Σε γενική ερμηνεία Αβαρία είναι η θυσία ενός αγαθού για τη σωτηρία άλλων συνήθως ανώτερης αξίας από το θυσιαζόμενο.

H αβαρία ως νομικό μόρφωμα αναγνωρίζεται και υπάρχει σε όλες τις νομοθεσίες των «ναυτικών κρατών». Η σημασία της οδήγησε τη διεθνή κοινότητα σε ένα ομοιόμορφο κείμενο κοινών αποδεκτά κανόνων με την ονομασία κανόνες Υόρκης-Αμβέρσας, κείμενο το οποίο ξεκίνησε το 1877, έλαβε μορφή το 1974 και οριστικοποιήθηκε το 1994. 

Οι κανόνες Υόρκης-Αμβέρσας αποτελούνται από δύο υποομάδες. Μια ομάδα κανόνων χαρακτηριζόμενων με τα στοιχεία A έως G, τα οποία περιέχουν γενικούς ορισμούς και διατυπώσεις, όπως του τι ορίζεται πράξη γενικής αβαρίας, τι σημαίνει κοινή ναυτική περιπέτεια, ποιες ζημιές είναι αποδεκτές, πότε θίγονται τα δικαιώματα συνεισφοράς, πότε αποδεικνύεται μια γενική αβαρία, ποιες δαπάνες αναγνωρίζονται και πως διακανονίζεται η γενική αβαρία.  

Δείτε εδώ ενδεικτικά το ερμηνευτικό κείμενο του κανόνα Α ακριβώς όπως περιλαμβάνεται μέσα στο 9ο Κεφάλαιο, του βιβλίου «Ναυτιλιακό Δίκαιο», εκδόσεως Ιδρύματος Ευγενίδου:

Η άλλη υποομάδα κανόνων είναι αριθμημένες από I έως XXII (1-22) και έχουν ως περιεχόμενο κάθε δυνατή περίπτωση, η οποία μπορεί να θεωρηθεί ως γενική αβαρία. Η περιπτωσιολογία των κανόνων αυτών, έχει πρακτική σημασία και αποσκοπεί στο να καλύψει κάθε πιθανή διαφορά. Δείτε εδώ επιγραμματικά τις περιπτώσεις που θεωρούνται ως γενική αβαρία:
(*Στο αναλυτικό κείμενο των περιπτώσεων δίνεται η ερμηνεία τους και επιπλέον οι υποπεριπτώσεις αυτών, που δεν λογίζονται ως πράξη γενικής αβαρίας)
I. Εκβολή φορτίου Jettison of cargo
II. Ζημιά ένεκα εκβολής και θυσία για κοινή ασφάλεια
III. Κατάσβεση φωτιάς στο πλοίο
IV. Απόσπαση Ναυαγίου (ειδικές προϋποθέσεις)
V. Εκούσια προσάραξη Voluntary Stranding
VI. Ναυαγιαίρεση Salvage
VII. Ζημιά στα μηχανικά και στο λέβητα
VIII. Έξοδα για την ελάφρυνση του πλοίου όταν έχει κολλήσει
IX. Υλικά και εφόδια του πλοίου που χρησιμοποιήθηκαν ως καύσιμα
X. Έξοδα στο λιμάνι καταφυγής
XI. Μισθοί και συντήρηση πληρώματος. Άλλα έξοδα κατά την αλλαγή πλεύσης σε λιμένα καταφυγής
XII. Ζημιά στο φορτίο στην εκφόρτωση
XIII. Μείωση από τη δαπάνη για επισκευές
XIV. Προσωρινές επισκευές
XV. Απώλεια ναύλου Loss of freight
XVI. Ποσό που αποκτάται για φορτίο που απωλέσθηκε ή υπέστη ζημιά ένεκα θυσίας
XVII. Αξίες που συνεισφέρουν
XVIII. Ζημιά στο πλοίο
XIX. Φορτίο αδήλωτο ή εσφαλμένως δηλωμένο
XX. Ανεύρεση χρηματικών πόρων
XXI. Τόκοι επί απωλειών που ανορθώνονται με τη γενική αβαρία
XXII. Διάθεση των καταθέσεων μετρητών

Η γενική Αβαρία συμβαίνει κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις και υπό την απόφαση και ευθύνη του Πλοιάρχου, με σκοπό να προκληθεί ζημιά ενός αγαθού, πλοίου ή φορτίου, προκειμένου να υπάρξει κοινή ωφέλεια και στα δύο. Επιπλέον δεν είναι απαραίτητο να επέλθει ζημιά, αλλά μπορεί από την πράξη αυτή να προκληθεί έκτακτη δαπάνη όπως για παράδειγμα έξοδα ρυμούλκησης.

Επιγραμματικά οι ειδικές περιπτώσεις Γενικής Αβαρίας είναι: α) Η ολοσχερής θυσία του φορτίου χάριν του πλοίου ή του πλοίου χάριν του φορτίου, β) Η θυσία του πλοίου ή του φορτίου λόγω διάσωσης ανθρώπων, γ) Ζημιές ή θυσίες και διάσωση επισκευών και επιβατών, δ) Πράγματα που φορτώθηκαν εν αγνοία του Πλοιάρχου.

Στο ναυτικό δίκαιο της Ελλάδας η αβαρία ρυθμίζεται από τον ενδέκατο τίτλο του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου «Περί κοινών αβαριών και συνεισφοράς» και ειδικότερα από άρθρα 219 έως 234. Δείτε εδώ αναλυτικά τα άρθρα όπως ισχύουν μέχρι σήμερα:

Πρόσφατα το Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής ανακοίνωσε ότι ο Νόμος 3816-Κώδικας Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου, που ισχύει που το 1958, πρόκειται να αναμορφωθεί έπειτα από 63 χρόνια ισχύος. Πρόεδρος της Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής, η καθηγήτρια Εμπορικού και Ναυτικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Αθηνών, κ. Λία Αθανασίου. 

©Μέντωρ Διαμεσολαβητής

Πηγή:

• Υπουργείο Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής: https://www.ynanp.gr/el/
• Νόμος 3816/1958 ΦΕΚ 32 «Περί Κυρώσεως του Κώδικα Ιδιωτικού Ναυτικού Δικαίου» 
• Ίδρυμα Ευγενίδου: https://www.eef.edu.gr/el/
• Δεμέστιχας Ε.-Βρανίκου Μ.(2020). «Ναυτιλιακό Δίκαιο. Εκπαιδευτικό Κείμενο Ακαδημιών Εμπορικού Ναυτικού». Αθήνα. Ίδρυμα Ευγενίδου (Χρυσό Μετάλλιο Ακαδημίας Αθηνών)