Απόφαση βόμβα από το ΣτΕ: Παροχές που κατεβλήθησαν σε εργαζομένους στο πλαίσιο προγραμμάτων ομαδικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης προσωπικού επιχειρήσεων δεν αποτελούσαν φορολογητέο εισόδημα κατ’ άρ. 45 παρ. 1 του Κ.Φ.Ε. (ν. 2238/94)

Nextdeal newsroom, 5/1/2022

Η ιστορία ξεκίνησε όταν στα πλαίσια φορολογικού ελέγχου μεγάλης ασφαλιστικής εταιρείας διαπιστώθηκε ότι σε χρόνους πριν την έναρξη ισχύος του Ν. 4110/2013 κάποιοι εργαζόμενοι είχαν λάβει ποσά στο πλαίσιο προγραμμάτων ομαδικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης προσωπικού επιχειρήσεων.

Στη συνέχεια, οι εν λόγω εργαζόμενοι κλήθηκαν από τις εφορίες του για εξηγήσεις στη βάση ότι δεν είχαν δηλώσει τα εν λόγω ποσά ως εισόδημα από μισθωτές υπηρεσίες. Τότε, η φορολογική διοίκηση άντλησε επιχειρήματα από τη γνωμοδότηση 25/2011 της ολομέλειας του ΝΣΚ, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της ΠΟΛ 1105/6-5-2011 και της παλαιότερης απόφασης Δ12Α1010665ΕΞ2014 της Διεύθυνσης Φορολογίας Εισοδήματος με την οποία απαντούσε σε σχετική ερώτηση του ΣΔΟΕ εκφράζοντας την άποψη ότι η παροχή που καταβάλλονταν στους εν λόγω εργαζόμενους στα πλαίσια ομαδικών συμβολαίων και η οποία προέρχονταν από τα ασφάλιστρα που είχε καταβάλλει ο εργοδότης τους αποτελούσε ένα είδος πρόσθετης αμοιβής για αυτούς, που υπόκειντο σε φόρο με τις γενικές διατάξεις του ν.2238/1994, ενώ από 23-1-2013 φορολογείται με ειδικό τρόπο σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.3 του άρθρου 7 του ν.4110/2013.

Οι ανωτέρω εργαζόμενοι αντέτειναν ότι επρόκειτο για αυθαίρετη ερμηνεία του Νόμου, ενώ είναι ανεπίτρεπτη από το Σύνταγμα η προσθήκη φορολογητέου εισοδήματος χωρίς ρητή διάταξη Νόμου και μάλιστα αναδρομικά (Άρθρο 78 του Συντάγματος). Το Σύνταγμα, αλλά και οι απορρέουσες από αυτό αρχές τις χρηστής διοίκησης, επέβαλλαν γραμματική - στενή ερμηνεία του νόμου, ειδικά δε όταν αυτή η ερμηνεία έχει δυσμενείς επιπτώσεις για τον πολίτη, τον φορολογούμενο. Όπως, αναφέρθηκε συνεπώς, το ασφάλισμα κατά τις χρήσεις προ του 2013 δεν αποτέλεσε εισόδημα και συνεπώς δεν υπάγονταν σε φόρο εισοδήματος. Ο νομοθέτης προέβλεψε για πρώτη φορά ότι το ασφάλισμα θα φορολογείται με τη διάταξη της παρ. 3 του άρθρου 7 του Ν 4110/2013, η οποία μάλιστα δεν έφερε ειδική πρόβλεψη για αναδρομική ισχύ.

