Η παγκόσμια ημέρα γυναίκας εορτάζεται από το 1975 υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, με αιχμή του δόρατος την ανάδειξη των γυναικείων προβλημάτων και δικαιωμάτων.

Διαβάστε παρακάτω την πολύ ενδιαφέρουσα συνέντευξη της Γενικής Διευθύντριας της ΕΑΕΕ, Μαργαρίτας Αντωνάκη με αφορμή την παγκόσμια ημέρα γυναίκας:

1. Ποια είναι η σημερινή θέση της γυναίκας στο εργασιακό περιβάλλον;

Η θέση της γυναίκας στο εργασιακό περιβάλλον έχει βελτιωθεί χωρίς όμως να έχει εξισωθεί πλήρως με αυτή των ανδρών. Η μόρφωση και η εργασία έχουν συμβάλλει στη χειραφέτηση των γυναικών ακόμα όμως δεν απολαμβάνουν ούτε το ίδιο ποσοστό στην απασχόληση ούτε ίσες αμοιβές.

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση και στην Ελλάδα το μισθολογικό χάσμα βρίσκεται στο 15-16 %. Παράλληλα, στην Ελλάδα οι γυναίκες πρωταγωνιστούν στην ανεργία με ποσοστό 27,5% έναντι των ανδρών με 19,4%.

Το ποσοστό απασχόλησης των γυναικών στην ελληνική αγορά εργασίας (45,1%) είναι σημαντικά χαμηλότερο από το μέσο όρο της ΕΕ-27 (58,5%) ενώ υπάρχει χαμηλή διείσδυση στην ανώτατη βαθμίδα των ελληνικών επιχειρήσεων (9,2% των top 500 σε κερδοφορία στην Ελλάδα διοικείται από γυναίκες – ICAP 2016) αλλά και στη δημόσια διοίκηση, επιμελητήρια, συνδικαλιστικούς φορείς, πολιτική, κλπ.

Γενικά, οι ευκαιρίες συμμετοχής των γυναικών στην αγορά εργασίας είναι σημαντικά λιγότερες από αυτές των ανδρών ενώ εξακολουθεί να υπάρχει και διαχωρισμός μεταξύ ανδρικών και γυναικείων επαγγελμάτων κάτι που άλλοτε οφείλεται στην αντικειμενική διαφορετικότητα των φύλων και άλλοτε σε προκαταλήψεις.

2. Ποιοι οι βασικοί λόγοι για το μισθολογικό χάσμα στην Ελλάδα;

Ένας λόγος είναι οι κοινωνικές αντιλήψεις (συνειδητές και ασυνείδητες ) σε σχέση με το ρόλο του φύλου. Υπάρχει ακόμα η αντίληψη σε ορισμένους ότι η γυναίκα δεν είναι εξίσου ικανή με τον άνδρα. 

Ο δεύτερος λόγος είναι οι ίσες ευκαιρίες. Δηλαδή, η πρόσβαση σε όλες τις παραμέτρους που ευνοούν την επαγγελματική ανέλιξη ιδιαίτερα μέσα στο επαγγελματικό περιβάλλον. Παίζουν ρόλο η πολιτική προσλήψεων, η εταιρική κουλτούρα , η έλλειψη ευκαιριών και προγραμμάτων για εσωτερική ανέλιξη η έλλειψη υποστήριξης από την διοίκηση για πρόοδο σε υψηλές θέσεις κλπ. Πάντως, σε πολλές εταιρίες βλέπουμε να εισάγονται πολιτικές που προωθούν ποικιλότροπα την ισότητα των φύλων και τις ίσες ευκαιρίες.

3. Ποια τα βασικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες εργαζόμενες και επιχειρηματίες;

Η δυσκολία έγκειται στο ότι η γυναίκα καλείται να συνδυάσει αρμονικά την εργασία με τον αυξημένο ρόλο που έχει στην οικογένεια.
Ο χρόνος λοιπόν είναι σημαντικός και λειτουργεί ανασταλτικά στο να παρακολουθήσουν και να ανταποκριθούν εγκαίρως οι γυναίκες στις εξελίξεις που καθιστούν ανταγωνιστική μια επιχείρηση.

Το να εργάζεται απλώς μια γυναίκα είναι πιο απαιτητικό από τον άνδρα το να επιθυμεί όμως να κάνει καριέρα είναι εξαιρετικά πιο δύσκολο. Η καριέρα απαιτεί αφοσίωση, εξαντλητικά ωράρια, συγκέντρωση, πόρους και διαχείριση της καθημερινότητας. Επομένως οι μεγαλύτερες δυσκολίες αντικειμενικά εστιάζονται στις γυναίκες που στοχεύουν ψηλά σε θέσεις μεγάλης ευθύνης.

Πολλοί εργοδότες πιστεύουν ακόμα ότι οι γυναίκες δεν μπορούν να αφοσιωθούν στην επιχείρηση και να αφιερώσουν το χρόνο και ενέργεια που απαιτείται στον ίδιο βαθμό με τους άνδρες λόγω οικογενειακών υποχρεώσεων.

Τέλος θα πρέπει να πούμε ενίοτε ότι υπάρχει και ο αυτοπεριορισμός της ίδιας της γυναίκας που ,όπως αποτυπώνεται στην τελευταία έρευνα της ICAP, κάποιες φορές έχει μειωμένη αυτοπεποίθηση, διστακτικότητα, φόβο για την ανάληψη ρίσκου.

