Ένα βήμα πιο κοντά έρχεται το ενδεχόμενο να «κουρευτούν» και οι κάτοχοι υβριδικών τίτλων και ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης έκδοσης ελληνικών τραπεζών μετά την απόφαση της Ευρώπης να θέσει αντίστοιχο όρο για την ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών.

Το Μνημόνιο Κατανόησης ( MoU), που καλείται να υπογράψει η Ισπανία για να εκταμιευθεί το δάνειο των 100 δις ευρώ από τον EFSF, προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι η χώρα θα πρέπει να αναλάβει νομοθετική πρωτοβουλία, δημιουργώντας θεσμικό πλαίσιο, το οποίο να επιτρέπει την περίπου υποχρεωτική μετατροπή των υβριδικών τίτλων και των ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης ( subordinated bonds) σε μετοχικό κεφάλαιο με δυσμενείς για τους κατόχους τους όρους.

Πρόκειται για ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη τόσο για τις τράπεζες όσο και για τις αγορές καθώς μετά την Ιρλανδία και στην Ισπανία το βάρος δεν θα αναλάβουν μόνο οι φορολογούμενοι αλλά και οι πιστωτές των τραπεζών.

Το γεγονός δε ότι έρχεται μετά τις σχετικές προτάσεις Barnier καθώς και το κύμα κοινωνικών αντιδράσεων σε όλη σχεδόν τη Νότια Ευρώπη για το ότι τις ζημιές των τραπεζών αναλαμβάνουν οι τράπεζες, δείχνει ότι το κούρεμα των τιτλούχων των ισπανικών τραπεζών είναι μόνο η αρχή και έπεται συνέχεια.
Το Next Deal είχε αναδείξει σε ανύποπτο χρόνο το θέμα γράφοντας για το επαπειλούμενο κούρεμα ( Ζημιά ως 2,5 δις ευρώ για τους ομολογιούχους τραπεζών) και παρουσιάζοντας τις προτάσεις του αρμόδιου Επιτρόπου για χρηματοοικονομικά θέματα, M. Barnier,

Στις προτάσεις που κατέθεσε για την αναμόρφωση των κανόνων που διέπουν το ευρωπαϊκό χρηματοοικονομικό σύστημα ο επίτροπος συμπεριέλαβε και το «κούρεμα» ή ακόμη και τη διαγραφή του συνόλου των απαιτήσεων των ομολογιούχων των τραπεζών.

Το σκεπτικό των προτάσεών του είναι απλό: Να υιοθετηθεί και για τις τράπεζες διαδικασία ανάλογη με αυτήν στις εταιρικές πτωχεύσεις, με μεγαλύτερη ταχύτητα όμως στην εφαρμογή. Όπως ακριβώς οι πιστωτές των επιχειρήσεων που πτωχεύουν δεν παίρνουν όλα τους τα χρήματα πίσω, έτσι θα πρέπει να συμβεί και με τους πιστωτές των τραπεζών.

Και προτείνει τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. να μιμηθούν το παράδειγμα της Βρετανίας και της Γερμανίας και να εγκρίνουν νομοθεσία που επιτρέπει την εξαγορά των αφερέγγυων τραπεζών και την επιβολή κουρεμάτων ή υποχρεωτικών μετατροπών σε στοιχεία του ενεργητικού.

Το θέμα τέλος που καίει τους κατόχους ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης με εκδότες τις ελληνικές τράπεζες είναι αν θα απαιτηθεί και από την ελληνική κυβέρνηση, όπως συμβαίνει με την Ισπανική, να θεσμοθετήσει πλέγμα μέτρων που να επιτρέπουν την περίπου υποχρεωτική μετατροπή τους σε μετοχές.

Παρ ότι το ύψος των υβριδικών τίτλων και των ομολόγων μειωμένης εξασφάλισης (subordinated bonds) που έχουν εκδώσει οι εγχώριες τράπεζες έχει μειωθεί τη τελευταία διετία λόγω των δημοσίων προσφορών για την επαναγορά τους οι τέσσερις μεγάλες τράπεζες βαρύνονται αθροιστικά με υποχρέωση 2,3 δις ευρώ και αν προστεθεί και οι προνομιούχες μετοχές σε δολάριο που έχει η ΕΤΕ τότε ανέρχονται σε 2,8 δις ευρώ.
Μόνο η Εθνική Τράπεζα, μετά τη δημόσια πρόταση βαρύνεται από τόκους για 5 σειρές υβριδικών κεφαλαίων συνολικού ύψους 189 εκατ. ευρώ καθώς και ένα δάνειο μειωμένης εξασφάλισης ύψους 450 εκατ. ευρώ που λήγει το 2020. Τέλος υπάρχουν και οι  προνομιούχες μετοχές σε δολάριο, ονομαστικής αξίας 625 εκατ. δολαρίων που ρυθμίζονται από το αμερικανικό δίκαιο.

