Υπάρχουν ναυάγια που χάνονται στον βυθό και άλλα που μένουν καρφωμένα στη συλλογική σιωπή που καλύπτει μια μεγάλη περίοδο της νεότερης ιστορίας μας. Το ναυάγιο του «Χειμάρρα» ανήκει στα δεύτερα και συνδυάζεται με σκληρές μνήμες της Κατοχής και όσων ακολούθησαν…  

19 Ιανουαρίου 1947. Χειμωνιάτικο ξημέρωμα, μέσα σε ομίχλη το ατμόπλοιο εκτελεί το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη–Πειραιάς, φορτωμένο 544 επιβάτες και 86 άνδρες πλήρωμα. Η Ελλάδα βγαίνει τραυματισμένη από την Κατοχή και έχει ήδη μπει στον Εμφύλιο. Οι δρόμοι είναι κατεστραμμένοι· η θάλασσα δεν είναι επιλογή, είναι αναγκαστική δίοδος.

Ανάμεσα στους επιβάτες βρίσκονται 36 πολιτικοί κρατούμενοι και περίπου 200 χωροφύλακες, οικογένειες που επιστρέφουν, δημόσιοι λειτουργοί, άνθρωποι της καθημερινότητας. Μαζί τους και πρόσωπα που θα μείνουν καταγεγραμμένα στα ονόματα των νεκρών: ο φωτορεπόρτερ της Νίκης του ’40, Ακερμανίδης, ο πρώην δήμαρχος Πόρου Δημήτριος Αριστείδης Σαμπάνης, καθώς και μέλη της φρουράς του τότε διαδόχου.

Λίγο μετά τον Νότιο Ευβοϊκό, ανάμεσα στα Νέα Στύρα και την Αγία Μαρίνα, το πλοίο βυθίζεται. Τουλάχιστον τετρακόσιοι άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους.

Η επίσημη εκδοχή μιλά για ομίχλη. Άλλοι επιμένουν σε μαγνητική νάρκη που είχε απομείνει από τον πόλεμο, άλλοι σε σαμποτάζ. Καμία εκδοχή δεν έκλεισε ποτέ οριστικά. Το ναυάγιο έμεινε ανοιχτό — όπως και το τραύμα.

Το «Χειμάρρα», πρώην «Χέρτα», μεταβιβάστηκε στην Ελλάδα ως πολεμική επανόρθωση της Γερμανίας και έμεινε στην ιστορία ως «ο ελληνικός Τιτανικός». Όχι για το μέγεθος ή την πολυτέλειά του, αλλά γιατί πήρε μαζί του μια ολόκληρη στιγμή της χώρας: τη μεταπολεμική ανασφάλεια, τη βία της εποχής, την εύθραυστη έννοια της προστασίας.

Χρόνια αργότερα, ο δύτης Κώστας Θωκταρίδης και η ομάδα του κατέβηκαν στο σημείο του ναυαγίου. Δεν αναζήτησαν μόνο αντικείμενα, αλλά ίχνη ανθρώπινης παρουσίας: προσωπικά είδη, σκεύη, απομεινάρια μιας καθημερινότητας που κόπηκε απότομα. Ευρήματα που εκτέθηκαν το 2006 στο Ζάππειο, δίπλα σε κειμήλια από το ναυάγιο του Τιτανικού — όχι για σύγκριση θεάματος, αλλά για να υπενθυμίσουν ότι κάθε ναυάγιο είναι πρώτα απ’ όλα ιστορία ανθρώπων.

Το «Χειμάρρα», πήρε στον βυθό περισσότερους από 400 ανθρώπους.