Αναδημοσίευση από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 26)

Γράφει ο Παναγιώτης Παπαναγιώτου, καθηγητής Ακτινολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, πρόεδρος Επιτροπής ΚΕΣΥ για τα Κέντρα Θρομβεκτομών

Το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο (ΑΕΕ) αποτελεί μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου και σοβαρής αναπηρίας παγκοσμίως. Κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες ασθενείς παγκοσμίως –και πολλοί συνάνθρωποί μας στην Ελλάδα– υφίστανται τις τραγικές συνέπειες ενός τέτοιου συμβάντος. Ωστόσο, οι σύγχρονες ιατρικές εξελίξεις και ειδικότερα οι ενδοαγγειακές θεραπείες έχουν φέρει μια επαναστατική αλλαγή στη διαχείριση και την πρόγνωση των ΑΕΕ.

Το ΑΕΕ και η σημασία της ταχείας παρέμβασης

Το εγκεφαλικό επεισόδιο μπορεί να είναι είτε ισχαιμικό (απόφραξη αγγείου από θρόμβο) είτε αιμορραγικό (ρήξη αγγείου-ανευρύσματος και αιμορραγία στον εγκέφαλο). Σε κάθε περίπτωση, η άμεση διάγνωση και η σωστή θεραπευτική στρατηγική καθορίζουν την έκβαση.

Στα ισχαιμικά ΑΕΕ, η μηχανική θρομβεκτομή, μια εξαιρετικά εξειδικευμένη ενδοαγγειακή θεραπεία που αφαιρεί τον θρόμβο και αποκαθιστά την αιματική ροή στον εγκέφαλο, έχει αποδειχθεί ότι μειώνει τη θνησιμότητα και την αναπηρία. Η θεραπεία αυτή, όταν εφαρμοστεί άμεσα και από έμπειρη ομάδα, αυξάνει εντυπωσιακά τις πιθανότητες πλήρους αποκατάστασης του ασθενούς.

Στα αιμορραγικά ΑΕΕ, η ενδοαγγειακή θεραπεία με εμβολισμό αποτελεί πλέον καθιερωμένη επιλογή για την αντιμετώπιση ανευρυσμάτων ή άλλων αγγειακών δυσπλασιών, μειώνοντας τον κίνδυνο νέας αιμορραγίας και δίνοντας τη δυνατότητα αποφυγής πιο επεμβατικών χειρουργικών πράξεων.

Η αναγκαιότητα των Κέντρων Εγκεφαλικών Επεισοδίων

Τα Κέντρα Εγκεφαλικών Επεισοδίων (Stroke Centers) συνδυάζουν εξειδικευμένες ομάδες, διαγνωστική τεχνολογία αιχμής και διαθεσιμότητα ενδοαγγειακών θεραπειών, ώστε να προσφέρουν στους ασθενείς τις καλύτερες δυνατές προοπτικές. Ο σωστός σχεδιασμός τους περιλαμβάνει:

• Άμεση διαγνωστική αξιολόγηση με τη χρήση αξονικής ή μαγνητικής τομογραφίας.
• Συντονισμό διεπιστημονικών ομάδων νευρολόγων, παθολόγων, επεμβατικών νευροακτινολόγων, ακτινολόγων, νευροχειρουργών, αναισθησιολόγων, εντατικολόγων και εξειδικευμένου νοσηλευτικού προσωπικού.
• Διαρκή ετοιμότητα για ενδαγγειακές παρεμβάσεις τόσο σε ισχαιμικά ή και σε αιμορραγικά εγκεφαλικά.

Στόχος αυτών των Κέντρων είναι να ελαχιστοποιήσουν τον χρόνο από την εμφάνιση των συμπτωμάτων έως τη θεραπεία, γιατί «ο χρόνος είναι εγκέφαλος». Κάθε λεπτό καθυστέρησης οδηγεί σε απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων και χειρότερη πρόγνωση.