Η Alpha Bank, μετά την πρόσφατη δημόσια προσφορά έχει πλέον υβριδικούς τίτλους, ονομαστικής αξίας 159 εκατ. ευρώ και τίτλους μειωμένης εξασφάλισης (subordinated bonds) ονομαστικής αξίας 279 εκατ. ευρώ.

Η EFG Eurobank, μετά τη δημόσια πρόταση,  βαρύνεται με υβριδικούς τίτλους αξίας 490 εκατ. ευρώ και τίτλους μειωμένης εξασφάλισης 361 εκατ. ευρώ.  Αντίστοιχα η Πειραιώς που επίσης προχώρησε πρόσφατα σε δημόσια προσφορά, βαρύνεται με υβριδικά κεφάλαια ύψους 74,4 εκατ. ευρώ και δάνεια μειωμένης εξασφάλισης 270,3 εκατ. ευρώ.

Καυτοί οι όροι για την ανακεφαλαιοποίηση στην Ισπανία

Καυτοί είναι όμως και οι υπόλοιποι όροι της ανακεφαλαιοποίησης των ισπανικών τραπεζών. Ο σημαντικότερος εξ αυτών είναι ότι οι ισπανικές τράπεζες δεν καλούνται, απλά, να ανεβάσουν τον EBA Core Tier I  (δείκτης βασικών εποπτικών κεφαλαίων βάσει των προδιαγραφών του European Banking Authority) στο 9% του σταθμισμένου ενεργητικού τους, αλλά στο ίδιο ποσοστό (9%), ως προς το σταθμισμένο ενεργητικό, θα πρέπει να ανέλθει και το πρωτοβάθμιο μετοχικό τους κεφάλαιο ( common equity).

Στο πρωτοβάθμιο μετοχικό κεφάλαιο, δεν προσμετρούνται, όπως συμβαίνει στον EBA Core Tier I., προνομιούχες μετοχές κυριότητας Δημοσίου και CoCos. Με δεδομένο ότι οι ισπανικές τράπεζες δεν έχουν δεχθεί κρατική βοήθεια, με αντάλλαγμα προνομιούχες μετοχές, όπως συνέβη στην Ελλάδα, η παραπάνω απαίτηση δεν έχει ιδιαίτερο αντίκτυπο.
Αντίθετα για τις ελληνικές τράπεζες μια παρόμοια απαίτηση θα αύξανε σημαντικά τις κεφαλαιακές τους ανάγκες. Βέβαια κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται στο γενικό πλαίσιο ανακεφαλαιοποίησης των ελληνικών τραπεζών, που έχει συμφωνήσει η κυβέρνηση με την Τρόικα, αλλά στην πράξη οι τράπεζες φοβούνται ότι θα το βρουν μπροστά τους, αργά ή γρήγορα.

Και αυτό διότι, οι αγορές για να θεωρήσουν σωστά ανακεφαλαιοποιημένες τις ελληνικές τράπεζες θα απαιτήσουν, κατά αναλογία με τις ισπανικές, το πρωτοβάθμιο μετοχικό τους κεφάλαιο να αντιστοιχεί σε τουλάχιστον 9% του σταθμισμένου ενεργητικού τους.

Επομένως, σύμφωνα με τους αναλυτές, η Ευρώπη ανεβάζει τον πήχη του ποια τράπεζα θεωρεί σωστά κεφαλαιοποιημένη, και αυτό το κριτήριο θα επικρατήσει, αργά ή γρήγορα, για όλο τον κλάδο, πανευρωπαικά.

Μεταβατική χρήση CoCos για ένα έτος!

Απαρατήρητο δεν περνάει το γεγονός ότι για την ανακεφαλαιοποίηση των ισπανικών τραπεζών το Μνημόνιο Κατανόησης προβλέπει μόνο προσωρινά, τη χρήση CoCos.

Πρόκειται για μετατρέψιμες ομολογίες που πληρούν τις προυποθέσεις EBA, δηλαδή προβλέπουν αυτόματη μετατροπή των ομολογιών σε μετοχές, εφόσον το Core Tier I πέσει κάτω του 7% ή υποχρεωτική μετατροπή όταν αυτό κριθεί αναγκαίο από την τοπική κεντρική τράπεζα.

