Αναδημοσίευση από την ειδική έκδοση της εφημερίδας Nextdeal (Τεύχος 560)

Του Χρήστου Κίτσιου

«Παρατηρούμε αλλαγή των βασικών νομισματικών, οικονομικών και γεωπολιτικών τάξεων. Τέτοιες αλλαγές συμβαίνουν κάθε 30 με 50 χρόνια, όταν υπάρχουν μεγάλες οικονομικές ανισορροπίες. Αυτή την στιγμή είναι ασαφές πότε θα αποκρυσταλλωθεί μια νέα ισορροπία, ποια θα είναι η μορφή της και πόσο θα διαρκέσει» ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της Eurobank, Φωκίων Καραβίας, στην πρόσφατη τακτική γενική συνέλευση των μετόχων της.

Στο παραπάνω περιβάλλον τεκτονικών αλλαγών, το βασικό ερώτημα, που επανέρχεται για το εγχώριο τραπεζικό σύστημα, είναι αν θα καταφέρει να υπερβεί το οικονομικό μοντέλο της χώρας. Η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται, φέτος, με ρυθμό ισχυρότερο της Ευρωζώνης, βάσει των επίσημων εκτιμήσεων καθώς έχει μικρή άμεση έκθεση στον κίνδυνο επιβολής αυξημένων δασμών από τις ΗΠΑ, λόγω περιορισμένων εξαγωγών. Αν, όμως, οι δασμοί ωθήσουν την ήδη ασθμαίνουσα οικονομία της Ευρωζώνης σε τεχνητή ύφεση (σ.σ. για δύο ή τρία τρίμηνα), το κτύπημα, που θα δεχθεί η ελληνική οικονομία, θα είναι υπολογίσιμο, μια και η Ευρωζώνη αποτελεί το βασικό προορισμό των εξαγωγών της και τη βασική δεξαμενή τουριστών.

Παρά την υπερδεκαετή περίοδο κρίσης και την ανάπτυξη, που ακολούθησε μετά το 2018, η Ελλάδα δεν κατάφερε να θεμελιώσει ένα πιο βιώσιμο, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, πρότυπο ανάπτυξης, που να μην εξαρτάται τόσο πολύ από την κατανάλωση και τον τουρισμό. Οι επενδύσεις παγίων, ως ποσοστό του ΑΕΠ, αυξήθηκαν μεν από 11% το 2019 σε 15,3% το 2024, απέχουν, όμως, σημαντικά από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 21%.

Οι ελληνικές τράπεζες αντανακλούν στους ισολογισμούς τους, άλλες περισσότερο και άλλες λιγότερο, το παραπάνω μοντέλο. Πέτυχαν τα τελευταία χρόνια να εμφανίσουν ισχυρή κερδοφορία, χάρη στο συνδυασμό πιστωτικής επέκτασης και αύξησης των επιτοκίων από ECB. Είχε προηγηθεί η εξυγίανση των ισολογισμών τους, με πώληση ή τιτλοποίηση των απαιτήσεων τους από μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα (Non Performing Exposures), ενώ πέρσι βρήκαν «φόρμουλα» με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για την επίσπευση αποαναγνώρισης των αναβαλλόμενων φορολογικών απαιτήσεων (Deferred Tax Credits-DTCs), ώστε να εξαλείψουν τη συνεισφορά τους στα εποπτικά κεφάλαια ως το 2033 και να αναπροσαρμόσουν, ενδιάμεσα, την πολιτική ανταμοιβής μετόχων (payout ratio) σε πιο κοντινά με το μέσο ευρωπαϊκό όρο ( σ.σ. 65% με 70% των ετήσιων κερδών) επίπεδα.

Παρά την τεράστια πρόοδο που έχουν σημειώσει, κάποια απότοκα της κρίσης χρέους είναι ακόμη ορατά. Οι τράπεζες κατέχουν αξιοσημείωτα ποσά senior notes ομολογιών τιτλοποιήσεων με εγγύηση Ελληνικού Δημοσίου, ένα υψηλό, για τα δεδομένα ανάκαμψης της οικονομίας, ποσοστό νοικοκυριών και επαγγελματιών δεν είναι αξιόχρεα, ενώ η πιστωτική επέκταση έρχεται μόνο από τις εταιρικές χορηγήσεις καθώς η εκτίναξη τιμών στις κατοικίες (σ.σ. λόγω περιορισμένης προσφοράς) καθιστά τη λήψη στεγαστικών δανείων απαγορευτική για τα περισσότερα νοικοκυριά.

Σε περίπτωση βαθύτερου slow down των μεγάλων οικονομιών της Ευρώπης, οι ελληνικές τράπεζες θα επηρεαστούν όχι μόνο λόγω της μείωσης των επιτοκίων από την ΕΚΤ και της συνακόλουθης μείωσης των καθαρών εσόδων από τόκους, αλλά και από την επίπτωση της επιβράδυνσης στα μεγέθη και κυρίως τις επενδύσεις των εταιρικών πελατών τους. 

