Διάβασα σήμερα το πρωί ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο στη γερμανική die Zeit σχετικά με τις εξελίξεις στο Ιράν και τις συζητήσεις που έχουν ανοίξει στη διεθνή πολιτική ατζέντα για το ενδεχόμενο της ανατροπής του καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Οι γραμμές του με έβαλαν σε σκέψεις. Πόσο εφικτό είναι τελικά αυτό το σενάριο; Ο Bahman Nirumand που υπογράφει το σχετικό κείμενο επιχειρεί να αντιμετωπίσει το θέμα μέσα από μια ολιστική προσέγγιση, αναδεικνύοντας τις επιμέρους πτυχές που θα παίξουν έναν σημαντικό αν όχι καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις.

Αν και το θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν που προέκυψε από την επανάσταση του 1979 έχει δεχτεί έντονη κριτική στο πέρασμα των χρόνων για τις πρακτικές του, την αντιμετώπιση κορυφαίων ζητημάτων, όπως η ελευθερία του ατόμου και τα δικαιώματα των γυναικών, εντούτοις με τον τρόπο που λειτουργεί έχει εξασφαλίσει υψηλούς δείκτες ανθεκτικότητας. 

Όσον αφορά στις σχέσεις Ιράν-Ισραήλ, το παρελθόν είχε αποδείξει πως οι δύο πλευρές μπορούσαν να συνεννοηθούν, είχαν μεταξύ τους συμφωνίες σε συγκεκριμένους κλάδους της οικονομίας και παρά τα γενικότερα θέματα που έχουν απασχολήσει διαχρονικά τη Μέση Ανατολή, Τελ Αβίβ και Τεχεράνη κατάφερναν εύκολα ή δυσκολότερα να βρουν τον κοινό τόπο.

Όλα άλλαξαν όταν το καθεστώς του Ιράν αποφάσισε να αναπτύξει το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο αν ποτέ έμπαινε σε φάση εφαρμογής θα εξαφάνιζε το Ισραήλ και θα άλλαζε τα δεδομένα σε μια ευαίσθητη περιοχή που συνδέεται άμεσα και με τα ζωτικά γεωπολιτικά συμφέροντα των ΗΠΑ.

Γι’ αυτό και η Ουάσιγκτον δεν θα μπορούσε να αγνοήσει τα όσα συμβαίνουν τα τελευταία εικοσιτετράωρα μεταξύ των δύο αντιμαχόμενων πλευρών. Το αντίθετο μάλιστα. Έχει στρέψει την προσοχή της προς τα εκεί, δείχνοντας μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε σύγκριση με το άλλο μεγάλο ανοιχτό γεωπολιτικό μέτωπο στην Ουκρανία. 

Για να επιστρέψουμε στο αρχικό ερώτημα που αφορά το σενάριο ανατροπής του σημερινού σκληρού καθεστώτος στην Τεχεράνη, υπάρχουν κάποιες παράμετροι που πρέπει κανείς να λάβει σοβαρά υπόψη, αν θέλει πραγματικά να προβεί σε μια ρεαλιστική αποτίμηση της κατάστασης.

Το Ιράν, υπό τη σημερινή του διοίκηση, δεν είναι μια χώρα με ευελιξία στα ζητήματα της δημοκρατίας και της δυνατότητας ελεύθερης έκφρασης από αντιφρονούντες.

Αν και ένα μεγάλο μέρος της νεολαίας, του γυναικείου πληθυσμού, αλλά και των μειονοτήτων διψούν για αυτή την πολυπόθητη αλλαγή, εντούτοις λίγοι θα ήταν εκείνοι που θα είχαν το θάρρος να ξεσηκωθούν σε μια στιγμή που το καθεστώς σκληραίνει τη στάση του, ενώ ο εχθρός (Ισραήλ) επιτίθεται με σφοδρότητα εναντίον της χώρας. Με άλλα λόγια φοβούνται. 

To timing δεν είναι θετικό για να βγουν στους δρόμους, καθώς γνωρίζουν πολύ καλά ότι οι «Φρουροί της Επανάστασης» θα είναι αμείλικτοι απέναντι τους.

Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η ανατροπή δεν είναι εφικτή εκ των έσω, ούτε μπορεί να γίνει πραγματικότητα από τον εναέριο χώρο που πετούν τα ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη.

Με τα σημερινά τουλάχιστον δεδομένα, ο Χαμενεΐ δύσκολα θα εγκαταλείψει. Δεν γνωρίζουμε τι επιφυλάσει το μέλλον. Το μόνο σίγουρο είναι πως βρισκόμαστε στην αρχή μιας σκληρής διαμάχης που φαίνεται ότι θα διαρκέσει…