Tην διαρκή απόκλιση της Ελλάδας όσον αφορά το ποσοστό απασχόλησης , τους μισθούς και την αγοραστική δύναμη αποτυπώνει η ετήσια έκθεση 2024 του ΙΝΕ/ ΓΣΕΕ για την ελληνική οικονομία και την απασχόληση. Το ποσοστό απασχόλησης, 15 χρόνια αργότερα βρίσκεται στα επίπεδα του 2009 , η αύξηση των μισθών υστερεί  σε σχέση με τη μεταβολή του πληθωρισμού ενώ καταγράφεται τα τελευταία χρόνια υποχώρηση στο μερίδιο των μισθών σε σχέση με τη διανομή του εισοδήματος. Παράλληλα η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση του πραγματικού εισοδήματος από εργασία (-8,3%)  την περίοδο 2019 – 2023, σε σχέση με όλες τις χώρες της ΕΕ – 27 με αποτέλεσμα ένα μεγάλο ποσοστό των νοικοκυριών να δυσκολεύεται να προμηθευτεί τα βασικά αγαθά.

Ειδικότερα:

Ποσοστό απασχόλησης:  Το 2023 το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα, αν και αυξημένο έναντι του 2022, διαμορφώθηκε στο 61,8%, επίδοση που κατατάσσει τη χώρα μας στην προτελευταία θέση μεταξύ των κρατών-μελών. Το ποσοστό αυτό είναι 8,6 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ και άνω των 10 ποσοστιαίων μονάδων χαμηλότερο από το αντίστοιχο άλλων οικονομιών της περιφέρειας της ΕΕ και της ανατολικής Ευρώπης. Οι αριθμοί πρέπει να μας προβληματίσουν αν το συγκρίνουμε με το μέσο όρο της απασχόλησης στην  ΕΕ που είναι 70.4% .

Το ποσοστό απασχόλησης στην Ελλάδα ήταν 54.9% από το 1983 έως το 2001 ενώ ανέβηκε θεαματικά από το 2002 σημειώνοντας το μεγαλύτερο ποσοστό 61.4% το 2009. Σήμερα 15 χρόνια αργότερα βρισκόμαστε περίπου στο ίδιο επίπεδο καθώς τη δεκαετία της κρίσης η απασχόληση συρρικνώθηκε δραματικά στο 48%.

Όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν καλύτερες επιδόσεις με εξαίρεση την Ιταλία που βρίσκεται σε χειρότερη μοίρα από την Ελλάδα. Οσο για την ανεργία το 2023 διαμορφώθηκε στο 11,1%, που αποτελεί το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ μετά την Ισπανία.

Μισθοί: Τα κέρδη των επιχειρήσεων αποτυπώθηκαν ελάχιστα στους μισθούς, κατά το ήμισυ θα λέγαμε για να απλοποιήσουμε τους αριθμούς.  Δηλαδή αν μια επιχείρηση αύξησε την κερδοφορία της κατά 4%, οι μισθοί των εργαζομένων αυξήθηκαν κατά 2%.

Όπως αναφέρει η έκθεση του ΙΝΕ/ ΓΣΕΕ για τη συνάρτηση παραγωγικότητας και μισθών « Η υποχώρηση του μεριδίου των μισθών στη διανομή του εισοδήματος τα τελευταία χρόνια οφείλεται στην ταχύτερη αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας συγκριτικά με τον πραγματικό μισθό και στην υστέρηση της προσαρμογής των ονομαστικών μισθών στη μεταβολή του πληθωρισμού κερδών. Η απόκλιση της παραγωγικότητας από τον πραγματικό μισθό την περίοδο 2019-2023 έχει οδηγήσει σε συστηματική αναδιανομή εισοδήματος σε βάρος της εργασίας. Η μεγαλύτερη απόκλιση παραγωγικότητας-πραγματικού μέσου μισθού εντοπίζεται στον κλάδο των χρηματοοικονομικών και ασφαλιστικών δραστηριοτήτων (24,6%), στη μεταποίηση (22,7%), στις κατασκευές (22%) και στη βιομηχανία (15,1%).

