Γεώργιος Νίκος: Το δικαίωμα στη λήθη στον καρκίνο - Νέοι κανόνες για την ασφάλιση και την αγορά

Δημοσίευση στην εφημερίδα Nextdeal (Τεύχος 583) που κυκλοφορεί - Στήλη "Πράκτορες"

Του Γεώργιου Νίκου*

Η σταδιακή καθιέρωση του «δικαιώματος στη λήθη» για πρώην καρκινοπαθείς διαμορφώνει ένα νέο τοπίο για την ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά, εισάγοντας μια διαφορετική ισορροπία μεταξύ κοινωνικής δικαιοσύνης και τεχνικής τιμολόγησης κινδύνου. Πρόκειται για μια εξέλιξη με σαφείς κοινωνικές προεκτάσεις, αλλά και σημαντικές επιχειρηματικές συνέπειες για τις ασφαλιστικές εταιρείες και τους διαμεσολαβητές.

Μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία με σαφή κατεύθυνση

Το δικαίωμα στη λήθη εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο πολιτικών υγείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με στόχο έως το 2030 να διασφαλιστεί ότι οι πολίτες που έχουν ιαθεί από καρκίνο δεν θα αντιμετωπίζουν διακρίσεις κατά τη σύναψη ασφαλιστικών προϊόντων.

Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι μετά από ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα χωρίς υποτροπή –συνήθως μεταξύ 5 και 10 ετών- οι ασφαλιστικές εταιρείες δεν μπορούν να ζητούν ή να λαμβάνουν υπόψη το ιστορικό καρκίνου κατά την αξιολόγηση ενός πελάτη.

Ήδη χώρες όπως η Γαλλία και η Πορτογαλία έχουν υιοθετήσει σχετική νομοθεσία, ενώ η κατεύθυνση δείχνει προς μια εναρμονισμένη ευρωπαϊκή προσέγγιση.

Ανατροπές στο παραδοσιακό μοντέλο ασφάλισης

Η ασφάλιση βασίζεται διαχρονικά στην αρχή της πλήρους πληροφόρησης και της ακριβούς αποτίμησης κινδύνου. Το δικαίωμα στη λήθη εισάγει έναν περιορισμό σε αυτήν τη λογική, δημιουργώντας νέα δεδομένα για τον κλάδο.

Η αδυναμία πρόσβασης σε κρίσιμα ιατρικά δεδομένα:

-αυξάνει την αβεβαιότητα στην τιμολόγηση,

-μεταβάλλει τα actuarial μοντέλα,

-ενδέχεται να οδηγήσει σε ανακατανομή κόστους μεταξύ ασφαλισμένων.

Παράλληλα, ενισχύεται η ανάγκη για χρήση μεγάλων δεδομένων και στατιστικών προσεγγίσεων, ώστε να καλυφθεί το πληροφοριακό κενό.

Επιπτώσεις στην τιμολόγηση και την αγορά

Ένα από τα βασικά ερωτήματα αφορά το κόστος. Οι ασφαλιστικές εταιρείες, προκειμένου να διαχειριστούν την αυξημένη αβεβαιότητα, ενδέχεται:

-να ενσωματώσουν το ρίσκο σε ευρύτερες ομάδες πελατών

-να αυξήσουν τα ασφάλιστρα σε ορισμένα προϊόντα, κυρίως Ζωής και Υγείας

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι μονοδιάστατη. Το δικαίωμα στη λήθη ανοίγει την αγορά σε μια μεγάλη κατηγορία πολιτών που μέχρι σήμερα:

αποκλείονταν

ή επιβαρύνονταν με υψηλά ασφάλιστρα

Αυτό μεταφράζεται σε:

-αύξηση της ασφαλιστικής διείσδυσης,

-διεύρυνση της πελατειακής βάσης,

-ενίσχυση της μακροπρόθεσμης ανάπτυξης του κλάδου.

Η ελληνική διάσταση

Στην Ελλάδα, όπου η ιδιωτική ασφάλιση παραμένει κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, η εφαρμογή του δικαιώματος στη λήθη μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης.

Η δυνατότητα πρόσβασης πρώην καρκινοπαθών σε ασφαλιστικά προϊόντα:

-ενισχύει την κοινωνική συνοχή,

-βελτιώνει την εικόνα του κλάδου,

-δημιουργεί νέες ευκαιρίες ανάπτυξης.

Ταυτόχρονα, απαιτείται προσαρμογή του θεσμικού πλαισίου και των πρακτικών underwriting, ώστε να διασφαλιστεί η ισορροπία μεταξύ προστασίας των καταναλωτών και βιωσιμότητας των εταιρειών.

