Γράφει η Γιούλη Αργυρακοπούλου, MD, MSc, PhD, παθολόγος-διαβητολόγος, διευθύντρια Διαβητολογικής Μονάδας, Μονάδας Παχυσαρκίας & Ιατρείου Διαβητικών Εγκύων στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης αποτελεί μια ξεχωριστή μορφή σακχαρώδους διαβήτη. Χαρακτηρίζεται από αυξημένα επίπεδα σακχάρου (υπεργλυκαιμία), τα οποία εμφανίζονται για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Ο διαβήτης κύησης διαγιγνώσκεται στο 2ο ή το 3ο τρίμηνο της κύησης και συνήθως υποχωρεί μετά τον τοκετό.

Ως εκ τούτου, στη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη δεν περιλαμβάνονται γυναίκες με προϋπάρχοντα (προ της εγκυμοσύνης) ή έκδηλο σακχαρώδη διαβήτη.

Με απλά λόγια, ο σακχαρώδης διαβήτης κύησης προκύπτει επειδή το πάγκρεας της μητέρας δεν μπορεί να ανταποκριθεί επαρκώς στην αυξημένη ανάγκη για ινσουλίνη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης. Η αντίσταση στην ινσουλίνη κατά τη διάρκεια της κύησης είναι αναμενόμενη και αποτελεί χαρακτηριστικό μιας υγιούς εγκυμοσύνης. Προκαλείται από τις ορμόνες του πλακούντα προκειμένου να εξασφαλιστεί στο έμβρυο η απαραίτητη τροφή για σωστή ανάπτυξη. Λόγω αυτής της ινσουλινοαντίστασης, τα μητρικά β- κύτταρα του παγκρέατος αυξάνουν την παραγωγή ινσουλίνης ώστε να διατηρήσουν την ισορροπία της γλυκόζης.

Εάν τα μητρικά β- κύτταρα του παγκρέατος δεν μπορούν να προσαρμοστούν στις μεταβολικές αλλαγές που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη, εμφανίζεται υπεργλυκαιμία (αυξημένο σάκχαρο αίματος) και τίθεται η διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτης κύησης.

Η επίπτωση του σακχαρώδους διαβήτη κύησης αυξάνεται συνεχώς παγκοσμίως, αναλογικά και με την παγκόσμια αύξηση της παχυσαρκίας, τη μείωση της σωματικής δραστηριότητας και την αύξηση της ηλικίας τεκνοποίησης των γυναικών. Η παχυσαρκία (Δείκτης Μάζας Σώματος άνω ή ίσο με 30kg/m²), η μεγάλη ηλικία τεκνοποίησης, η ύπαρξη κληρονομικού ιστορικού σακχαρώδους διαβήτη σε συγγενή πρώτου βαθμού ή σακχαρώδη διαβήτη κύησης σε προηγούμενη εγκυμοσύνη αποτελούν παράγοντες αυξημένου κινδύνου εμφάνισης σακχαρώδους διαβήτη κύησης.

Οι κυήσεις που περιπλέκονται με σακχαρώδη διαβήτη κύησης εμφανίζουν αυξημένα ποσοστά επιπλοκών στη μητέρα και στο παιδί. Αυξάνεται το ποσοστό καισαρικής τομής και της προεκλαμψίας, ενώ τα έμβρυα εμφανίζουν μεταξύ άλλων αυξημένο κίνδυνο μακροσωμίας (βάρος κυήματος μεγαλύτερου εκείνου που αντιστοιχεί στην ηλικία κύησης), περιγεννητικούς κινδύνους (τραύμα κατά τη γέννηση, δυστοκία των ώμων), αυξημένο κίνδυνο περιγεννητικής θνησιμότητας και αποβολών, νεογνική υπογλυκαιμία, υπερχολερυθριναιμία, πολυδράμνιο και προβλήματα από το αναπνευστικό.   Η ορθή και εξατομικευμένη παρακολούθηση και θεραπεία αποτελούν θεμελιώδεις παράγοντες για τη μείωση του κινδύνου εμφάνισης επιπλοκών.

Οι γυναίκες που έχουν εμφανίσει σακχαρώδη διαβήτη κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης τους διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 στο μέλλον. Επιπλέον, τα παιδιά που γεννιούνται από μητέρες με διαβήτη κύησης εμφανίζουν επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν παχυσαρκία, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 και καρδιαγγειακά νοσήματα αργότερα στη ζωή τους.

Γίνεται αντιληπτό πως η εξέταση για την ανίχνευση σακχαρώδους διαβήτη κύησης είναι σημαντική, προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος των επιπτώσεων για τη μητέρα αλλά και το παιδί. Εφόσον οι τιμές γλυκόζης στην αρχή της κύησης είναι εντός των φυσιολογικών ορίων, η έγκυος υποβάλλεται σε δοκιμασία ανοχής στη γλυκόζη στην 24η-28η εβδομάδα.

