Καθώς η ιστορία προχωρά με ιλιγγιώδη ταχύτητα, στον ίδιο ρυθμό το παρελθόν αρχειοθετείται σε επετείους που άλλες περνούν σαν τυπικές ανακοινώσεις ενώ υπάρχουν και κάποιες που επιστρέφουν σαν μουσική…
Σαν σήμερα, το 1877, το μπαλέτο του Πιοτρ Ίλιτς Τσαϊκόφσκι «Η Λίμνη των Κύκνων» έκανε πρεμιέρα στο Θέατρο Μπολσόι της Μόσχας αλλά δεν καταγράφηκε σε θρίαμβος. Η πρώτη παράσταση θεωρήθηκε μάλλον αποτυχημένη. Κι όμως, μέσα από εκείνη την αμήχανη βραδιά γεννήθηκε ένα από τα ωραιότερα έργα που έγραψε ποτέ άνθρωπος για μάτια και αυτιά.
Γιατί η Λίμνη των Κύκνων δεν είναι απλώς μια ιστορία πριγκίπων και μεταμορφώσεων.
Είναι η στιγμή που η μουσική αρχίζει να χορεύει πριν ακόμη κινηθεί το σώμα.
Η εισαγωγή – εκείνο το μελαγχολικό θέμα των εγχόρδων – μοιάζει με νερό που ανασαίνει.
Ο λευκός κύκνος, η Οντέτ, είναι μια μελωδία σε αναστολή. Ο μαύρος κύκνος, η Οντίλ, είναι ρυθμός, πρόκληση, λάμψη. Και ανάμεσά τους, ο άνθρωπος – πάντα διχασμένος.
Παράξενο πράγμα η ιστορία της τέχνης: έργα που στην αρχή δεν εντυπωσιάζουν, αργότερα γίνονται η ίδια η εικόνα της ομορφιάς. Η αναβίωση του 1895 στην Αγία Πετρούπολη – με νέα χορογραφία – χάρισε στο έργο τη μορφή που γνωρίζουμε σήμερα.
Και από τότε, κάθε λίμνη πάνω στη σκηνή είναι λίγο από εκείνη την πρώτη.
Ίσως αυτό να αξίζει περισσότερο από τις «ημερομηνίες που γεμίζουν χώρο»: ένα έργο που επιμένει. Που επιβιώνει των κριτικών, των πολιτικών εποχών, των καθεστώτων. Που στέκεται πάνω στη σκηνή και μας θυμίζει ότι η ανθρώπινη ευθραυστότητα μπορεί να γίνει χάρη.
Σήμερα δεν θυμόμαστε απλώς μια πρεμιέρα. Θυμόμαστε ότι η ομορφιά δεν είναι ποτέ αυτονόητη — αλλά όταν συμβεί, μένει.
Το Βαλς των κύκνων από τη δεύτερη πράξη του μπαλέτου.