Ο ρόλος του διαμεσολαβητή στη νέα εποχή

Σε αυτό το νέο περιβάλλον, ο ασφαλιστικός διαμεσολαβητής αποκτά ενισχυμένο ρόλο. Δεν λειτουργεί πλέον ως συλλέκτης πληροφοριών, αλλά ως σύμβουλος που:

-ερμηνεύει το νέο κανονιστικό πλαίσιο,

-καθοδηγεί τον πελάτη σε κατάλληλες επιλογές,

-διαχειρίζεται προσδοκίες και καλύψεις.

Η εμπιστοσύνη και η διαφάνεια καθίστανται βασικά στοιχεία της σχέσης με τον πελάτη, ιδιαίτερα σε ευαίσθητα ζητήματα όπως η υγεία.

Μεταξύ κοινωνικής πολιτικής και ασφαλιστικής τεχνικής

Το δικαίωμα στη λήθη δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική ρύθμιση, αλλά μια πολιτική επιλογή με σαφές κοινωνικό αποτύπωμα. Η πρόκληση για την αγορά είναι να ενσωματώσει αυτήν τη νέα πραγματικότητα χωρίς να διαταράξει τη βασική αρχή της ισορροπίας κινδύνου.

Η επόμενη ημέρα θα κριθεί από:

την ικανότητα των ασφαλιστικών να προσαρμόσουν τα μοντέλα τους,

την ποιότητα της εποπτείας,

την αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής εναρμόνισης.

Συμπέρασμα

Το δικαίωμα στη λήθη στον καρκίνο σηματοδοτεί μια βαθιά αλλαγή στη φιλοσοφία της ασφάλισης στην Ευρώπη. Πρόκειται για μια μεταρρύθμιση που ενισχύει την ισότητα πρόσβασης, αλλά ταυτόχρονα δοκιμάζει τα όρια των παραδοσιακών μηχανισμών διαχείρισης κινδύνου.

Για την ασφαλιστική αγορά, η πρόκληση είναι διπλή: να παραμείνει οικονομικά βιώσιμη, ενώ ταυτόχρονα ανταποκρίνεται στις αυξανόμενες κοινωνικές απαιτήσεις. Για τους επαγγελματίες του κλάδου, και ιδιαίτερα τους διαμεσολαβητές, ανοίγεται ένα πεδίο μεγαλύτερης ευθύνης – αλλά και μεγαλύτερης σημασίας.

* Δικαίωμα στη λήθη στον καρκίνο: Τα ευρωπαϊκά δεδομένα και οι επιπτώσεις για την ασφαλιστική αγορά

Η θεσμοθέτηση του δικαιώματος στη λήθη για πρώην καρκινοπαθείς εξελίσσεται σε μια από τις σημαντικότερες παρεμβάσεις στην ευρωπαϊκή ασφαλιστική αγορά, με άμεσες συνέπειες τόσο στη λειτουργία των εταιρειών όσο και στη διεύρυνση της ασφαλιστικής βάσης. Τα διαθέσιμα στοιχεία από χώρες που έχουν ήδη υιοθετήσει σχετικές ρυθμίσεις σκιαγραφούν μια σαφή τάση σύγκλισης, αλλά και ουσιαστικές διαφοροποιήσεις στην εφαρμογή.

Ευρωπαϊκή κατεύθυνση με εθνικές διαφοροποιήσεις

Υπό την καθοδήγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το δικαίωμα στη λήθη εντάσσεται στη στρατηγική για την καταπολέμηση του καρκίνου, με ορίζοντα το 2030 για την καθολική του εφαρμογή. Ωστόσο, η υλοποίηση παραμένει σε μεγάλο βαθμό εθνική υπόθεση.

Η Γαλλία αποτέλεσε την πρώτη χώρα που εισήγαγε το μέτρο ήδη από το 2016, μειώνοντας σταδιακά το χρονικό όριο στα 5 έτη, και ακόμη χαμηλότερα για συγκεκριμένες μορφές καρκίνου. Αντίστοιχα, η Ισπανία προχώρησε το 2023 σε μία από τις πιο προοδευτικές ρυθμίσεις, θεσπίζοντας πλήρη απαγόρευση διάκρισης μετά την πενταετία.

Σε άλλες αγορές, όπως το Βέλγιο, η Ολλανδία και η Πορτογαλία, το βασικό όριο παραμένει στα 10 έτη, με πρόβλεψη μείωσης στα 5 έτη για περιπτώσεις διάγνωσης σε νεαρή ηλικία. Η Ιταλία κινείται σε αντίστοιχη κατεύθυνση, με πρόσφατη νομοθετική παρέμβαση.

