Από Γιώργο Κουτίνα (*)

Έχοντας ολοκληρώσει ένα ευρύ επαγγελματικό κύκλο στον ασφαλιστικό κλάδο, νοιώθω την ανάγκη να καταθέσω κάποιες απόψεις, καταστάλαγμα της μακρόχρονης εμπειρίας μου στην εγχώρια αγορά και της συνεργασίας μου με τις ώριμες αγορές του Λονδίνου / Lloyd’s και της Γαλλίας (στο ξεκίνημα της καριέρας μου). Πρόθεσή μου να συμβάλλω θετικά στον προβληματισμό για το μέλλον της εγχώριας ασφαλιστικής αγοράς η οποία, παρά τις προκλήσεις για ανάπτυξη (πρόσφατα και με αρωγή της Πολιτείας), συνεχίζει να παραμένει ουραγός μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης με το “δείκτη ανάπτυξης” σταθερά κάτω από 2,5% του ΑΕΠ!
 

Θεσμικές εξελίξεις στον κλάδο ασφάλισης περιουσίας

Μετά από το θεσμικό κίνητρο (έκπτωση ΕΝΦΙΑ) στην ανάπτυξη της ασφάλισης κατοικίας, πρόσφατα, με την εφαρμογή του Νόμου 5116/2024, προέκυψε μια νέα σημαντική εξέλιξη με την υποχρεωτική ασφάλιση των ελληνικών επιχειρήσεων έναντι φυσικών καταστροφών. Ειδικότερα, από την 1η Ιουνίου 2025, οι επιχειρήσεις με έναν κύκλο εργασιών άνω των 500.000 ευρώ οφείλουν να ασφαλίσουν τις εγκαταστάσεις και τον εξοπλισμό τους. Ωστόσο, επειδή ορισμένες επιχειρήσεις, λόγω αυξημένης επικινδυνότητας, μπορεί να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εύρεση ασφαλιστικής κάλυψης, σύμφωνα με τη νομοθετική ρύθμιση, μπορούν με κάποιες προϋποθέσεις να εξαιρεθούν από την υποχρέωση ασφάλισης. Είναι προφανές πως η συγκεκριμένη ρύθμιση για εξαίρεση από την υποχρεωτική ασφάλιση, παραπέμπει σε σχετική αδυναμία της ελληνικής αγοράς, η οποία αξίζει να διερευνηθεί. Γιατί, οι εξελίξεις προσφέρουν μοναδική ευκαιρία στην εγχώρια ασφαλιστική αγορά να αντιδράσει και να υιοθετήσει την απαραίτητη πρακτική από τη διεθνή εμπειρία. Δηλαδή, κατάλληλη αξιοποίηση του μηχανισμού συνασφάλισης και αντασφάλισης ή ακόμη κάποιου μοντέλου Διαχεεριστή Ασφαλίσεων (Managing General Agent_MGA), για το οποίο θα γίνει ειδική αναφορά σε επόμενο άρθρο.
 

Αδυναμίες της αγοράς

Στον κλάδο ασφάλισης περιουσίας φαίνεται να έχει παγιωθεί, εδώ και πολλά χρόνια, κάποια δυσκαμψία στην ανάληψη κινδύνων με έμφαση στις περιπτώσεις όπου το αίτημα ασφάλισης ξεφεύγει από τις τυποποιημένες προδιαγραφές της αντασφαλιστικής σύμβασης της εκάστοτε ασφαλιστικής εταιρείας. Δηλαδή, όπου απαιτείται αυξημένο capacity και ευέλικτο umderwriting. Σχετικά, κρίνω σκόπιμο να αναφέρω παρακάτω δύο χαρακτηριστικά συμβάντα από την προσωπική μου εμπειρία (ένα πολύ παλιό και ένα σχετικά πρόσφατο), που αντικατοπτρίζουν τη διαχρονική αδυναμία του κλάδου ασφάλισης περιουσίας / πυρός.