Τα ανωτέρω εν πολλοίς ετέθησαν στη κρίση του ανώτατου ακυρωτικού. Συγκεκριμένα, εκκρεμούσε ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας η από 16-10-2019 αίτηση (ΠΑ 13/16.10.2019), με την οποία ζητήθηκε να εισαχθεί ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας, κατ΄ επίκληση του άρθρου 1 παρ. 1 του ν. 3900/2010, η από 3-7-2019 και με αριθμό καταθέσεως ΠΡ 759/3.7.2019 προσφυγή του κου Μάνδηλα, εκκρεμής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών. Με αυτήν ζητούνταν η ακύρωση της 1721/27.5.2019 απόφασης του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών του Υπουργείου Οικονομικών, με την οποία απορρίφθηκε η με αρ. πρωτ. 4989/25.1.2019 ενδικοφανής προσφυγή, η οποία στρεφόταν κατά της 851/2018 Οριστικής Πράξης Διορθωτικού Προσδιορισμού Φόρου Εισοδήματος και της 852/2018 Πράξης Επιβολής Ειδικής Εισφοράς Αλληλεγγύης, του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. Παλλήνης. Με τις καταλογιστικές αυτές πράξεις επεβλήθη στον αιτούντα φόρος εισοδήματος επί του ποσού του ασφαλίσματος που έλαβε από την εργοδότρια εταιρεία, δυνάμει Ομαδικού Ασφαλιστηρίου Συνταξιοδοτικού Προγράμματος Ασφάλισης. Με την υπό κρίση αίτηση προβάλλονταν ότι ετέθη το γενικότερου ενδιαφέροντος ζήτημα της ερμηνείας της φύσεως ως εισοδήματος, κατ’ ά. 45 του ν. 2238/1994, του ασφαλίσματος που καταβάλλεται στους δικαιούχους δυνάμει ομαδικού συνταξιοδοτικού ασφαλιστικού προγράμματος. Κατά τους ισχυρισμούς του αιτούντος, η φορολογική αρχή εσφαλμένα και αντίθετα προς την προγενέστερη πάγια ερμηνεία των οικείων διατάξεων υπήγαγε σε φορολογία εισοδήματος το καταβληθέν ασφάλισμα, παρόλο ότι δεν έχει τα εννοιολογικά χαρακτηριστικά του εισοδήματος, ούτε καθορίσθηκε, κατά το κρίσιμο έτος (2010), ως εισόδημα από την φορολογική νομοθεσία. Το νομικό αυτό ζήτημα, ήταν, κατά τους ισχυρισμούς του αιτούντος, γενικότερου

ενδιαφέροντος ζήτημα που αφορά ευρύ κύκλο προσώπων. Για το λόγο αυτό, αποφασίστηκε να γίνει δεκτό το ανωτέρω αίτημα με την υπ’ αριθμ. 22/2019 Πράξη και διατάχθηκε όπως εισαχθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας η εκκρεμής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών προσφυγή με αριθμό πρωτοκόλλου καταθέσεως ΠΡ 759/3.7.2019 και να ανασταλεί η εκδίκαση των εκκρεμών υποθέσεων στις οποίες τίθεται το ίδιο ζήτημα («Δίκη πιλότος»).

Το Συμβούλιο της Επικρατείας με την υπ’ αριθμ. Απόφαση (ΣτΕ Β´ 7μ 2594/2021) κατέληξε ότι παροχές που κατεβλήθησαν σε εργαζομένους στο πλαίσιο προγραμμάτων ομαδικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης προσωπικού επιχειρήσεων δεν αποτελούσαν φορολογητέο εισόδημα κατ’ άρ. 45 παρ. 1 του Κ.Φ.Ε. (ν. 2238/94). Ειδικότερα, οι εφάπαξ ή περιοδικώς καταβαλλόμενες στο πλαίσιο ομαδικής συνταξιοδοτικής ασφάλισης του προσωπικού επιχειρήσεων παροχές, κατά το μέρος που αντιστοιχούν σε εισφορές του εργοδότη και, κατά μείζονα λόγο, σε εισφορές του εργαζομένου, δεν αποτελούσαν, κατά την έννοια του άρθρου 45 παρ. 1 του Κ.Φ.Ε., μισθολογικές παροχές, ελλείψει σχετικής νομοθετικής προβλέψεως και ανεξαρτήτως του, κατά το ιδιωτικό δίκαιο, χαρακτήρα τους. Ως εκ τούτου, τέτοιου είδους παροχές, το δικαίωμα είσπραξης των οποίων, ανεξάρτητα από τον χρόνο καταβολής τους, γεννήθηκε προ του ν. 4110/2013, δεν υπάγονται σε φόρο εισοδήματος ως πρόσθετες μισθολογικού χαρακτήρα παροχές, αλλά φορολογούνται, μόνον κατά το μέρος που αντιστοιχεί στην υπεραπόδοση των σχετικώς σχηματισθέντων μαθηματικών αποθεμάτων κατ’ άρθρο 24 παρ. 1 περ. στ΄ του Κ.Φ.Ε. Καταβλητέες, αντιθέτως, μετά την έναρξη ισχύος του ν. 4110/2013, περιοδικές παροχές, φορολογούνται εφεξής ως εισόδημα από μισθωτή εργασία, ακόμη και αν το δικαίωμα είσπραξης της πρώτης εξ αυτών γεννήθηκε σε χρόνο προγενέστερο της δημοσίευσης του νόμου αυτού.