Το τρίπτυχο για την Ευρώπη του 2030: Νέες διεθνείς συμμαχίες, ολιστική πολιτική μετανάστευσης και ασφάλειας και αλλαγή οικονομικού μοντέλου

Συμπεράσματα από το ευρωπαϊκό φόρουμ του Βαχάου (EFW) 

Σπύρος Καπράλος, Κρεμς αν ντερ Ντονάου

Σε ένα παγκόσμιο περιβάλλον που διαρκώς μεταβάλλεται, με τους γεωπολιτικούς ανταγωνισμούς να τρέχουν με κινηματογραφική ταχύτητα, η Ευρώπη οφείλει να δημιουργήσει εκείνες τις ασφαλιστικές δικλείδες που θα της επιτρέψουν να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της και το αποτύπωμα της, αλλά και να παραμείνει βιώσιμη ωε ένας ζωντανός πολιτικός οργανισμός στο μέλλον. Η ανησυχία για την επόμενη μέρα είναι έκδηλη, με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς να καλούνται να αντιμετωπίσουν τις τεράστιες προκλήσεις από μία διαφορετική οπτική γωνία, επενδύοντας στη στρατηγική τους αυτονομία, όχι ως ένα μέσο αυτοσυντήρησης, αλλά ως ένα όχημα εξωστρέφειας που θα τους καταστήσει πιο επιδραστικούς στο παγκόσμιο status quo. Στο πλαίσιο του φετινού ευρωπαϊκού Φόρουμ στην κοιλάδα του Βαχάου στην Κάτω Αυστρία, πραγματοποιήθηκαν συζητήσεις και καταγράφηκαν αναλύσεις σχετικά με το νέο ευρωπαϊκό μοντέλο. Η Αυστρία, ως χώρα με βαθιά ευρωπαϊκή συνείδηση που αναγνωρίζει τη σημασία της  ενίσχυσης της συνεργασίας ανάμεσα στα κράτη-μέλη της Ε.Ε, συνηθίζει σε κάθε ευκαιρία να προκαλεί ντιμπέιτς αναφορικά με τον οδικό χάρτη που πρέπει να δημιουργηθεί, ώστε αφενός η Ένωση να κρατηθεί στο ύψος των διεθνών περιστάσεων, αφετέρου να ενισχύσει τις σχέσεις εμπιστοσύνης με τις τοπικές κοινωνίες.       

Από αυτόν τον διευρυμένο κύκλο διαλόγου, ανταλλαγής τεχνογνωσίας και υποβολής προτάσεων για την Ευρώπη του 2030 αξίζει κανείς να σταθεί στα εξής σημεία:

πρώτον, πολλοί συμμετέχοντες συμφώνησαν ότι η Ε.Ε οφείλει να ακολουθήσει ένα συγκεκριμένο προσανατολισμό που θα την φέρει κοντά σε νέες συμμαχίες σε έναν ομολογουμένως κατακερματισμένο κόσμο. Η Υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας Μπεάτε Μάινλ Ράιζινγκερ  τόνισε ανάμεσα σε άλλα ότι «η στρατηγική αυτονομία δεν σημαίνει ότι πρέπει να ενεργούμε μόνοι μας, αλλά ότι πρέπει να γίνουμε ένας ισχυρότερος και πιο αξιόπιστος εταίρος». Κοινός παρονομαστής για τη σχηματοποίηση ανθεκτικων συμμαχιών είναι οι κοινές αρχές, ο αμοιβαίος σεβασμός και η δέσμευση στο διεθνές δίκαιο.