Ήταν θυμάμαι το 1993, στην περίοδο όπου η ελληνική ασφαλιστική αγορά αναζητούσε ισορροπίες, μετά την απελευθέρωση του κρατικού τιμολογίου που ίσχυε στον κλάδο πυρός (οι παλαιότεροι σίγουρα ενθυμούνται). Προσωπικά, την εποχή εκείνη, είχα ξεκινήσει την καριέρα μου στον κλάδο της Ιδιωτικής Ασφάλισης, εργαζόμενος σε μια ασφαλιστική εταιρεία, θυγατρική μεγάλης πολυεθνικής της Γαλλίας, που φιλοδοξούσε να αναπτύξει δραστηριότητα στην ασφάλιση μεγάλων κινδύνων και στην αναδυόμενη αγορά της Ελλάδος, νέο μέλος της τότε ΕΟΚ. Είχε προηγηθεί εντατική 6μηνη ειδική εκπαίδευσή μου στη Γαλλία, μετά την οποία μου δόθηκε το χρίσμα του “Underwriter βιομηχανικών κινδύνων και τεχνικών έργων” και μάλιστα με μεγάλη ευχέρεια στην ανάληψη κινδύνων (με το πολύ υψηλό capacity της μητρικής εταιρείας)!
Στη φάση εκείνη, αναφέρω κάποιο ειδικό περιστατικό που, μολονότι έχουν περάσει 33 χρόνια, με τις σημερινές εξελίξεις στον κλάδο ασφάλισης επιχειρήσεων θα μπορούσε να θεωρηθεί επίκαιρο και να προβληματίσει ανάλογα.
Με είχε πλησιάσει τότε, κάποιος από τους μεγαλύτερους έγκυρους Μεσίτες Ασφαλίσεων της αγοράς, που προσπαθούσε να ασφαλίσει με το καθεστώς του ελεύθερου τιμολογίου, μεγάλη βιομηχανική εταιρεία πλαστικών. Είχε έτοιμο ένα συνασφαλιστικό σχήμα 4-5 ασφαλιστικών εταιρειών που κάλυπτε περίπου το 50-60% του κινδύνου και είχε δυσκολία να το ολοκληρώσει. Μου πρότεινε να συμμετάσχω με κάποιο ποσοστό. Το πρώτο που ζήτησα, πριν απαντήσω, ήταν πρόσφατη Τεχνική Έκθεση Πραγματογνωμοσύνης η οποία υπήρχε και μάλιστα είχε γίνει από πλέον  έγκυρο εξειδικευμένο Γραφείο, με έδρα στη Θεσσαλονίκη.

Αξιολογώντας τα δεδομένα της Τεχνικής Έκθεσης, για την ποιότητα και αξιοπιστίας της οποίας διαβεβαίωσα τον προϊστάμενο chief Underwriter της μητρικής εταιρείας, εξέφρασα την επιθυμία για ανάληψη του 100% του κινδύνου! Τελικά, καταλήξαμε σε συνασφάλιση αναλαμβάνοντας την ηγεσία με 50%, καθόσον ο Μεσίτης Ασφαλίσεων μου εξήγησε πως είχε γόνιμη συνεργασία με τις συγκεκριμένες ασφαλιστικές εταιρείες.

Το άλλο στοιχείο που επίσης αξίζει να αναφερθεί, είναι η αρτιότητα και η ποιότητα του ασφαλιστηρίου. Ακολουθήθηκε το τυπικό λεκτικό της εγχώριας αγοράς με τα διάφορα Παραρτήματα, το οποίο φυσικά απείχε μακράν του standard wording της ευρωπαϊκής αγοράς, που ήταν τύπου “Κατά Παντός Κινδύνου” (δεν είμαι σίγουρος αν ακόμη και σήμερα κυκλοφορεί στην εγχώρια αγορά ένα τέτοιο ασφαλιστήριο).