Η αύξηση των εξυπηρετούμενων δανείων αποτελεί το βασικό όπλο στο story των εγχώριων τραπεζών καθώς τα έσοδα από προμήθειες συνεισφέρουν λιγότερα στα οργανικά κέρδη σε σχέση με το μέσο όρο των μεγάλων ευρωπαϊκών τραπεζών. Φέτος, εκτιμάται ότι οι προμήθειες θα αποτελέσουν το 18% με 25% των καθαρών εσόδων. Το μεγαλύτερο μέρος, δε, των προμηθειών έρχεται από παραδοσιακές τραπεζικές εργασίες (σ.σ. αμοιβές (νέων) χορηγήσεων, χρεώσεις πιστωτικών καρτών κά). Οι προμήθειες από διαχείριση Α/Κ και bancassurance παραμένουν σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα, σε σχέση με την Ευρώπη. 

Πιστωτική επέκταση άνω των 10,4 δισ. ευρώ φέτος

Οι τέσσερις μεγάλες εγχώριες τράπεζες (Eurobank, Εθνική, Πειραιώς και Alpha) στοχεύουν φέτος σε  αύξηση ενήμερων δανείων, κατά τουλάχιστον 10,4 δισ. ευρώ (+7,07%), επίδοση που θα διασκεδάσει, εν μέρει, τις ανησυχίες των επενδυτών για την πορεία καθαρών εσόδων από τόκους και κερδοφορίας το 2026 καθώς ο εκτοκισμός των νέων χορηγήσεων ξεκινά έξι μήνες μετά την εκταμίευσή τους.

Για την τρέχουσα χρονιά, με τα ως τώρα δεδομένα, δεν εγείρεται θέμα. Οι διοικήσεις των δήλωσαν εμφατικά ότι οι φετινοί στόχοι για καθαρά έσοδα από τόκους (Net Interest Income-NII) και κερδοφορία δεν κινδυνεύουν, ακόμη και αν η ΕΚΤ ρίξει το επιτόκιο διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων κάτω του 2%. Η Eurobank, μάλιστα, εμφανίστηκε βέβαιη για την επίτευξη της καθοδήγησης περί NII, ακόμη και αν το επιτόκιο ΕΚΤ προσεγγίσει το 1,5%.

Πίσω από την παραπάνω βεβαιότητα κρύβεται ο συνδυασμός ισχυρής πιστωτικής επέκτασης, κατά την περσινή χρονιά και η άνοδος των εσόδων από προμήθειες, παρά το κυβερνητικό «φρένο» στις χρεώσεις επί «λαϊκών συναλλαγών». Τα δάνεια, που χορηγήσαν πριν από έξι μήνες οι τράπεζες, εκτοκίζονται τώρα. Εξ ου και το δεύτερο τρίμηνο αναμένεται σταθεροποίηση των καθαρών εσόδων από τόκους, μολονότι συνεχίζεται η μείωση των επιτοκίων. Υπενθυμίζεται ότι στο περσινό τελευταίο τρίμηνο καταγράφηκε …κρεσέντο χορηγήσεων, με την πιστωτική επέκταση να ξεπερνά τα 7,5 δισ. ευρώ.

Eurobank, Πειραιώς, Εθνική και Alpha επανέλαβαν τις καθοδηγήσεις τους για NII. Η Eurobank αναμένει περίπου 2,5 δισ. ευρώ, η Πειραιώς περίπου 1,9 δισ. ευρώ και η Εθνική περισσότερα από 2,1 δισ. ευρώ. Οι ετήσιοι στόχοι τους υποδηλώνουν ότι τα καθαρά έσοδα από τόκους, σε τριμηνιαία βάση, δεν θα υποχωρήσουν, σε μέσο όρο, κάτω από την επίδοση πρώτου τριμήνου (βλέπε πίνακα). Στον αντίποδα, ο ετήσιος στόχος της Alpha ( ΝΙΙ άνω του 1,65 δισ. ευρώ) συνάδει με την καθοδήγηση της διοίκησής της για αύξηση των καθαρών εσόδων από τόκους τα επόμενα τρίμηνα, λόγω χαμηλότερης ευαισθησίας, έναντι της αποκλιμάκωσης επιτοκίων.

Η προσοχή, όμως, των επενδυτών εστιάζεται στο πως θα κινηθούν τα καθαρά έσοδα από τόκους το 2026, στην περίπτωση που επιβεβαιωθούν οι ανησυχίες για slow down στις μεγάλες ευρωπαϊκές οικονομίες ή ακόμη χειρότερα ύφεση, ως αποτέλεσμα των οικονομικών, νομισματικών και γεωπολιτικών αναταράξεων, που προκαλεί η πολιτική Τραμπ.