Αυτή η απόκλιση και κατά συνέπεια η καθήλωση των μισθών έχει σα συνέπεια να ζουν στο όριο της φτώχεια  δύο στους 10 εργαζόμενους με μερική απασχόληση ενώ 4 στα 10 νοικοκυριά αντιμετώπισαν δυσκολία την τελευταία τριετία να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες.

Επίσης το 2023 το 21,8% των ανηλίκων και το 18,3% των ενηλίκων βρίσκονταν σε κίνδυνο φτώχειας.

Tην περίοδο 2019-2023 η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη ποσοστιαία μείωση του πραγματικού εισοδήματος από εργασία (-8,3%) σε σχέση με όλες τις χώρες της ΕΕ-27, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ  

 Κατά τη διάρκεια της πανδημίας το πραγματικό μέσο εισόδημα από εργασία αυξήθηκε στην Ελλάδα εν αντιθέσει με την ΕΕ-27, από τις αρχές του 2021 μειώνεται συστηματικά. Το τελευταίο τρίμηνο του 2023 έκλεισε με το πραγματικό μέσο εισόδημα από εργασία στην Ελλάδα μόλις στο 90% της αγοραστικής του δύναμης σε σχέση με το 2019 έναντι 96,9% στην ΕΕ-27. Το πραγματικό μέσο εισόδημα από εργασία στην Ελλάδα μεταπανδημικά είχε τη δυνατότητα να αυξηθεί ταχύτερα σε σχέση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η πτώση του οφείλεται αποκλειστικά στην ταχύτερη αύξηση των τιμών καταναλωτικών αγαθών και υπηρεσιών σε σχέση με τους ονομαστικούς μισθούς.

Η δυσκολία στην αύξηση των μισθών είναι συνάρτηση και του μικρού αριθμού των συλλογικών συμβάσεων που υπογράφονται. Το 2023 υπογράφηκαν και κυρώθηκαν από το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης 19 Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ) κλαδικού ή ομοιοεπαγγελματικού, εθνικού ή τοπικού χαρακτήρα. Από αυτές οι 12 είναι εθνικές κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές, ενώ οι 7 είναι τοπικές κλαδικές και ομοιοεπαγγελματικές. Το ίδιο έτος έχουν επίσης υπογραφεί 209 επιχειρησιακές ΣΣΕ.

Θετικά κρίνει η ΓΣΕΕ τη βελτίωση της κατάστασης της αγοράς εργασίας και το 2023.

Όμως όπως τονίζει η έκθεση « οι επιδόσεις της χώρας μας σε μια σειρά βασικούς δείκτες που προσδιορίζουν τον βαθμό και τις προοπτικές ένταξης στην αγορά εργασίας, την ποιότητα της απασχόλησης, τις αμοιβές, την προστασία και τη θεσμική ενδυνάμωση των εργαζομένων συνεχίζουν να αποκλίνουν σημαντικά από τις αντίστοιχες στα περισσότερα κράτη-μέλη της ΕΕ.»

Επομένως, η Ελλάδα όχι απλώς δεν συγκλίνει με την ΕΕ-27 σε όρους κοινωνικής βιωσιμότητας, αλλά αποκλίνει ταχύτατα και από τις βόρειες ευρωπαϊκές χώρες και από τις περιφερειακές χώρες, που αναπτύχθηκαν την ίδια περίοδο ραγδαία» .

Σύμφωνα με σχετική έρευνα του Eurofound, το 2021 οι εργαζόμενοι στη χώρα μας δήλωναν σε ποσοστό 64,3% ότι δούλευαν, πάντα ή συχνά, υπό συνθήκες πολύ υψηλών ρυθμών εργασίας και σε ποσοστό 56,2% ότι είχαν, πάντα ή συχνά, σφιχτές προθεσμίες όσον αφορά τον χρόνο διεκπεραίωσης των εργασιών τους.