Κρίνοντας με τα σημερινά δεδομένα, αναλογίζομαι πόσο εκτός πραγματικότητας είμασταν (η γαλλική ασφαλιστική εταιρεία και εγώ ως underwriter) σχετικά με το επίπεδο και τη νοοτροπία της ελληνικής ασφαλιστικής αγοράς. Φυσικά, η εξέλιξη ήταν τέτοια που γρήγορα ανάγκασε τη γαλλική εταιρεία να αποχωρήσει από την αγορά και εμένα προσωπικά να αλλάξω επαγγελματικό προσανατολισμό και να συνεχίσω ως Μεσίτης (Broker) Ασφαλίσεων, ο ρόλος του οποίου είχε θεσπιστεί με νόμο την περίοδο εκείνη.  Σημειώνω πως την εποχή εκείνη είχε ιδρυθεί από διακεκριμένους επαγγελματίες Ασφαλιστές της αγοράς, ο Σύνδεσμος Ελλήνων Μεσιτών Ασφαλίσεων (ΣΕΜΑ) στο Διοικητικό Συμβούλιο του οποίου είχα ενταχθεί για μερικά χρόνια. Υπήρχε θυμάμαι προβληματισμός στον τότε αναδυόμενο Κλάδο Πυρός και προσπάθειες γύρω από τη διαμόρφωση ενιαίων τυποποιημένων κανόνων αναφορικά με την Αίτηση Ασφάλισης, το Σχέδιο Ασφάλισης (Insurance Slip), το Ασφαλιστήριο (Insurance Policy) καθώς και τον Κώδικα Δεοντολογίας! Όμως, το “κατεστημένο” των ασφαλιστικών εταιρειών δεν επέτρεψε, στη φάση εκείνη, τη συγκεκριμένη καινοτομία που θα συνέβαλλε τον αναγκαίο εκσυγχρονισμό του κλάδου Πυρός. Δυστυχώς, παρόμοια κακοδαιμονία συνεχίζει να υφίσταται ακόμη και σήμερα στην ασφαλιστική αγορά.

Το δεύτερο συμβάν, από την εμπειρία μου στον κλάδο ασφάλισης περιουσίας, σχετίζεται με την ασφάλιση μικρής οικογενειακής επιχείρησης που δραστηριοποιείται στον κλάδο των πλαστικών. Συνέβη μόλις πριν περίπου 5 χρόνια. Για κάποιο διαχειριστικής φύσεως λόγο στη συγκεκριμένη επιχείρηση, είχε διακοπεί η ασφάλιση που προϋπήρχε. Σε συνδυασμό δε με αναπροσαρμογή των  κεφαλαίων λόγω εκσυγχρονισμού της επιχείρησης και με αναβάθμιση των μέτρων προστασίας, έπρεπε να γίνει νέα ασφάλιση.
Είχα κληθεί ως Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων να αξιολογήσω την προσπάθεια που είχε γίνει, να συμβάλλω στην εξεύρεση λύσης στην απαιτούμενη ασφαλιστική κάλυψη και να εξηγήσω την ενδεχόμενη μη ασφαλισιμότητα της επιχείρησης.

Παρά την επιμονή μου προβάλλοντας με τεχνοκρατικά επιχειρήματα την εξαιρετική ποιότητα του κινδύνου από πλευράς μέτρων πυροπροστασίας, το εγχείρημα αποδείχθηκε αδύνατο προς μεγάλη απογοήτευση του Πελάτη ο οποίος ήταν διατεθειμένος να πληρώσει σχετικά υψηλά ασφάλιστρα αναλαμβάνοντας μάλιστα ένα σημαντικό ποσοστό της πιθανής ζημιάς (Απαλλαγή). Μεγάλη ήταν και η δική μου απογοήτευση από την ακαμψία της εγχώριας αγοράς εκφραζόμενη με τυπική άρνηση λόγω φύσεως του κινδύνου χωρίς αντικειμενική αξιολόγησή του. Σημειώνεται πως άρνηση υπήρξε και κάποιων Ασφαλιστές εκτός Ελλάδος αλλά με το αιτιολογικά πως τα ασφαλιστέα κεφάλαια ήταν μικρά για να ασχοληθούν και πως παρόμοιες περιπτώσεις οφείλουν να διευθετούνται τοπικά, μέσω “special acceptance” αντασφαλιστικών συμβάσεων ασφαλιστικών εταιρειών ή μέσω δεσμευτικών συμβάσεων Lloyd’s (Binding Authority Agreements) κάποιων Μεσιτών Ασφαλίσεων.
 