Δεύτερον: η Ευρώπη οφείλει να δώσει ειδικό βάρος στην προσαρμογή του Συμφώνου Ασύλου και Μετανάστευσης στα νέα δεδομένα με περαιτέρω έμφαση στην ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων και τη μείωση της μεταναστευτικής πίεσης. Για τον Ευρωπαίο Επίτροπο Μετανάστευσης Μάγκνους Μπρούνερ η αποτελεσματική διαχείριση της μετανάστευσης  συνδέεται με τη διεύρυνση της συνεργασίας με τρίτες χώρες, ώστε να λειτουργήσει ένας πραγματικός αποτρεπτικός μηχανισμός. «Πρέπει να εξετάσουμε ολόκληρη τη διαδρομή και να συνεργαστούμε με τρίτες χώρες από νωρίς. Στόχος μας πρέπει να είναι να μην χάσει κανείς τη ζωή του στη Μεσόγειο ή τον Ατλαντικό», δήλωσε χαρακτηριστικά.

Εξάλλου, το σύμφωνο μετανάστευσης που τίθεται άμεσα σε εφαρμογή βασίζεται σε τέσσερις πυλώνες: ασφαλή εξωτερικά σύνορα, εναρμονισμένες διαδικασίες ασύλου, συνεργασίες με τρίτες χώρες και μηχανισμό αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών.

Τρίτον: έμφαση δόθηκε και στην αδήριτη ανάγκη για αλλαγή του οικονομικού μοντέλου, μέσα από την υιοθέτηση μεταρρυθμίσεων που θα ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα και θα μειώσουν τη γραφειοκρατία. Οι διεθνείς αναταράξεις, αλλά και η πολιτική Τραμπ δεν αφήνουν περιθώριο για  καθυστερήσεις, όπως διαπιστώθηκε στη συζήτηση στρογγυλής τραπέζης με τίτλο «Ανταγωνισμός τοποθεσίας, Ελεύθερο εμπόριο, Ανθεκτικότητα - Ώρα για αλλαγή;».

H ελληνική παρουσία στο EFW-Νίκος Δένδιας

Ενα επιπλέον καθοριστικό σημείο που αποτελεί κορωνίδα της ευρωπαϊκής πολιτικής για την επόμενη δεκαετία είναι και η αρχιτεκτονική ασφάλειας. Συνιστά αναμφίβολα ένα από τα κεντρικά ζητήματα της ευρωπαϊκής κυριαρχίας μέσα σε μία εύθραυστη παγκόσμια τάξη. Ο υπουργός Άμυνας Νίκος Δένδιας, που εκπροσώπησε την Ελλάδα στο φετινό φόρουμ, τόνισε στη δική του παρέμβαση ότι η Ευρώπη δεν έχει σήμερα την πολυτέλεια της στρατηγικής αμφισημίας διότι οι απειλές που αντιμετωπίζει είναι συνεχείς και εξελισσόμενες. Βρηκε μια πρώτης τάξεως ευκαιρία να αναφερθεί έμμεσα και στην Τουρκία, σημειώνοντας ότι «ο αναθεωρητισμός, η εκμετάλλευση της μετανάστευσης και η διαρκής αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων δεν αποτελούν για εμάς θεωρητικά ζητήματα που συζητούνται σε φόρουμ. Είναι καθημερινές πραγματικότητες». Εκανε δε ειδική αναφορά στο ρόλο που καλείται να διαδραματίσει η Ελλάδα στην τρέχουσα συγκυρία, ως σταυροδρόμι τριών ηπείρων, συνδέοντας απόλυτα την άμυνα με την εξέλιξη της τεχνολογίας. Ο υπουργός Αμυνας προχώρησε ένα βήμα πιο πέρα, υπογραμμίζοντας ότι το πλήρες φάσμα των σύγχρονων απειλών αντιμετωπίζεται μόνο μέσα από μία αξιόπιστη ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική, η οποία απαιτεί ταυτόχρονα τέσσερα στοιχεία: πολιτική βούληση, βιομηχανική ικανότητα, καινοτομία και τεχνολογική κυριαρχία. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο κ. Δενδιας ήταν προσκεκλημένος της αυστριακής ομολόγου του Κλαούντια Τάννερ, ενω τον υποδέχθηκε και ο Προέδρος του φόρουμ, πρώην ΥΠΕΞ της Αυστρίας και διπλωμάτης καριέρας με θητεία και στην Αθήνα Μίχαελ Λινχαρτ.