Μια σιωπή απλώνεται στην επαρχία καθώς τα ΕΛΤΑ κατεβάζουν ρολά — κι όμως, κάποτε εκεί χτυπούσε η καρδιά της κοινότητας.

Το ταχυδρομείο δεν ήταν απλώς γκισέ και σφραγίδες· ήταν πρόσωπο, εμπιστοσύνη, συνέχεια. Τώρα που τα ΕΛΤΑ αποσύρονται από την επαρχία, αποσύρεται κι ένα κομμάτι κοινότητας.

Κάποτε, το ταχυδρομείο στο χωριό ήταν κάτι περισσότερο από γραφείο. Ήταν τόπος συνάντησης, μια μικρή εστία ζωής. Οι ηλικιωμένοι περίμεναν τη σύνταξη, οι νέοι κάποιο γράμμα από αγαπημένο πρόσωπο, οι ξενιτεμένοι έστελναν ευχές και φωτογραφίες. Ο ταχυδρόμος, με την τσάντα στο ώμο, το ποδήλατο ή και το άλογο, έφερνε τον έξω κόσμο στο κατώφλι κάθε σπιτιού. Από τότε που ήρθε το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το αληθινό έμεινε να φέρνει μόνο λογαριασμούς — κι αυτό λέει πολλά για την εποχή μας.

Σήμερα, αυτός ο κόσμος αποσύρεται. Τα γραφεία των ΕΛΤΑ κλείνουν το ένα μετά το άλλο – από τα νησιά του Αιγαίου ως τα βουνά της Ηπείρου και τα χωριά της Αιτωλοακαρνανίας. Στη Βόνιτσα, στο Θέρμο, στο Αιτωλικό, στον Μύτικα, στη Γαβαλού και στις Φυτείες, τα ταχυδρομεία κατεβάζουν ρολά. Η διοίκηση μιλά για «αναδιάρθρωση» και «μετασχηματισμό». Ως το τέλος της χρονιάς, δεκάδες καταστήματα θα έχουν κλείσει, αφήνοντας πίσω άδεια κτίρια και σιωπή.

Η απόφαση αυτή δεν είναι τεχνική. Είναι πολιτική. Όταν ένας ηλικιωμένος αναγκάζεται να διανύει δεκάδες χιλιόμετρα για να πάρει τη σύνταξή του ή ένας αγρότης για να στείλει ένα δέμα, δεν πρόκειται για «εξορθολογισμό», αλλά για συνειδητή αποψίλωση της περιφέρειας. Είναι μια πολιτική που βλέπει την ύπαιθρο ως πολίτη β’ κατηγορίας και τη δημόσια παρουσία ως περιττή δαπάνη.

Το επιχείρημα περί «ζημιογόνων καταστημάτων» έχει ακουστεί ξανά: για σχολεία, για ιατρεία, για υποκαταστήματα τραπεζών. Κάθε φορά που μια τέτοια πόρτα κλείνει, ο τόπος γίνεται λίγο πιο αόρατος. Το ταχυδρομείο δεν είναι απλώς σημείο εξυπηρέτησης· είναι η τελευταία γραμμή εμπιστοσύνης ανάμεσα στον πολίτη και την πολιτεία. Είναι το χέρι που χτυπά την πόρτα και λέει «σου ήρθε γράμμα».

Όσοι γνωρίσαμε τα παλιά ταχυδρομεία θυμόμαστε τη μυρωδιά του χαρτιού, τη σφραγίδα που χτυπούσε ρυθμικά πάνω στους φακέλους, τη σειρά από τετράδια με υπογραφές. Θυμόμαστε το βλέμμα του ταχυδρόμου, που ήξερε με ποιο γράμμα θα δώσει χαρά και με ποιο θα σκιάσει το πρόσωπο του παραλήπτη. Το ταχυδρομείο ήταν ο παλμός της κοινότητας.

Σήμερα, όταν κλείνει ένα τέτοιο γραφείο, δεν χάνονται μόνο θέσεις εργασίας. Χάνεται η φυσική παρουσία του κράτους εκεί όπου ο τόπος την έχει περισσότερο ανάγκη. Χάνεται η αίσθηση ότι κάποιος μετρά τις αποστάσεις, ότι το βουνό και το νησί είναι ακόμη μέσα στον χάρτη.

Αν τα ταχυδρομεία των χωριών θεωρούνται «μη βιώσιμα», τότε ίσως πρέπει να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει βιωσιμότητα. Ένας τόπος δεν ζει από το κέρδος του, αλλά από τις σχέσεις του. Κάθε κλείσιμο αφαιρεί ένα κομμάτι αυτής της συνέχειας.

Η Αιτωλοακαρνανία, όπως κι άλλες περιοχές της χώρας, δεν σιωπά. Δεν το έκανε για τα σχολεία, ούτε για τα νοσοκομεία. Δεν θα το κάνει ούτε για τα ΕΛΤΑ. Γιατί ξέρει πως μέσα σ’ εκείνα τα μικρά γραφεία, με τη σφραγίδα και το γραμματόσημο, χτυπούσε κάποτε η καρδιά της κοινότητας — κι αυτή η καρδιά δεν πρέπει να πάψει να ακούγεται.

Το άρθρο γράφτηκε με αφορμή τα πρόσφατα κλεισίματα καταστημάτων των ΕΛΤΑ στην Αιτωλοακαρνανία, που απηχούν ένα ευρύτερο κύμα συρρίκνωσης δημόσιων υπηρεσιών στην ελληνική ύπαιθρο.