Ο Ελληνοαμερικανός Τζον Μαρτίνης ήταν μεταξύ των τριών επιστημόνων που κέρδισαν το Νόμπελ Φυσικής 2025 για το έργο τους στην κβαντομηχανική και συγκεκριμένα «για την ανακάλυψη μακροσκοπικής κβαντομηχανικής διάνοιξης σηράγγων και κβάντωσης ενέργειας σε ηλεκτρικό κύκλωμα». Τζον Κλαρκ και Μισέλ Ντεβορέ ήταν οι άλλοι δύο επιστήμονες που μοιράστηκε το βραβείο.

Ποιος είναι ο Τζον Μαρτίνης

Από τα πρώτα του βήματα στην επιστήμη, ο καθηγητής Τζον Μαρτίνης (John M. Martinis) έδειξε το πάθος του για την κατανόηση της κβαντικής μηχανικής σε μακροσκοπική κλίμακα.

Το 2014, η Google Quantum AI Lab ανακοίνωσε μια στρατηγική συνεργασία με τον Μαρτίνη και την ερευνητική του ομάδα, σε μια συμφωνία εκατομμυρίων δολαρίων, με στόχο την ανάπτυξη ενός λειτουργικού κβαντικού υπολογιστή βασισμένου στα υπεραγώγιμα qubits.

Υπό την καθοδήγησή του, η ομάδα της Google πέτυχε το 2019 ένα ορόσημο για την επιστήμη: την κατασκευή ενός κβαντικού υπολογιστή που ολοκλήρωσε έναν υπολογισμό σε μόλις 200 δευτερόλεπτα – διαδικασία που θα απαιτούσε χιλιάδες χρόνια σε έναν συμβατικό υπερυπολογιστή. Η Google χαρακτήρισε την επίδοση αυτή ως απόδειξη του «κβαντικού πλεονεκτήματος».

Μετά την αποχώρησή του από την Google το 2020, ο Martinis εντάχθηκε στη Silicon Quantum Computing (SQC), μια αυστραλιανή νεοφυή επιχείρηση που ίδρυσε η καθηγήτρια Michelle Simmons στο Πανεπιστήμιο της Νέας Νότιας Ουαλίας. Εκεί συνέχισε το όραμά του για την κατασκευή ενός εμπορικά αξιοποιήσιμου κβαντικού υπολογιστή.

Η διεθνής επιστημονική κοινότητα έχει αναγνωρίσει κατ’ επανάληψη τη συμβολή του. Το 2014 τιμήθηκε με το Βραβείο Fritz London για τη συνεισφορά του στη Φυσική Χαμηλών Θερμοκρασιών, ενώ το 2021 έλαβε το Βραβείο John Stewart Bell για τις πρωτοποριακές του επιδόσεις στον τομέα της κβαντικής πληροφορίας.

Η κορύφωση ήρθε το 2025, όταν τιμήθηκε με το Νόμπελ Φυσικής για την ανακάλυψη της μακροσκοπικής κβαντομηχανικής σήραγγας και του κβαντισμού ενέργειας σε ηλεκτρικά κυκλώματα — μια θεμελιώδη ανακάλυψη για την κατανόηση και ανάπτυξη των κβαντικών συστημάτων.

Σήμερα, ο Τζον Μαρτίνης παραμένει ενεργός στην έρευνα και στην προσπάθεια για τη δημιουργία λειτουργικών και εμπορικά βιώσιμων κβαντικών υπολογιστών, συνεχίζοντας να μοιράζεται τη γνώση και την εμπειρία του μέσα από διεθνείς επιστημονικές συνεργασίες.

Τα υπόλοιπα βραβεία Νόμπελ του 2025, που απονέμονται για προόδους στη χημεία, τη λογοτεχνία και προς την ειρήνη, θα ανακοινωθούν κατά τη διάρκεια της εβδομάδας. Το οικονομικό βραβείο θα απονεμηθεί στις 13 Οκτωβρίου. Οι νομπελίστες θα παραλάβουν τα βραβεία τους σε τελετή απονομής στη Σουηδία τον Δεκέμβριο.

Νόμπελ Ιατρικής 2025 για την έρευνα ανοσιακής ανοχής

Δύο επιστήμονες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και ο Ιάπωνας συνάδελφός τους, Μέρι Ε. Μπράνκοου, Φρεντ Ράμσντελ και Σιμόν Σακαγκούτσι, είναι οι νικητές του Βραβείου Νόμπελ Ιατρικής 2025, όπως ανακοίνωσε τη Δευτέρα η Συνέλευση των Νόμπελ του Ινστιτούτου Καρολίνσκα.

Οι τρεις επιστήμονες βραβεύθηκαν για τις «πρωτοποριακές ανακαλύψεις τους σχετικά με την περιφερική ανοσολογική ανοχή, που αποτρέπει το ανοσοποιητικό σύστημα από το να βλάπτει το ίδιο το σώμα», όπως αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση του Ινστιτούτου.