• Οι προτάσεις των τραπεζών για να πληρώσουν οι στρατηγικοί κακοπληρωτές
• Αλλαγές στο νόμο Κατσέλη. Κλειδί η λειτουργία της Διεύθυνσης Πλούτου
• Προστασία πρώτης κατοικίας μόνο για όσους πιστοποιούνται ότι ανήκουν στις ευάλωτες ομάδες

Του Χρήστου Κίτσιου

Σειρά προτάσεων, ώστε να υπάρξει ένα ευέλικτο και αποτελεσματικό πλαίσιο για τη διαχείρισης των κόκκινων δανείων, το οποίο θα προστατεύει μεν τα ευάλωτα νοικοκυριά χωρίς, όμως, να επιτρέπει στους «μπαταχτσήδες» να κάνουν χρήση της παραπάνω προστασίας, έχουν υποβάλει οι τράπεζες σε αρχές και κυβέρνηση.

Το πρόβλημα των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων (Non Performing Exposures - NPEs) τείνει να γίνει εφιαλτικό για τη συστημική ευστάθεια των τραπεζών και την πορεία της οικονομίας. Το ύψος τους στο τέλος του 2015 έφθασε για τις εν Ελλάδι χορηγήσεις στα 102 δις ευρώ.

Σχεδόν ένα στα δύο δάνεια, δηλαδή, που έχουν χορηγηθεί στη χώρα μας είναι είτε μη εξυπηρετούμενο (86 δις ευρώ), είτε έχει ρυθμισθεί χωρίς να περάσει 12μηνο κανονικής εξυπηρέτησης, είτε τέλος έχει απομειωθεί καθώς εκτιμάται ότι για να εξοφληθεί θα απαιτηθεί ρευστοποίηση των εξασφαλίσεων.

Για να αντιμετωπισθεί το πρόβλημα απαιτείται πάνω από όλα, σύμφωνα με τραπεζικά στελέχη, πολιτική σταθερότητα και επιστροφή της οικονομίας σε ρυθμούς ανάπτυξης. Το παράδειγμα του 2014 είναι ενδεικτικό. Από το δ τρίμηνο του 2013 ως και το γ τρίμηνο του 2014 οι τράπεζες κατάφεραν με σειρά ρυθμίσεων να περιορίσουν το εύρος των μη εξυπηρετούμενων δανείων τη στιγμή που ο ρυθμός δημιουργίας νέων επιβράδυνε επίσης σημαντικά.

Δυστυχώς, ακολούθησε η τεράστια αβεβαιότητα των πρώτων έξι μηνών του 2015 που οδήγησε το 80% όσων είχαν ρυθμίσει το δάνειό τους να σταματήσουν την εξυπηρέτησή του, ενώ η επιβολή των capital controls αύξησε και πάλι το ρυθμό δημιουργίας μη εξυπηρετούμενων δανείων.

Πέραν της προαπαιτούμενης σταθερότητας και σταδιακής ανάκαμψης της οικονομίας απαιτούνται, σύμφωνα πάντα με τις τράπεζες, βελτιώσεις στο υφιστάμενο νομικό και κανονιστικό πλαίσιο υπό το οποίο διενεργείται η διαχείριση των κόκκινων δανείων. Οι τράπεζες εκτιμούν ότι ένα 25% με 30% όσων έχουν υποβάλει αίτηση υπαγωγής στο νόμο Κατσέλη έχουν τα εισοδήματά και την περιουσιακή κατάσταση για να αποπληρώσουν το δάνειο που σχετίζεται με την πρώτη κατοικία.

Σπεύδουν, όμως, να αξιοποιήσουν τη συμφόρηση που παρατηρείται ως προς την εκδίκαση των αιτήσεων (σ.σ πρόσφατα ορίστηκε δικάσιμος για το 2029!) καθώς ο αριθμός τους έχει ξεπεράσει τις 170 χιλ. Με αυτόν τον τρόπο εξασφαλίζουν εις βάρος του συστήματος πολυετή προστασία καθώς μέχρι την εκδίκαση της αίτησης υποχρεούνται βάσει του νόμου να καταβάλουν μόλις το 10% των εισοδημάτων τους για την αποπληρωμή του δανείου.

