Το μαρτύριο των Ελλήνων στις φυλακές του Στάιν - Μία άγνωστη ιστορία από το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Αυστρία

Σπύρος Καπράλος, Κρεμς αν ντερ Ντονάου

Ογδόντα περίπου χιλιόμετρα δυτικά της Βιέννης, στην υπέροχη παραδουνάβια πόλη του Κρεμς στο κρατίδιο της Κάτω Αυστρίας, απέναντι από την κεντρικη είσοδο των φυλακών του Στάιν, σε ενα μικρό παρκάκι, στέκεται εδώ και αρκετά χρόνια ένα μνημείο. Η επιγραφή του είναι γραμμένη στα γερμανικά, ενώ χαραγμένες είναι δύο ελληνικές σημαίες ανάμεσα σε δύο δάφνες και ένα αλυσοδεμένο χέρι. Το συγκεκριμένο μνημείο είναι αφιερωμένο στους Έλληνες αντιφασίστες, πολιτικούς κρατούμενους, οι οποίοι στη διάρκεια του δεύτερου παγκόσμιου πολέμου μεταφέρθηκαν στις φυλακές υψίστης ασφαλείας της περιοχής και πολλοί εξ’ αυτών δολοφονήθηκαν στη διάρκεια της σφαγής του Στάιν, στις 6 Απριλίου του 1945 από τα Βάφεν ΣΣ και ντόπιους υποστηρικτές τους. 

Ένας τοίχος με μεγάλη ιστορία 

Είναι εντυπωσιακό το γεγονός ότι στον εξωτερικό τοίχο του σωφρονιστικού καταστήματος σήμερα, έχουν αποτυπωθεί οι λίστες με τα ονόματα εκείνων που πέρασαν από το κολαστήριο των ναζί καθ’ όλη τη διάρκεια του δεύτερου παγκοσμίου πολέμου. Οι επισκέπτες, οι φοιτητές αλλά και οι καθηγητές που περνούν από το πανεπιστημιακό Κάμπους του Κρεμς, στέκονται με δέος απέναντι στον τοίχο των φυλακών που βρίσκεται ουσιαστικά δίπλα στα ανώτατα πανεπιστημιακά ιδρύματα της περιοχής.

Σε αυτό το σημείο έχουν βρεθεί πολλοί Αυστριακοί και άλλοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, αποτίοντας σε ετήσια βάση φόρο τιμής στα εκατοντάδες θύματα της ναζιστικής βαρβαρότητας. Προσήλωση στη διατήρηση της ιστορικής μνήμης έχει επιδείξει και ο δήμος του Κρεμς.    

Η σφαγή του Στάιν θεωρείται ένα από τα σοβαρότερα εγκλήματα της ναζιστικής εποχής στην Κάτω Αυστρία. Τις τελευταίες ημέρες του πολέμου, περισσότεροι από 400 κρατούμενοι από τις φυλακές του Στάιν εκτελέστηκαν από μονάδες των SS και ντόπιους υποστηρικτές των Ναζί - πολλοί από αυτούς πολιτικοί κρατούμενοι. Από το 2014, η πόλη του Κρεμς τιμά επίσημα αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο της ιστορίας της, δίνοντας έτσι παράδειγμα ευθύνης, ανθρωπιάς και της αρχής του «ποτέ να μην ξεχνάμε».

Η ιστορία του Γεράσιμου Γαρνέλη

Λίγα μέτρα μακριά από μνημείο βρίσκεται εξάλλου και μια ενημερωτική πινακίδα, γραμμένη και στα ελληνικά για τον Γεράσιμο Γαρνέλη, έναν εκ των φυλακισμένων Ελλήνων, ο οποίος μετά την απελευθέρωση του, παρέμεινε στο Κρεμς, όπου έζησε το υπόλοιπο της ζωής του.

Ο Γεράσιμος Γαρνέλης ήταν ένας από τους 400 Ελληνες φυλακισμένους στο Στάιν. Συνελήφθη στην Αθήνα και καταδικάστηκε σε θάνατο για σαμποτάζ και ένοπλη αντίσταση. Αμέσως μετά, μεταφέρθηκε στις φυλακές του Στάιν. Από τη σφαγή, στις 6 Απριλίου του 1945, ο Γαρνέλης επιβίωσε πάνω σε ένα σωρό από νεκρούς συγκρατούμενους του. Ως τις 8 Μαίου πάνω από δέκα κρατούμενοι, κάποιοι εκ των οποίων βαριά τραυματισμένοι, κρύβονταν στο αναρρωτήριο της φυλακής χωρίς ιατρική περίθαλψη. Μετά το τέλος του πολέμου ο Γαρνέλης θα παραμείνει στο όμορφο Κρεμς και θα εργαστεί για την «Ελληνική αντιφασιστική επιτροπή» στην Αυστρία. Ανέπτυξε πλούσια κοινωνική δράση, διοργανώνοντας πολιτιστικές εκδηλώσεις και τουρνουά πυγμαχίας. Άνοιξε δε κατάστημα ηλεκτρικών ειδών στην πόλη, ενώ διετέλεσε και πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομάδας του Στάιν. Για τα όσα έζησε στα σκληρά χρόνια της φυλακής, λέγεται ότι δεν συνήθιζε να μιλά πολύ, παρά μόνο σε λίγους έμπιστους φίλους. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο δημος της πόλης τον έχει τιμήσει, δίνοντας το όνομα του σε δρόμο πολύ κοντά στις φυλακές του Στάιν.

Πηγη: Σπύρος Καπράλος

Πηγη: Σπύρος Καπράλος

Πηγή: Heute

Πηγή: αρχείο του Robert Streibel