Η νέα ταινία του Δημήτρη Κουτσιαμπασάκου, «Τα τέρματα του Αυγούστου», ανασυνθέτει την καλοκαιρινή ανάσα των ορεινών κοινοτήτων της Πίνδου — εκεί όπου η επιστροφή γίνεται πράξη μνήμης και συνέχειας.

Κάθε καλοκαίρι, στα ορεινά χωριά της νότιας Πίνδου, επαναλαμβάνεται μια σιωπηλή τελετουργία επιστροφής. Οι δρόμοι ανοίγουν, τα σπίτια αερίζονται, οι εκκλησίες καθαρίζονται, οι αυλές γεμίζουν φωνές και γέλια. Για λίγες εβδομάδες, η κοινότητα ξαναπαίρνει σάρκα και οστά πριν σκορπίσει ξανά. Αυτή την αίσθηση της προσωρινής, αλλά βαθιάς αναγέννησης αποτυπώνει ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος στο νέο του ντοκιμαντέρ Τα τέρματα του Αυγούστου — ένα έργο για τη μνήμη του τόπου, την επιμονή των ανθρώπων και το αόρατο νήμα που συνδέει τις γενιές.

Η αφορμή είναι ένα αυτοσχέδιο ποδοσφαιρικό τουρνουά που γεννήθηκε τη δεκαετία του ’80 η οποία έμελλε να είναι η καθοριστική για την πορεία του τόπου και εξακολουθεί να ενώνει χωριά όπως το Αρματολικό, η Μεσοχώρα, η Κορυφή, η Λαφίνα, το Παχτούρι, η Νεράιδα. Για λίγες μέρες, κάποια ισιώματα στις πλαγιές της Πίνδου μεταμορφώνονται σε γήπεδα. Όμως, πίσω από το παιχνίδι, η ταινία φωτίζει κάτι πιο ουσιαστικό: τον τρόπο που μια κοινότητα, έστω και για λίγο, ξαναζεί. Η επιστροφή δεν είναι τουριστική· είναι υπαρξιακή. Ένα είδος επανασύνδεσης με τις ρίζες και την κοινότητα.

Ο Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος, παιδί του Αρματολικού, γνωρίζει τον τόπο όχι ως σκηνικό αλλά ως μήτρα. Στο βλέμμα του δεν υπάρχει εξωραϊσμός ούτε γραφικότητα, αλλά εκείνη η διακριτική τρυφερότητα που γεννιέται μόνο από την οικειότητα. Η κάμερά του στέκεται σε μικρές λεπτομέρειες — το πρόσωπο ενός παίκτη, τον ήχο του ποταμού, στην κίνηση ενός κοπαδιού, σε μια φωνή που αντηχεί από μακριά. Όλα μαζί συνθέτουν ένα μωσαϊκό ζωής, ένα «ιμπρεσιονιστικό πορτρέτο» — όπως το ονομάζει ο ίδιος — ενός τόπου που, παρά την εγκατάλειψη, παραμένει ζωντανός.

«Τα τέρματα του Αυγούστου», γράφει ο σκηνοθέτης στο σημείωμά του, είναι «ένα καλειδοσκόπιο γεγονότων και στιγμών» από το καλοκαιρινό ξύπνημα ενός χωριού της νότιας Πίνδου. Ένα πορτρέτο με φως και σκιές, γοητευτικό αλλά και ενίοτε τρομακτικό. Κι ίσως γι’ αυτό τόσο αληθινό: γιατί δεν εξιδανικεύει, αλλά παρατηρεί. Γιατί δείχνει πως, ακόμη κι όταν τα σπίτια μένουν άδεια, το πνεύμα του τόπου εξακολουθεί να αναπνέει.

Στο τέλος του καλοκαιριού, όταν σβήνουν τα φώτα του γηπέδου και τα χωριά ξαναβουλιάζουν στη σιωπή, απομένει η αίσθηση ότι κάτι κρατήθηκε. Μια φλόγα, ένα νήμα που δεν κόπηκε. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό «τέρμα» του Αυγούστου — όχι εκεί όπου τελειώνει ο αγώνας, αλλά εκεί όπου αρχίζει ξανά η επιθυμία της επιστροφής.

Τα «Τέρματα του Αυγούστου», μέχρι 6 Νοεμβρίου θα προβάλλονται στον κινηματογράφο Δαναό, (τηλ. 2106922655) ενώ στις 8 και 9 Νοεμβρίου θα προβληθούν στην Ταινιοθήκη της Ελλάδος. Μέσα στο επόμενο διάστημα, θα πραγματοποιηθούν επιπλέον προβολές σε όλη την Ελλάδα, μέσα από το δίκτυο του CineDoc.

Δημήτρης Κουτσιαμπασάκος
Σπούδασε σκηνοθεσία κινηματογράφου και τηλεόρασης στο Πανρωσικό Κρατικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου της Μόσχας (V.G.I.K). Είναι καθηγητής στο Τμήμα Κινηματογράφου της Σχολής Καλών Τεχνών του Α.Π.Θ., μέλος της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της European Film Academy. Έχει σκηνοθετήσει ταινίες μικρού και μεγάλου μήκους, ντοκιμαντέρ και τηλεοπτικές σειρές, που έχουν διακριθεί στην Ελλάδα και το εξωτερικό.