Τι προτείνουν οι τράπεζες για να καταστεί λειτουργικό το πλαίσιο

• Να λειτουργήσει εντός του έτους η Διεύθυνση Πλούτου, η οποία θα υπάγεται είτε στο υπουργείο Οικονομικών είτε στην ΤτΕ και θα αξιολογεί την ικανότητα των δανειοληπτών να αποπληρώσουν ή όχι τις υποχρεώσεις τους απέναντι στις τράπεζες βάσει εισοδημάτων και περιουσιακής κατάστασης.
• Να λειτουργήσει το περιουσιολόγιο, το οποίο όχι μόνο θα αναδείξει την πραγματική περιουσιακή κατάσταση όλων των Ελλήνων και φυσικά των δανειοληπτών αλλά θα αποκαλύψει και μέρος από τα μαύρα εισοδήματα στο βαθμό που οι δαπάνες δεν δικαιολογούνται από τα δηλωθέντα εισοδήματα. 
• Στην ίδια κατεύθυνση θετικά θα λειτουργήσει και η δέσμευση που ανέλαβαν κυβέρνηση και αρχές για δηµιουργία βάσης δεδοµένων συνολικού χρέους των επιχειρήσεων και των φυσικών προσώπων, τόσο προς τον ιδιωτικό, όσο και προς το δηµόσιο τοµέα. Η βάση δεδομένων θα επιτρέψει ανάλογα µε τη συνολική επιβάρυνση να επιλέγονται τα κατάλληλα εργαλεία για την αντιµετώπιση των προβληµατικών δανείων προς τις τράπεζες ή και των ληξιπρόθεσµων χρεών προς το Υπουργείο Οικονοµικών, τους Οργανισµούς Κοινωνικής Ασφάλισης, τους Οργανισµούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης κ.λπ. 
• Να υπάρξουν βελτιώσεις στο νόμο Κατσέλη που θα έχουν ως στόχο να αποκλείουν όσους επιδιώκουν να τύχουν προστασίας ενώ έχουν οικονομική και περιουσιακή κατάσταση που επιτρέπει την εξυπηρέτηση των δανείων για πρώτη κατοικία. 
• Να δοθεί δυνατότητα ανάθεσης διαχείρισης για όλα ανεξαιρέτως τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια πέραν αυτών που θα ορίσει εκ νέου ο νομοθέτης (σ.σ βρίσκεται σε εξέλιξη η διαπραγμάτευση μεταξύ κυβέρνησης- Θεσμών). Για όσους δανειολήπτες πληρούν τα νέα κριτήρια προστασίας αποδεδειγμένα (σ.σ με πιστοποίηση από τη Διεύθυνση Πλούτου) οι τράπεζες θα διαγράφουν τα σχετικά δάνεια εξυγιαίνοντας τους ισολογισμούς τους. 
• Πρόσληψη και εκπαίδευση δικαστικών λειτουργών, ώστε να καταρτιστεί εξειδικευµένο δικαστικό σώµα και να συσταθεί ειδικός τύπος δικαστηρίων αποκλειστικά για ζητήµατα προβληµατικών δανείων, αφερεγγυότητας και πτωχεύσεων στα οποία θα εκδικάζονται σε καθηµερινή βάση σχετικές υποθέσεις
• Στις επιχειρήσεις να καθίσταται υποχρεωτική η ανταλλαγή χρέους µε µετοχές (debt/equity swap) χωρίς την προηγούμενη συναίνεση των μετόχων και εφόσον υπάρχει σύμφωνη γνώμη της πλειοψηφίας των πιστωτών.

Ραντεβού από Σεπτέμβριο για «κόκκινα» δάνεια

«Από Σεπτέμβριο και βλέπουμε» απαντούν ανεπίσημα οι τραπεζίτες στην ερώτηση πότε προβλέπουν να ξεκινήσει η διαδικασία αποτελεσματικότερης διαχείρισης των μη εξυπηρετούμενων δανείων εξαιτίας της καθυστέρησης στην ολοκλήρωση της αξιολόγησης που αφήνει μετέωρο το πλαίσιο για τα κόκκινα δάνεια.

Θεωρητικά η πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος θα έπρεπε να έχει κλείσει τον περασμένο Νοέμβριο. Βρισκόμαστε στον Απρίλιο με τη διαπραγμάτευση ανοικτή και φλέγον θέμα της το εύρος και τα εργαλεία που θα δοθούν στις τράπεζες προκειμένου να διαχειριστούν αποτελεσματικότερα τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα που τον Δεκέμβριο του 2015 έφθασαν στα 102 δις ευρώ.