4. Ποια τα πλεονεκτήματα της γυναίκας εργαζόμενης;

Οι γυναίκες διαθέτουν ισχυρή συναισθηματική νοημοσύνη, επιμονή, μεγαλύτερη δυνατότητα αξιοποίησης του ανθρώπινου δυναμικού, καλύτερη αίσθηση και πρόβλεψη του κινδύνου, οργάνωση και δυνατότητα διαχείρισης πολλαπλών θεμάτων ταυτόχρονα (multitasking), ομαδικότητα και συμβιβαστικές ικανότητες.

Οι γυναίκες επιχειρηματίες εργάζονται σκληρά ( 50% πάνω από 50 ώρες την εβδομάδα – ICAP 2016) – ενώ παράλληλα έχουν αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις.

5. Πως κρίνετε την πρόοδο που έχει σημειωθεί μέχρι τώρα στα θέματα ισότητας;

Σημαντική. Όπως είπαμε η μόρφωση και η εργασία συνέβαλλαν στη χειραφέτηση της γυναίκας. Ξεκινήσαμε το 1890 με την πρώτη Ελληνίδα φοιτήτρια την Ιωάννα Στεφανοπούλου (κάτι που 3 χρόνια νωρίτερα είχαν αρνηθεί στην Ελένη Παντελίδου που αυτοκτόνησε) και φτάσαμε σήμερα να βλέπουμε στην Ελλάδα του 2016 τις εταιρίες με γυναίκες επικεφαλής να έχουν καλύτερες επιδόσεις κερδοφορίας σε σύγκριση με το σύνολο (έρευνα ICAP / 2016).

Παράλληλα γίνονται βήματα σε επίπεδο κοινοτικής και εθνικής νομοθεσίας για την αποκατάσταση των ίσων ευκαιριών όπως π.χ. ο ν. 2839/2000 που προβλέπει ισόρροπη συμμετοχή ανδρών και γυναικών – (1/3 κατ’ ελάχιστον) στα διοικητικά συμβούλια του Δημοσίου & ΟΤΑ αλλά κάτι τέτοιο δεν εφαρμόζεται στη πράξη. Σήμερα 4 από τους 19 υπουργούς και 70 από τους 300 βουλευτές της χώρας είναι γυναίκες.

Επομένως, υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος που πρέπει να διανύσουμε – όχι στο θέμα της ισότητας που είναι κατοχυρωμένο νομικά αλλά στο θέμα των ίσων ευκαιριών και της πραγματικότητας που είναι διαφορετική υπόθεση.

6. Τι ισχύει στην ασφαλιστική αγορά;

Η αγορά μας απασχολεί πολλές γυναίκες και μάλιστα σε διευθυντικές θέσεις όμως η ηγεσία του κλάδου παραμένει ακόμα ανδρική υπόθεση. Σημειώνουμε όμως θετική μεταβολή τα τελευταία χρόνια ως προς την παρουσία ικανών γυναικών σε θέσεις υψηλής ευθύνης. Φέτος, για παράδειγμα , στο 19μελές διοικητικό συμβούλιο της ΕΑΕΕ συμμετέχουν 3 γυναίκες , κάτι που δεν βλέπαμε στο παρελθόν, ενώ 6 από τις 51 ασφαλιστικές επιχειρήσεις – μέλη μας διοικούνται από γυναίκες.

Παράλληλα πολλές ασφαλιστικές εταιρίες εισάγουν στο τρόπο λειτουργίας τους πολιτικές που προάγουν την ισότητα των δύο φύλων και τις ίσες ευκαιρίες.

7. Τελικά, τι χρειάζεται για να αλλάξουν τα κοινωνικά δεδομένα όσο αφορά το ρόλο και τη θέση της γυναίκας στην εργασία;

Η αντιμετώπιση θα πρέπει να ξεκινάει από το σχολείο όπως και κάθε θετική εξέλιξη για τη κοινωνία. Εκεί πρέπει τα παιδιά να μαθαίνουν ότι είναι ισότιμα και πρέπει να έχουν ίσες ευκαιρίες και ίσα δικαιώματα σε κάθε πτυχή της ζωής τους.

Η στήριξη από την οικογένεια είναι απαραίτητη ώστε να λειτουργήσει η γυναίκα εργαζόμενη αποτελεσματικά σε όλους τους ρόλους της.

Το θεσμικό και νομικό πλαίσιο θα πρέπει να διασφαλίζει ίση αμοιβή γυναικών και ανδρών για εργασία ίσης αξίας αλλά και ίσες ευκαιρίες και πάνω απ’ όλα η εφαρμογή του νομικού πλαισίου στη πράξη. Από την πολιτεία χρειάζεται ενίσχυση της συμμετοχής των γυναικών στη δημόσια ζωή και στα κέντρα λήψης αποφάσεων όπως και προγράμματα προώθησης και στήριξης της γυναικείας επιχειρηματικότητας.

Ήδη όμως βλέπω ότι οι επόμενες γενιές έχουν κάνει σοβαρά βήματα μπροστά ως προς τη νοοτροπία και είμαι αισιόδοξη για το μέλλον.

8. Ποιο είναι το τελικό συμπέρασμα;

Οι αρχαίοι Έλληνες τα έχουν πει όλα. Σηματοδότησαν τη διαφορετικότητα αλλά και την ισότητα των φύλων βάζοντας στο δωδεκάθεο 6 θεούς και 6 θεές!

Θα έχουμε πετύχει ως κοινωνία την ισότιμη μεταχείριση ανδρών και γυναικών στον επαγγελματικό στίβο όταν δεν θα χρειαζόμαστε πλέον νομοθετικό πλαίσιο και ποσοστώσεις που να το επιβάλλουν.