Παρά τη μακροπρόθεσμη τάση για λιγότερους θανάτους από αεροπορικά δυστυχήματα, οι καινοτομίες της αεροναυπηγικής αυξάνουν το κόστος επισκευής και αντικατάστασης αεροσκαφών, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της Allianz Global Corporate και του Embry-Riddle Aeronautical University.

Η μελέτη δείχνει ότι η θνησιμότητα έχει πέσει στους 2 νεκρούς ανά 100 εκατ. επιβάτες την τελευταία δεκαετία, ενώ το ’60 ήταν 133 νεκροί ανά 100 εκατ. επιβάτες. Αλλά τα αεροσκάφη με τα προηγμένα ηλεκτρονικά συστήματα, φτιαγμένα μάλλον από συνθετικά υλικά και όχι μέταλλα, είναι πιο ακριβά στην επισκευή ή στην αντικατάστασή τους. Οι αναδυόμενοι κίνδυνοι περιλαμβάνουν, ακόμα, τα τηλεκατευθυνόμενα αεροσκάφη (drones) και τις κυβερνοεπιθέσεις στα αυτόματα συστήματα των αεροπλάνων και στον έλεγχο της εναέριας κυκλοφορίας.

Ασφαλείς οι επιβάτες – των δυτικών τουλάχιστον αερογραμμών

Οι 210 θάνατοι που σημειώθηκαν στην εμπορική αεροπορία τον περασμένο χρόνο ήταν οι μισοί των 414 του προηγουμένου, σύμφωνα με τη μελέτη, που βασίστηκε σε στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Αερομεταφορών (ΙΑΤΑ). «Η ασφάλεια των αεροπλάνων συνεχίζει να βελτιώνεται» επισημαίνει ο David Williams, βοηθός καθηγητής του πανεπιστημίου Embry-Riddle, και προσθέτει: «Το μήνυμά μου είναι ότι το να πετά κανείς είναι απολύτως ασφαλές».

Ο Williams και ο Strickland υποστηρίζουν ότι η αναστάτωση από τα φετινά δυστυχήματα δεν θα έπρεπε να αλλάξει τα μακροπρόθεσμα δεδομένα. Επιπλέον, για τα δύο χειρότερα περιστατικά, με τα αεροπλάνα των Μαλαισιανών Αερογραμμών που κατέπεσαν στον Ινδικό Ωκεανό και στην Ουκρανία, με 239 και 298 επιβάτες αντίστοιχα, δεν ευθυνόταν το πλήρωμα ή το αεροσκάφος. Για την πτώση του αεροσκάφους της Air Algerie με 118 νεκρούς και της TransAsia με 48 νεκρούς, πάλι, στάθηκε σημαντικός παράγοντας ο καιρός.

«Οι αναλυτές λένε» σύμφωνα με τη μελέτη «ότι οι πρόσφατες αεροπορικές τραγωδίες δεν δείχνουν απαραίτητα μεγάλα συστημικά προβλήματα στην ασφάλεια». Επίσης, οι πτήσεις αποδεικνύονται πιο ασφαλείς από πολλές άλλες δραστηριότητες. Για παράδειγμα, σκοτώθηκε 1 στους 29 εκατ. επιβάτες ευρωπαϊκών και αμερικανικών αερομεταφορέων, ενώ 1 στους 10,5 εκατ. κινδυνεύουν να πεθάνουν από χτύπημα κεραυνού και 1 στους 340 χιλ. από ατύχημα με ποδήλατο.

Ο Joe Strickland, επικεφαλής του τμήματος αεροπλοΐας της Allianz, συμπεραίνει ότι τα τελευταία χρόνια οι εμπορικές πτήσεις έχουν γίνει πολύ ασφαλέστερες, για μια σειρά από λόγους, «σίγουρα όμως αποτελεί ευθύνη μας να εξισορροπήσουμε όλα τα θετικά (…) ώστε να μείνουμε στην πρώτη γραμμή της υπεύθυνης χρήσης της τεχνολογίας».

Η μελέτη της Allianz διαπίστωσε, ακόμη, μεγαλύτερη αξιοπιστία του μηχανικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού των αεροσκαφών, καθώς και καλύτερη καταγραφή της συμπεριφοράς κάθε μέρους ενός αεροπλάνου. Οι μηχανές, παραδείγματος χάρη, έσβηναν 2 φορές κάθε 10.000 ώρες το 1970, ενώ πέρυσι έσβησαν μόλις 1 φορά στις 100.000 ώρες πτήσης.

Ωστόσο, παρατηρούνται υψηλότερα ποσοστά ατυχημάτων στην Αφρική και στην Ασία, που μαζί δίνουν το 28% των ατυχημάτων του 2012 και το 88% των θανατηφόρων περιστατικών. Ο καθηγητής Williams σχολιάζει εδώ πως οι αφρικανικές εταιρείες τείνουν να χρησιμοποιούν παλιότερα αεροπλάνα, κατασκευασμένα πριν από το 1990 – τότε που βελτιώθηκε σημαντικά ο εξοπλισμός πλοήγησης και η προστασία των επιβατών.

Κοντά στο 1 τρισ. η αξία του στόλου

Καθώς τα αεροπλάνα γίνονται πιο προηγμένα, οι –σπάνιες– ζημιές γίνονται ακριβότερες. Η συνολική ασφαλισμένη αξία του εμπορικού στόλου σύντομα μπορεί να φτάσει το 1 τρισ. δολάρια παγκοσμίως, καθώς ανέβηκε από τα 576 δισ. δολάρια το 2000 στα 896 δισ. πλέον.
Οι υψηλότερες αξίες προβληματίζουν τους ασφαλιστές, ωστόσο η μεγαλύτερη διάρκεια ζωής της ατράκτου, η δυναμικότητα της ασφαλιστικής αγοράς και άλλοι παράγοντες συγκρατούν τις τιμές των ασφαλίστρων.

Νέοι κίνδυνοι στα προσεχώς

Διαφαινόμενες απειλές συνιστούν, μεταξύ άλλων, τα τηλεκατευθυνόμενα αεροσκάφη και οι επιθέσεις από χάκερ.

H υπηρεσία πολιτικής αεροπορίας των ΗΠΑ (FFA) ετοιμάζει νέους κανονισμούς για να αποφευχθούν οι συγκρούσεις των drones με τα εμπορικά αεροσκάφη. Εξάλλου, όπως επισημαίνεται στη μελέτη, τα ατυχήματα πολεμικών αεροσκαφών με νεκρούς ή τουλάχιστον 1 εκατ. υλικές ζημιές αυξήθηκαν ραγδαία την τελευταία δεκαετία, με τη διάδοση των drones.

Ο Strickland σχολιάζει ότι συχνά οι στρατιωτικές εφαρμογές αποκτούν εμπορική χρήση, είναι όμως επιτακτική ανάγκη οι εποπτικές αρχές να συμβαδίσουν με την τεχνολογία.

Επίσης, ενώ οι επιθέσεις σε αεροπλάνα μέσω διαδικτύου θεωρούνται από ορισμένους προϊόντα επιστημονικής φαντασίας, η μελέτη συμπεραίνει ότι αποτελούν πιθανή απειλή για τους υπολογιστές ή τα συστήματα πλοήγησης και προώθησης των αεροσκαφών. «Η διαρροή δεδομένων και οι κυβερνοεπιθέσεις θεωρούνται αυξανόμενοι κίνδυνοι» επισημαίνει ο Ludovic Arnoux, επικεφαλής σύμβουλος της Allianz για τους κινδύνους των αερομεταφορών.