Ο William H. Foege (1936 –2026) που πέθανε προχθές ανήκει σε εκείνη τη σπάνια γενιά γιατρών που δεν περιορίστηκαν στη θεραπεία μεμονωμένων ασθενών, αλλά επιχείρησαν να αντιμετωπίσουν τις ασθένειες ως κοινωνικά και ηθικά προβλήματα. Το όνομά του συνδέεται με ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της ανθρωπότητας: την εξάλειψη της ευλογιάς, της πρώτης μολυσματικής ασθένειας που εξαφανίστηκε πλήρως από τον ανθρώπινο πληθυσμό.

Το 1966, εργαζόμενος ως ιατρικός ιεραπόστολος στη Νιγηρία, ο Foege πρότεινε μια στρατηγική που έμελλε να αλλάξει την ιστορία της δημόσιας υγείας. Αντί των μαζικών εμβολιασμών, εισήγαγε την επιτήρηση και τον κυκλικό εμβολιασμό: τον άμεσο εντοπισμό κάθε κρούσματος και τον στοχευμένο εμβολιασμό του στενού του περιβάλλοντος. Με αυτόν τον τρόπο, οι περιορισμένοι πόροι αξιοποιούνταν αποτελεσματικά και οι αλυσίδες μετάδοσης διακόπτονταν.

Η μέθοδος αυτή έγινε το θεμέλιο του Παγκόσμιου Προγράμματος Εξάλειψης της Ευλογιάς του ΠΟΥ, στο οποίο ο Foege διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο ως επικεφαλής του αντίστοιχου προγράμματος του CDC. Το 1980, η ευλογιά ανακηρύχθηκε επίσημα εξαλείψιμη — ένα ορόσημο όχι μόνο της ιατρικής, αλλά και της διεθνούς συνεργασίας.

Η συμβολή του, ωστόσο, δεν σταμάτησε εκεί. Ο Foege υπήρξε βασικός πρωταγωνιστής στην παγκόσμια προσπάθεια αντιμετώπισης της ογκοκερκίασης (ποτάμια τύφλωση), μια παρασιτική νόσος που μεταδίδεται από τσιμπήματα μαύρων μυγών που αναπαράγονται κοντά σε ποτάμια και προκαλεί χρόνια δερματικά προβλήματα και, σε προχωρημένα στάδια, μη αναστρέψιμη απώλεια όρασης. Μέσω του Προγράμματος Δωρεάς Mectizan, δισεκατομμύρια δόσεις ιβερμεκτίνης διανεμήθηκαν δωρεάν, μεταμορφώνοντας τη ζωή ολόκληρων αγροτικών κοινοτήτων στην Αφρική και αλλού.

Το 2020, ο Foege τιμήθηκε μαζί με τον Viktor Zhdanov με το βραβείο «Μέλλον της Ζωής» για τη συμβολή τους στην εξάλειψη της ευλογιάς. Όπως επισημάνθηκε τότε, η επιτυχία αυτή κατέδειξε τη δύναμη της επιστήμης όταν συνοδεύεται από διεθνή συνεργασία και πολιτική βούληση.

Σε μια εποχή όπου οι πανδημίες επανέρχονται και η δυσπιστία απέναντι στα εμβόλια αυξάνεται, η παρακαταθήκη του William H. Foege αποκτά νέα σημασία. Το έργο του υπενθυμίζει ότι οι μεγάλες νίκες στη δημόσια υγεία δεν έρχονται από θόρυβο ή φόβο, αλλά από εμπιστοσύνη, επιμονή και την απόφαση να μη μείνει κανείς πίσω.

Ο William H. Foege, ένας από τους αρχιτέκτονες της εξάλειψης της ευλογιάς και πρωτοπόρος της παγκόσμιας δημόσιας υγείας.