Οι τραπεζίτες απέφυγαν, λόγω υψηλής αβεβαιότητας, να μιλήσουν για το 2026, οι επιδόσεις, όμως, πιστωτικής επέκτασης πρώτου τριμήνου και κυρίως η σιγουριά για επίτευξη στόχων έτους, αποτελεί μια πρώτη έμμεση απάντηση στις ανησυχίες. Και αυτό επειδή η φετινή πιστωτική επέκταση, διευρύνει τη βάση καθαρών εσόδων από τόκους του 2026. Εurobank και Πειραιώς είδαν τα εξυπηρετούμενα δάνειά τους να αυξάνονται στο πρώτο τρίμηνο κατά 1,2 δισ. ευρώ και 1,1 δισ. ευρώ αντίστοιχα (σ.σ. μέρος της πιστωτικής επέκτασης στην Eurobank «ροκάνισε» η μείωση της αξίας δολλαριακών δανείων), ενώ Alpha και ΕΤΕ ακολούθησαν.

Για το σύνολο της χρονιάς η Eurobank αναμένει αύξηση των ενήμερων δανείων κατά περίπου 3,5 δισ. ευρώ, εκ των οποίων τα 1,9 δισ. ευρώ στην Ελλάδα και τα υπόλοιπα 1,6 δισ. ευρώ στο εξωτερικό. Αν το πετύχει, θα αποτελέσει την πρώτη εγχώρια τράπεζα που επαναπροσεγγίζει τα 50 δισ. ευρώ υπόλοιπο (ενήμερων) χορηγήσεων ( σ.σ. περίπου 49,8 δισ. ευρώ).

Η παραπάνω αισιοδοξία πηγάζει από την εκτίμηση ότι τα επιτόκια των προθεσμιακών σε Κύπρο θα αποκλιμακωθούν, ακολουθώντας, με μικρή χρονική διαφορά, την πτώση των επιτοκίων από ΕΚΤ, χάρη στην ευρεία καταθετική βάση που προσθέτει η Ελληνική Τράπεζα Κύπρου στη Eurobank Cyprus και στην ισχυρή ζήτηση για δάνεια σε Βουλγαρία, που συντηρεί το μέσο spread.

Η Εθνική, Πειραιώς και Alpha κινούνται παράλληλα. Η ΕΤΕ στοχεύει σε πιστωτική επέκταση έτους 2,4 δισ. ευρώ ( περίπου 36 δισ. ευρώ), η Alpha σε τουλάχιστον 2,2 δισ. ευρώ ( πάνω από 35,5 δισ. ευρώ) και η Πειραιώς σε 2,3 δισ. ευρώ (περίπου 36 δισ. ευρώ). Βέβαια, η Πειραιώς έχει αυξήσει τα ενήμερα δάνειά της κατά 1,1 δισ. ευρώ το πρώτο τρίμηνο. Ενδέχεται επομένως, η καθοδήγηση για πιστωτική επέκταση να αναθεωρηθεί ανοδικά, μέσα στο έτος.

Το 18% με 25% των καθαρών εσόδων από προμήθειες

Eurobank και Πειραιώς διαθέτουν την υψηλότερη συνεισφορά εσόδων από προμήθειες στα καθαρά έσοδα. Η Eurobank εμφάνισε στο Α τρίμηνο καθαρά έσοδα από προμήθειες 169 εκατ. ευρώ, που αντιστοιχούσαν σε 20% των καθαρών εσόδων. Για το σύνολο του έτους αναμένει έσοδα από προμήθειες περίπου 740 εκατ. ευρώ (σ.σ. το 22% των καθαρών εσόδων). Η Πειραιώς είχε στο πρώτο τρίμηνο καθαρά έσοδα από τόκους 160 εκατ. ευρώ (σ.σ. 25% των καθαρών εσόδων) και στοχεύει σε περίπου 650 εκατ. ευρώ στο σύνολο του έτους (σ.σ. περίπου 25% των καθαρών εσόδων).

Κοντά στις επιδόσεις τους βρίσκεται η Alpha, η οποία εμφάνισε καθαρά έσοδα από προμήθειες 108 εκατ. ευρώ στο Α΄ τρίμηνο (σ.σ. 19% των καθαρών εσόδων) και επιδιώκει να φέρει 450 εκατ. ευρώ στο σύνολο του έτους (σ.σ. περίπου 20% των καθαρών εσόδων). Τέλος, η Εθνική με 106 εκατ. ευρώ στο πρώτο τρίμηνο (σ.σ. 14% των συνολικών εσόδων), επιδιώκει να κλείσει την χρονιά με περίπου 470 εκατ. ευρώ (περίπου 18% των καθαρών της εσόδων).

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από την ειδική έκδοση της εφημερίδας Nextdeal (Τεύχος 560) και σε ηλεκτρονική μορφή σελ. 100-101 (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)