όταν έχει επεκταθεί με μεταστάσεις. Σε αυτά τα στάδια, απαιτείται συνδυασμός θεραπειών και η θεραπευτική προσέγγιση καθορίζεται από διεπιστημονική ομάδα στα Ογκολογικά Συμβούλια, στα οποία συμμετέχουν γιατροί διαφορετικών ειδικοτήτων (θωρακοχειρουργός, παθολόγος-ογκολόγος, ακτινοθεραπευτής-ογκολόγος, πνευμονολόγος, παθολογοανατόμος, ακτινολόγος).

Μια από τις σημαντικότερες εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου του πνεύμονα αποτέλεσε η έλευση της ανοσοθεραπείας, η οποία δρα ενεργοποιώντας το ανοσοποιητικό σύστημα του ασθενούς, βοηθώντας το να αναγνωρίσει και να καταστρέψει τα καρκινικά κύτταρα. Αρχικά η ανοσοθεραπεία δοκιμάστηκε σε ασθενείς με μεταστατικό ή ανεγχείρητο καρκίνο του πνεύμονα και φάνηκε μέσα από μεγάλες κλινικές μελέτες ότι έχει οδηγήσει σε σημαντική παράταση της επιβίωσης, ακόμη και σε προχωρημένα στάδια της νόσου. Για παράδειγμα, σε μια ομάδα ασθενών με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που λαμβάνει ανοσοθεραπεία (υψηλή έκφραση στα καρκινικά τους κύτταρα ενός συγκεκριμένου βιοδείκτη), το 32% παρουσιάζει επιβίωση πάνω από 5 χρόνια, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό πενταετούς επιβίωσης σε μη επιλεγμένο πληθυσμό που λαμβάνει χημειοθεραπεία είναι μόλις 11%.

Σήμερα, η ανοσοθεραπεία χρησιμοποιείται με επιτυχία τόσο σε ασθενείς με πρώιμη νόσο, είτε πριν από το χειρουργείο σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία είτε μετά την επέμβαση ως επικουρική θεραπεία.

Τα τελευταία χρόνια, οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι συγκεκριμένοι τύποι καρκίνου του πνεύμονα προκαλούνται από συγκεκριμένες γενετικές αλλαγές. Αυτό οδήγησε στην ανάπτυξη στοχευτικών θεραπειών, δηλαδή φαρμάκων που επιτίθενται στις συγκεκριμένες γενετικές ανωμαλίες του όγκου, αφήνοντας υγιή τα υπόλοιπα κύτταρα του σώματος. Αυτή η προσέγγιση, γνωστή ως ιατρική ακριβείας, έχει αλλάξει ριζικά την πρόγνωση για πολλούς ασθενείς, προσφέροντας πιο αποτελεσματικές και λιγότερο τοξικές θεραπείες.

Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις στη σύγχρονη Ιατρική, αλλά οι επιστημονικές εξελίξεις έχουν βελτιώσει σημαντικά την ακρίβεια στη διάγνωση, στη θεραπεία και την επιβίωση των ασθενών. Η έγκαιρη διάγνωση μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου και η διακοπή του καπνίσματος αποτελούν τους πιο σημαντικούς παράγοντες για την πρόληψη και την καλύτερη αντιμετώπιση της νόσου.

Παράλληλα, η πρόοδος στην ανοσοθεραπεία, στις στοχευτικές θεραπείες και τις αναδυόμενες τεχνικές, όπως η υγρή βιοψία και η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης ανοίγουν νέους δρόμους, προσφέροντας ελπίδα στους ασθενείς. Με τη διαρκή έρευνα και την εξέλιξη της εξατομικευμένης Ιατρικής, οι προοπτικές για περαιτέρω βελτίωση της επιβίωσης και της ποιότητας ζωής των ασθενών, συνεχώς, διευρύνονται και το μέλλον φαίνεται πιο αισιόδοξο από ποτέ.

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 25) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 86-87 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Η Βέφα Πολυχρονίδου είναι παθολόγος-ογκολόγος και εργάζεται στο Α΄ Ογκολογικό Τμήμα του ΑΝΘ «Θεαγένειο». Είναι απόφοιτος του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Ολοκλήρωσε με «Άριστα» τις μεταπτυχιακές σπουδές και τη διδακτορική της διατριβή στην Ιατρική Σχολή του ΑΠΘ και αναγορεύθηκε Διδάκτωρ του ίδιου πανεπιστημίου. Μετεκπαιδεύθηκε στο Νοσοκομείο UCLH του Λονδίνου.