Ειδικότερα το MoU προβλέπει ότι οι τράπεζες οι οποίες θα ανακεφαλαιοποιηθούν μπορούν να εκδώσουν CoCos που, όμως δεν θα πρέπει όμως να ξεπερνούν το 2% του σταθμισμένου ενεργητικού τους. Τα CoCos θα χρησιμοποιηθούν ως «μαξιλάρι» κεφαλαίων και σε αυστηρά ορισμένη μεταβατική περίοδο, ως τον Ιούνιο του 2013.

Τα Μετατρέψιμα Ομολογιακά θα εκδοθούν με την έναρξη της ανακεφαλαιοποίησης και εφόσον οι τράπεζες, βάσει των πλάνων κεφαλαιακής ενίσχυσης, πετύχουν μέχρι τον Ιούνιο του 2013 να ενισχύσουν περαιτέρω τα κεφάλαιά τους τότε θα τα αποπληρώνουν. Διαφορετικά μετατρέπονται αυτόματα, τον Ιούνιο του 2013, σε μετοχές. Σημειώνεται ότι οι ισπανικές τράπεζες όπως και οι ελληνικές θα πρέπει τον Ιούνιο του 2013 να ανεβάσουν το Core Tier I από 9% σε 10%.

Στην Ελλάδα οι  τραπεζίτες αλλά και μέρος του πολιτικού φάσματος στηρίζουν πολλά στην δυνατότητα αυξημένης χρήσης των CoCos στην ανακεφαλαιοποίηση και ζητούν τα Μετατρέψιμα Δάνεια, που θα εκδοθούν, να έχουν μεγάλη χρονική διάρκεια ή να είναι αορίστου χρόνου.

Και αυτό γιατί αφενός θα μειωθεί το ύψος των κεφαλαίων, που θα κληθούν να βάλουν ιδιώτες και κράτος στις ΑΜΚ, με αποτέλεσμα να μειώνεται και το dilution των μετόχων, αφετέρου διευκολύνεται, σύμφωνα με τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, η ανάληψη από τον EFSF/ESM της τυχόν ζημιάς που θα προκύψει από την ανακεφαλαιοποίηση.

Το ισπανικό μοντέλο ψαλιδίζει, όμως, μέρος των παραπάνω προσδοκιών καθώς η ενίσχυση κεφαλαίων που θα χρειασθούν οι ελληνικές τράπεζες προσομοιάζει περισσότερο με αυτή της Ισπανίας.

Βέβαια οι ελληνικές τράπεζες έχουν το ηθικό και διαπραγματευτικό χαρτί ότι χρειάζονται κεφάλαια κυρίως λόγω του δημοσιονομικού εκτροχιασμού και του αναγκαίου κουρέματος του ελληνικού χρέους, και όχι για την κακή ποιότητα των στοιχείων του ενεργητικού τους, ως αποτέλεσμα ατυχούς διαχείρισης όπως συνέβη στην Ισπανία.

Και Bad Bank για όλα τα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού

Τέλος το ισπανικό μοντέλο ανακεφαλαιοποίησης προβλέπει και τη σύσταση Bad Bank κάτω από την οποία θα συγκεντρωθούν τα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού των ισπανικών τραπεζών.

Πρόκειται για εταιρεία διαχείρισης χαρτοφυλακίου, που έχει στόχο την πώληση, εν ευθέτω χρόνω, των assets που θα συγκεντρώσει υπό την σκέπη της σε αντίθεση με την Ελλάδα που τα προβληματικά στοιχεία ενεργητικού τίθενται σε εκκαθάριση ( παλαιά Proton Bank, T-BANK).

Η παραπάνω λύση εξετάζεται στην Ελλάδα για την περίπτωση της Αγροτικής Τράπεζας όχι όμως προς το παρόν για το σύνολο του τραπεζικού κλάδου.

Η ιδέα πάντως δημιουργίας μιας Bad Bank, στην οποία οι τράπεζες θα εισφέρουν αφού σχηματίσουν τις αναγκαίες ειδικές προβλέψεις  προβληματικά δάνεια ή άλλα στοιχεία ενεργητικού δεν έχει εγκαταλειφθεί και στην Ελλάδα καθώς θεωρείται ότι με μια τέτοια –καθαρή- λύση θα μπορούσαν οι τράπεζες να συμβάλουν πιο άμεσα και καθοριστικά στην επανεκκίνηση της οικονομίας.

Χρήστος Κίτσιος
Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Nextdeal, τεύχος 276, που κυκλοφορεί στα περίπτερα όλης της χώρας