Στατιστικά μεγέθη και αγορά

Τα δεδομένα καταδεικνύουν τη σημασία της παρέμβασης:

* Περισσότεροι από **12 εκατομμύρια Ευρωπαίοι** είναι σήμερα επιβιώσαντες καρκίνου

* Κάθε χρόνο προστίθενται περίπου **300.000–500.000 νέοι μακροχρόνιοι επιβιώσαντες**

* Πάνω από **15 χώρες της Ευρώπης** έχουν ήδη θεσπίσει ή σχεδιάζουν σχετική νομοθεσία

* Οι αγορές που καλύπτονται αντιστοιχούν σε άνω του **60% του πληθυσμού της Ε.Ε.**

Η διεύρυνση αυτή μεταφράζεται σε σημαντική αύξηση της δυνητικής ασφαλιστικής βάσης, ιδιαίτερα σε προϊόντα Ζωής και Υγείας.

Επιπτώσεις στην τιμολόγηση και τον ανταγωνισμό

Η ενσωμάτωση του δικαιώματος στη λήθη δημιουργεί νέα δεδομένα για τα actuarial μοντέλα. Η περιορισμένη πρόσβαση σε ιστορικά υγείας οδηγεί σε:

* μεγαλύτερη εξάρτηση από στατιστικά και πληθυσμιακά δεδομένα,

* ανακατανομή κινδύνου μεταξύ ασφαλισμένων,

* πιθανές αυξήσεις ασφαλίστρων σε ορισμένες κατηγορίες.

Εκτιμήσεις της αγοράς συγκλίνουν ότι σε ορισμένα προϊόντα ενδέχεται να υπάρξει επιβάρυνση της τάξης του **3% έως 8%**, κυρίως ως αποτέλεσμα της αυξημένης αβεβαιότητας.

Παράλληλα, η διεύρυνση της αγοράς ενισχύει τον ανταγωνισμό και δημιουργεί κίνητρα για καινοτομία σε προϊόντα και υπηρεσίες.

Η ελληνική προοπτική

Στην Ελλάδα, η εφαρμογή του δικαιώματος στη λήθη βρίσκεται ακόμη σε φάση διαμόρφωσης. Η υιοθέτησή του, ωστόσο, θεωρείται αναπόφευκτη στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής εναρμόνισης.

Για μια αγορά με σχετικά χαμηλή ασφαλιστική διείσδυση, το μέτρο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης:

* εντάσσοντας νέες κατηγορίες ασφαλισμένων,

* βελτιώνοντας την εικόνα του κλάδου,

* ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών.

Ταυτόχρονα, δημιουργεί την ανάγκη για προσαρμογή των πρακτικών underwriting και των μοντέλων διαχείρισης κινδύνου.

Συμπέρασμα

Τα στατιστικά δεδομένα επιβεβαιώνουν ότι το δικαίωμα στη λήθη στον καρκίνο δεν αποτελεί απλώς μια κοινωνική πολιτική, αλλά έναν παράγοντα δομικής αλλαγής για την ασφαλιστική αγορά στην Ευρώπη.

Η σταδιακή μείωση των χρονικών ορίων, η αύξηση των επιβιωσάντων και η διεύρυνση της ασφαλιστικής βάσης συνθέτουν ένα νέο περιβάλλον, στο οποίο η ισορροπία μεταξύ κοινωνικής ευαισθησίας και τεχνικής ακρίβειας θα αποτελέσει τον βασικό δείκτη επιτυχίας για τον κλάδο τα επόμενα χρόνια.

Διαβάστε παρακάτω την στήλη "Πράκτορες" από την εφημερίδα Nextdeal (Τεύχος 583) που κυκλοφορεί και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

*Ο Νίκος Γεώργιος, μέλος Δ.Σ. ΠΟΑΔ, επιτετραμμένος στα Ευρωπαϊκά Θέματα και πρόεδρος Σωματείου Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών Δυτικής Μακεδονίας. Συμμετέχει σε γνωμοδοτήσεις για Ευρωπαϊκές Οδηγίες, όπως και για το «Δικαίωμα στη Λήθη» για επιζώντες καρκίνου στις 30/6/2023.

Στις 26/3/2024 από κοινού Πανελλήνια Ομοσπονδία Ασφαλιστικών Διαμεσολαβητών(ΠΟΑΔ), Ελληνική Ομοσπονδία Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) και η Ένωση Ασφαλιστικών Εταιριών Ελλάδος (ΕΑΕΕ) συνέβαλαν ενεργά για τον Κώδικα Δεοντολογίας του «Δικαιώματος στη Λήθη» (Right to be Forgotten - RTBF), που τέθηκε σε ισχύ στηνχώρα μας.

Αυτή η πρωτοβουλία κατέστησε την Ελλάδα 9η χώρα παγκοσμίως με αντίστοιχη ρύθμιση, ενισχύοντας την κοινωνική διάσταση του κλάδου.