Μετά τη διάγνωση του σακχαρώδους διαβήτη κύησης, καθίσταται απαραίτητη η στενή συνεργασία της ασθενούς με τον γυναικολόγο και τον διαβητολόγο, με στόχο την επίτευξη και τη διατήρηση της ευγλυκαιμίας (φυσιολογικών τιμών σακχάρων προ και μετά των γευμάτων) σε όλη τη διάρκεια της κύησης και τον τοκετό. Η παρακολούθηση των διαβητικών εγκύων οφείλει να είναι συχνή (κάθε 1-2 εβδομάδες).

Η αρχική προσέγγιση περιλαμβάνει τη διαιτητική παρέμβαση με τη χορήγηση διαιτολογίου (3 γεύματα και 3 γευματίδια και αποφυγή ευαπορρόφητων υδατανθράκων), την καθημερινή ήπια άσκηση (εφόσον αυτό είναι επιτρεπτό) και την καθημερινή αυτομέτρηση των τιμών σακχάρου. Εάν δεν επιτευχθούν οι στόχοι, τότε, πάντα σε συνδυασμό με τα προαναφερόμενα, γίνεται έναρξη θεραπείας με υποδόρια χορήγηση ινσουλίνης, καθώς η ινσουλίνη δεν περνά τον πλακούντα, οπότε και θεωρείται ασφαλής για το έμβρυο. Η θεραπεία του σακχαρώδους διαβήτη κύησης μειώνει τις μητρικές και νεογνικές επιπλοκές, αλλά και τις επιπτώσεις στους απογόνους.

Τέλος, είναι σημαντικό να σημειωθεί πως η παρουσία σακχαρώδουε διαβήτη κύησης δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη για καισαρική τομή, ενώ συνήθως η ινσουλίνη διακόπτεται μετά τον τοκετό. Μετά το πέρας της κύησης, είναι απαραίτητος ο επανέλεγχος με παρακολούθηση των σακχάρων αίματος για τις πρώτες ημέρες μετά τον τοκετό, αλλά και σε τακτά διαστήματα στο μέλλον (μετά από 3μηνες και κατόπιν ετησίως) και ανάλογα με τις μετρήσεις των τιμών σακχάρου καθορίζεται η περαιτέρω αντιμετώπιση και παρακολούθηση.

Διαβάστε παρακάτω το άρθρο από το περιοδικό Health Next Generation (Τεύχος 30) που κυκλοφορεί και σε ηλεκτρονική μορφή (πατήστε κάτω δεξιά για μεγέθυνση)

Ποια είναι η Γιούλη Αργυρακοπούλου

Η Γιούλη Αργυρακοπούλου, MD, MSc, PhD, είναι παθολόγος-διαβητολόγος, διευθύντρια της Διαβητολογικής Μονάδας, Μονάδας Παχυσαρκίας & Ιατρείου Διαβητικών Εγκύων στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών. Έλαβε την ειδικότητα της Παθολογίας στην Α΄ Προπαιδευτική Παθολογική Κλινική της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ, στο ΓΝΑ «Λαϊκό». Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού και διδακτορικού διπλώματος στον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία από την Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ. Το έτος 2007 (μετά υποτροφίας) εκπαιδεύτηκε στο Centre for Diabetes and Metabolic Medicine του Barts and the London, Queen Mary’s School of Medicine and Dentistry στο Λονδίνο.

Έχει λάβει μέρος σε πληθώρα συνεδρίων που αφορούν τον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία, τόσο ως συμμετέχουσα όσο και ως προσκεκλημένη ομιλήτρια. Συμμετέχει σε πολυκεντρικές, κλινικές μελέτες (20) που σχετίζονται με τον σακχαρώδη διαβήτη και την παχυσαρκία και υπήρξε η κύρια ερευνήτρια του ελληνικού πιλότου της σύμπραξης του Ιατρικού Κέντρου Αθηνών με το πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Horizon) Project ValueCare.

Είναι συγγραφέας δημοσιεύσεων σε έγκριτα περιοδικά (n=32, citations: 1491 h-index: 16) και έχει συμμετάσχει με επιστημονικές ανακοινώσεις (n=75) και άνω των 200 διαλέξεων σε Συνέδρια Παθολογίας, Σακχαρώδους Διαβήτη και Παχυσαρκίας. Είναι μέλος σε 6 ελληνικές και 2 διεθνείς επιστημονικές εταιρείες. Το 2022 εξελέγη National Clinical Fellow της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Μελέτης της Παχυσαρκίας και το 2024 International Fellow του προγράμματος Strategic Centre for Obesity Professional Education-SCOPE της World Obesity Federation. Είναι αντιπρόεδρος του Δ.Σ. της Πανελλήνιας Εταιρείας Μελέτης της Παχυσαρκίας.