Η πραγματικότητα στην Ελλάδα και οι προοπτικές

Στη χώρα μας, τα εγκεφαλικά επεισόδια υπολογίζονται σε περίπου 30.000 με 35.000 περιστατικά ετησίως, με σοβαρή διακύμανση στη βαρύτητα από ήπια έως πολύ βαριά, συνοδευόμενα από υψηλό κίνδυνο μόνιμης αναπηρίας ή θανάτου. Στοιχεία δείχνουν ότι κατά την έξοδο από το νοσοκομείο περίπου 1 στους 3 ασθενείς φέρει σοβαρή αναπηρία, ενώ το 20% περίπου των ασθενών καταλήγει κατά τη διάρκεια της νοσηλείας του. Επιπλέον, ποσοστό που αγγίζει το 33% καταλήγει εντός του πρώτου έτους από το εγκεφαλικό. Δυστυχώς, η Ελλάδα καταγράφει μία από τις υψηλότερες θνητότητες του πρώτου μηνός στην Ευρώπη, λόγω της ανεπαρκούς πρόσβασης σε εξειδικευμένη φροντίδα και οξεία θεραπεία.

Παρ’ όλα αυτά, σημαντικές προσπάθειες έχουν ήδη γίνει σε αρκετά δημόσια και ιδιωτικά νοσοκομεία, που επενδύουν σε υποδομές και στελέχωση με καταρτισμένο προσωπικό. Η επέκταση αυτών των δομών, σε συνδυασμό με καλύτερο συντονισμό και εκπαίδευση, είναι το κλειδί για την ισότιμη πρόσβαση σε σύγχρονες θεραπείες. Σύμφωνα με διεθνείς μελέτες, η εφαρμογή θρομβεκτομής εντός των πρώτων ωρών αυξάνει έως και κατά 20% την πιθανότητα πλήρους αποκατάστασης. Όσοι ασθενείς υποβάλλονται σε θρομβεκτομή ή εμβολισμό εγκαίρως έχουν εξαιρετική πρόγνωση και επιστρέφουν συχνά στην καθημερινότητά τους.

Το ανθρώπινο πρόσωπο της επιστήμης

Η συγκίνηση του να βλέπεις έναν ασθενή να ανακάμπτει σχεδόν άμεσα μετά από ενδοαγγειακή παρέμβαση είναι μοναδική. Κάθε επιτυχής επέμβαση είναι μια νίκη κατά της αναπηρίας και μια αποκατάσταση της ελπίδας για τον ίδιο τον ασθενή και την οικογένειά του.

Όπως έχω συχνά επισημάνει:
«Η θρομβεκτομή και οι ενδοαγγειακές θεραπείες είναι μέθοδοι που αλλάζουν ζωές, σώζουν ανθρώπους και περιορίζουν τις μόνιμες επιπτώσεις που προκαλεί το εγκεφαλικό. Το πιο συναρπαστικό μέρος αυτής της διαδικασίας είναι να βλέπεις έναν ασθενή να ανακάμπτει σχεδόν άμεσα πάνω στο χειρουργικό τραπέζι».

Συμπέρασμα

Η δημιουργία και η διαρκής αναβάθμιση των Κέντρων Εγκεφαλικών αποτελούν το πιο κρίσιμο βήμα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των ΑΕΕ στην Ελλάδα. Με επιστημονική τεκμηρίωση, συνεργασία, και πολιτική βούληση μπορούμε να κάνουμε πράξη το όραμα για καλύτερη φροντίδα, λιγότερη αναπηρία και περισσότερες ζωές που κερδίζονται.

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 26) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 106-107 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΣΗΜΕΙΩΜΑ

Ο Παναγιώτης Παπαναγιώτου είναι καθηγητής Ακτινολογίας Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, καθηγητής Νευροακτινολογίας Bremen–Mitte, Βρέμη, και πρόεδρος Επιτροπής ΚΕΣΥ για τα Κέντρα Θρομβεκτομών. Είναι διεθνώς αναγνωρισμένος ειδικός στις ενδοαγγειακές θεραπείες αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων και ανευρυσμάτων εγκεφάλου, με πολυετή εμπειρία και χιλιάδες επεμβάσεις στη Γερμανία και την Ελλάδα. Έχει διατελέσει υπεύθυνος οργάνωσης Κέντρων Νευροεπεμβατικών Θεραπειών στη Βρέμη και στο Homburg Γερμανίας και ανήκει στους πρωτεργάτες της δημιουργίας και ανάπτυξης του Κέντρου Επεμβατικής Αντιμετώπισης Εγκεφαλικών Επεισοδίων στην Ελλάδα («Αρεταίειο», «Αιγινήτειο», ΓΝΑ «Αλεξάνδρα»). Έχει δημοσιεύσει περισσότερες από 200 επιστημονικές εργασίες και έχει σημαντική συμβολή στη διαμόρφωση δικτύων αντιμετώπισης αγγειακών εγκεφαλικών.