Με το νομοθετικό πλαίσιο να μην έχει ολοκληρωθεί, οι τράπεζες αδυνατούν να υποβάλουν στόχους σε Τράπεζα της Ελλάδος και Ενιαίο Εποπτικό Μηχανισμό και κυρίως αδυνατούν να συνάψουν συμφωνίες με ξένες εξειδικευμένες εταιρείες για τη διαχείριση τμήματος των προβληματικών δανείων τους. Δεν είναι τυχαίο ότι παρ ότι έχει βγει και το κανονιστικό πλαίσιο για την αδειοδότηση εταιρειών διαχείρισης καμία προς το παρόν άδεια δεν έχει δοθεί.

«Τόσο οι τράπεζες, όσο και οι ενδιαφερόμενες πλατφόρμες και τα private equity funds περιμένουν την ολοκλήρωση της αξιολόγησης και τη διαμόρφωση του πλαισίου για να οριστικοποιήσουν τη στρατηγική και το σχεδιασμό τους» αναφέρει κορυφαίο θεσμικό στέλεχος, εξηγώντας την αδράνεια που παρατηρείται.

Χαρακτηριστικό είναι ότι ενώ Eurobank και Alpha έχουν συμφωνήσει σχεδόν με το private equity KKR για την ανάθεση στην εξειδικευμένη πλατφόρμα δανείων μεγάλων προβληματικών επιχειρήσεων περιμένουν την ολοκλήρωση της διαπραγμάτευσης μεταξύ κυβέρνησης Θεσμών.

Με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο δεν επιτρέπεται για παράδειγμα η πώληση δανείων επιχειρήσεων εφόσον δεν πληρούνται τα εξής κριτήρια: Ετήσιος τζίρος άνω των 50 εκατ. ευρώ και απασχολούμενο προσωπικό άνω των 250 ατόμων. Πρόκειται για όριο που περιορίζει σημαντικά το πεδίο ενεργητικής διαχείρισης μέσω πώλησης καθώς η συντριπτική πλειονότητα των εγχώριων επιχειρήσεων δεν πληρούν τα παραπάνω κριτήρια ενώ όσες είναι εδώ και χρόνια προβληματικές δεν απασχολούν προσωπικό.

Τι συμβαίνει με την Credicom και το σχήμα επενδυτών

Πολλά και εν πολλοίς ανυπόστατα έχουν γραφεί τις τελευταίες ημέρες όσον αφορά στην Credicom Consumer Finance, θυγατρική της Credit Agricole στην Ελλάδα, η οποία εξειδικεύεται στη χορήγηση καταναλωτικών δανείων και ως εκ τούτου δεν διαθέτει δίκτυο.

Για να βάλουμε τα πράγματα σε μια σειρά ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα. Η Credit Agricole, ήδη, από την εποχή που αποχώρησε από την Εμπορική Τράπεζα, χρυσοπληρώνοντας την Alpha, ήθελε να πουλήσει και την Credicom.

Η πρώτη απόπειρα πώλησης, πριν από μερικά χρόνια, παρ ολίγο να στεφθεί με επιτυχία αλλά την τελευταία στιγμή οι Γάλλοι υπαναχώρησαν. Αντιθέτως αυτή τη φορά ο διαγωνισμός απέδωσε. Από τα έξι σχήματα που κατέθεσαν προσφορές επιλέχθηκε από τους Γάλλους και το σύμβουλο πώλησης Deloitte αυτή ενός βρετανικού fund.

Η προσφορά αφορά στην εξαγορά του 100% της Credicom. Το fund επιδιώκει να μπει στην αγορά διαχείρισης μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων και η Creditcom πέραν του χαρτοφυλακίου που διαθέτει, αποτελεί ιδανική πλατφόρμα.

Άρα, το ενδιαφέρον δεν εστιάζεται στο αν η CrediCom έχει ή όχι άδεια για το σύνολο των τραπεζικών εργασιών (σ.σ παραμένει θολό αν η άδειά που διαθέτει επιτρέπει την δραστηριοποίησή της σε καταθετικά προιόντα), αλλά αν θα μετατραπεί σε επενδυτική τράπεζα με ειδίκευση στις αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων.

Τον επικεφαλής, πάντως, τον έχουν ήδη βρει οι Βρετανοί. Θα πρέπει όμως να παρέλθει ο αναγκαίος χρόνος που προβλέπει η ρήτρα της πρόσφατης αποχώρησης του από τράπεζα, πριν αναλάβει τα καθήκοντά του.