Απαιτούνται πρωτοβουλίες και υπερβάσεις

Η Πολιτεία έδειξε κάποιες θετικές προθέσεις για τον κλάδο Ασφάλισης Επιχειρήσεων οι οποίες πρέπει κατάλληλα να αξιοποιηθούν. Οι ασφαλιστικές εταιρείες δείχνουν ανήμπορες και διστακτικές στο να ανταποκριθούν πλήρως. Το ίδιο και ο Σύνδεσμος Ελλήνων Μεσιτών Ασφαλίσεων (ΣΕΜΑ) που θα πρέπει να διαδραματίσει σοβαρό ρόλο στον εκσυγχρονισμό της ασφαλιστικής αγοράς και στη βελτίωση της εικόνας της απέναντι στους στις Επιχειρήσεις που επιθυμούν και τώρα υποχρεούνται να ασφαλίσουν τα περιουσιακά τους κεφάλαια.

Με τα σημερινά δεδομένα και τις σύγχρονες προκλήσεις της ιδιωτικής ασφάλισης, είναι προφανές πως υπάρχει σοβαρό επιχειρηματικό αντικείμενο για εγχώριες ασφαλιστικές εταιρείες αλλά και για κάποιους ελάχιστους Μεσίτες Ασφαλίσεων με τεχνογνωσία και εξωστρέφεια, ικανούς να προσεγγίσουν την ευρύτερη ασφαλιστική αγορά (Lloyd’s κλπ).

Οι ασφαλιστικές εταιρείες που θέλουν να διαδραματίσουν κάποιο σημαντικό ρόλο στο συγκεκριμένο κλάδο, θα πρέπει να δείξουν μεγαλύτερη ευελιξία στην ανάληψη κινδύνων διευρύνοντας τις αντασφαλιστικές τους συμβάσεις και επενδύοντας σε θέματα underwriting με τη συνδρομή τεχνικών γραφείων πραγματογνωμόνων. Επίσης, θα πρέπει να υιοθετήσουν σύγχρονα τυποποιημένα ασφαλιστήρια (wide wording) της διεθνούς ασφαλιστικής αγοράς καταργώντας εγχώρια παλιά κείμενα με δυσνόητους όρους και περιοριστικές εξαιρέσεις.

Οι Μεσίτες Ασφαλίσεων, όπως τους προανέφερα, θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες εισάγοντας το μοντέλο του Διαχειριστή Ασφαλίσεων (Managing General Agent_MGA), ώστε να υπάρχει δυνατότητα ευέλικτης λύσης και σε ειδικές περιπτώσεις κινδύνων. Είναι βέβαιο πως παρόμοια εξέλιξη θα υποστηριχθεί από Μεσίτες Ασφαλίσεων που αναζητούν σύγχρονες αξιόπιστες καλύψεις για τους πελάτες τους. Παράλληλα, θα δημιουργηθεί ένα θετικό κλίμα ανταγωνισμού προς όφελος της ελληνικής αγοράς, που έχει ανάγκη την Ασφάλιση αλλά με τα κατάλληλα εργαλεία εκσυγχρονισμού και ανάπτυξης.

(*)  Είναι Μηχανικός ΕΜΠ & ENSPM Γαλλίας, Εμπειρογνώμων Ασφαλίσεων σε θέματα αστικής ευθύνης, επιχειρηματικών κινδύνων & τεχνικών έργων. Επί σειρά ετών, λειτούργησε ως Εξουσιοδοτημένος Ανταποκριτής Lloyd’s

([email protected], www.gkoutinas.gr)